III SA/Lu 419/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2017 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się o m. in. o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wezwany do złożenia oświadczenia co do zakresu żądanego prawa pomocy, w piśmie z dnia 14 września 2018 r. sprecyzował, że domaga się ustanowienia radcy prawnego, natomiast zobowiązuje się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Do pisma skarżący załączył wyciąg bankowy, umowę pożyczki oraz umowę majątkową małżeńską. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym przytoczonych powyżej unormowaniu określenia "wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Analiza oświadczenia wnioskodawcy złożonego na urzędowym formularzu "PPF" oraz nadesłanych dokumentów prowadzi do wniosku, że nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżący w urzędowym formularzu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem niepełnoletnich dzieci, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest działalność rolnicza, z której dochody wynoszą [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że posiada grunty rolne o pow. [...] ha oraz grunty leśne o pow. [...] ha. Ponadto w skład jego majątku wchodzą maszyny rolnicze ([...], [...], [...], [...]), a także maszyny służące uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej ([...] o wartości ok. [...] zł; [...] o wartości ok. [...] zł, koparka kołowa ok. [...] zł oraz równiarka drogowa ok. [...] zł). Skarżący hoduje [...] i [...] (łącznie [...] sztuk). Skarżący posiada również wierzytelności na kwotę ok. [...] zł, jednakże w chwili obecnej nie wpłynęły z tego tytułu żadne środki pieniężne (orzeczenia sądu są jeszcze nieprawomocne). Jego zobowiązania finansowe w związku z uprzednio prowadzoną działalnością gospodarczą obejmują zadłużenie wobec ZUS ([...] zł) i urzędu skarbowego ([...] zł). Ponieważ informacje podane we wniosku "PPF" okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 4 września 2018 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a. zobowiązano go do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Z oświadczenia skarżącego złożonego w piśmie z dnia 14 września 2018 r. wynika, że skarżący ma żonę, która pracuje i głównie to ona łoży na dzieci. Skarżący jednocześnie oświadczył, że z żoną ma rozdzielność majątkową, nie korzysta z jej pomocy finansowej i prowadzi własne gospodarstwo domowe. Na dowód powyższego przedstawił akt notarialny z dnia [...] r. o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej i wprowadzeniu ustroju rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. W piśmie z dnia 14 września 2018 r. skarżący podkreślił, że wobec jego trudnej sytuacji finansowej, koszty utrzymania gospodarstwa domowego pokrywa głównie jego ojciec. Porównanie danych zawartych w oświadczeniu skarżącego na urzędowym formularzu z informacjami wynikającymi z nadesłanych dodatkowych dokumentów prowadzi do wniosku, że skarżący podaje sprzeczne informacje co do swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Skarżący we wniosku "PPF" wykazał, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostaje dwoje niepełnoletnich dzieci, natomiast z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 14 września 2018 r. wynika, że dzieci pozostają na utrzymaniu pracującej żony. Jednocześnie skarżący nie wykazuje ani dochodów żony, ani jej majątku. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej nie usprawiedliwia braku informacji w tym zakresie, ani nie obniża zdolności płatniczych skarżącego. Zauważyć należy, że dochody i majątek małżonka mają znaczenie dla oceny zdolności płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 682), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r. I FZ 272/09 LEX 552228). Z obowiązku tego nie zwalnia fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego okoliczność taka nie znosi wzajemnych obowiązków małżeńskich. W dalszej kolejności zauważyć należy, że skarżący wbrew wezwaniu nie określił warunków mieszkaniowych rodziny (nie podał powierzchni budynku mieszkalnego), ani nie określił rodzaju i wysokości wydatków koniecznych utrzymania gospodarstwa domowego. Stwierdził jedynie, że koszty te pokrywa głównie jego ojciec. Z powyższego wynika zatem, że skarżącego nie obciążają ani koszty utrzymania domu (te uiszcza jego ojciec), ani utrzymania dzieci (pokrywa je żona). Oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można także pominąć nieścisłości w określaniu powierzchni gruntów rolnych – we wniosku "PPF" skarżący podał, że posiada grunty o pow. [...] ha, natomiast z decyzji płatniczych ARiMR (akta administracyjne) wynika, że skarżący ubiegał się o płatności do gruntów o łącznej powierzchni [...] ha. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy nie przemawia również fakt spłaty pożyczki gotówkowej. Podnieść należy, że zobowiązania prywatnoprawne (umowy kredytu/pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Koszty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną wybiórczo, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.