III SA/Lu 420/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek w wysokości 70% postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której strona skarżąca wniosła skargę, mieści się w wymienionej kategorii spraw, a zatem strona jest w tej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym, że strona nie ma obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie w której wniosła skargę, rozpoznaniu podlega jedynie wniosek strony o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. W tym miejscu podnieść należy, że do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że wniosek strony o ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona nie wykazała, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy wynika, że skarżący oprócz nieruchomości rolnej o pow. [...] m2, nie posiada żadnych innych nieruchomości, jak również zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro, a utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za umowę zlecenia w wysokości [...] zł brutto. W rubryce dotyczącej stanu rodzinnego, skarżący nie wykazał żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę wymaganych kosztów jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał bowiem, że utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za umowę zlecenia w kwocie [...] zł brutto, podczas gdy z akt administracyjnych wynikało, że aktualnie jest zatrudniony na umowę o pracę na czas określony do [...] w [...] Spółka z o.o. w [...] z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł (oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z 21 maja 2010r., k-13 akt administracyjnych). Zatem dla oceny zasadności wniosku niezbędna była informacja o wysokości dochodu uzyskiwanego zarówno z umowy zlecenia jak i z umowy o pracę na czas określony, podana w kwocie brutto i netto. Nie zostało również wyjaśnione, czy w miejscu, które w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał jako miejsce zamieszkania, posiada (czy też nie) nieruchomość, czy też korzysta z mieszkania należącego do innej osoby i jakie w takiej sytuacji ponosi obciążenia. W urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy brak też było informacji odnośnie wydatków skarżącego ponoszonych na miesięczne koszty utrzymania koniecznego. W związku z powyższym skarżącego wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżący nadesłał pismo z 23 października 2010r., w którym oświadczył, że nigdy nie podjął pracy w [...] Spółka z o.o., mieszkanie, w którym zamieszkuje należy do jego matki, a ponadto, że nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W wymienionym piśmie skarżący oświadczył również, że przesłał kserokopię umowy zlecenia, jak jednakże wynika z notatki służbowej pracownika biura podawczego sądu z 27 października 2010r., w nadesłanych do pisma załącznikach nie było umowy zlecenia. Do oświadczenia skarżący załączył natomiast trzy wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2010r. W tym miejscu pokreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna. Wątpliwości budzą podane przez skarżącego okoliczności co do źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów. Przede wszystkim trudno dać wiarę oświadczeniu skarżącego złożonym w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy, że utrzymuje się jedynie z kwoty [...] zł brutto tytułem umowy zlecenia, jego wydatki przekraczają bowiem wykazane dochody. W oświadczeniu złożonym do ZUS 21 maja 2010r. skarżący podał, że tylko jego zobowiązania pieniężne wynoszą [...] zł miesięcznie (w tym rata kredytu bankowego i alimenty). W urzędowym formularzu wniosku skarżący nie wykazał żadnych wydatków na koszty utrzymania koniecznego, a zobowiązany do ich wykazania wezwaniem z 12 października 2010r., podał, że nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Niemniej analiza przedłożonych wyciągów bankowych wykazała, że do miesięcznych wydatków skarżącego należy zaliczyć m.in. spłatę raty kredytu zaciągniętego w Banku [...]. Z wyciągów za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2010r. wynika, że skarżący dokonywał wpłat własnych (w miesiącu czerwcu – [...] zł; w miesiącu lipcu – [..] zł; w miesiącu sierpniu – [..] zł), celem spłaty rat kredytu. Wysokość tych wpłat przekraczała wysokość wynagrodzenia brutto osiąganego z tytułu umowy zlecenia, co świadczy o tym, iż skarżący musiał posiadać większe środki pieniężne, niż dochód zadeklarowany w urzędowym formularzu. Ponadto z wyciągów bankowych wynika, że skarżący w okresie na który wystawiono wyciągi, kilkakrotnie dokonywał zakupów kartą na stacji paliw (na kwoty [...] zł ; [...] zł; [...] zł), co wskazuje, że do wydatków skarżącego należą również wydatki związane z utrzymaniem samochodu (pośrednim potwierdzeniem tego faktu jest oświadczenie o posiadaniu samochodu marki [...] (r.prod. [...]), znajdujące się w złożonym do ZUS 21 maja 2010r., oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. Ponadto zaznaczyć należy, że chociaż skarżący podał, że nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, to nie wyjaśnił, kto i z jakich względów te koszty ponosi. Przyjmując zaś, że wynagrodzenie z umowy zlecenia nie jest wystarczające do zapłaty całości nawet jednej miesięcznej raty kredytu, to skarżący musi otrzymywać pomoc (bądź posiadać inne źródła dochodu), nie tylko w zakresie kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, ale też chociażby kosztów wyżywienia. Zaznaczyć także należy, że mimo wezwania do wykazania swych dochodów brutto i netto, m.in. poprzez nadesłanie umowy zlecenia, skarżący nie nadesłał takiego dokumentu (notatka służbowa pracownika sądu z 27 października 2010r.). Trudno dać również wiarę oświadczeniu skarżącego, złożonemu w piśmie z 23 października 2010r., w którym podnosi, że nigdy nie podjął zatrudnienia w [...] Spółka z o.o. w [...], skoro w oświadczeniu złożonym do ZUS 21 maja 2010r., podaje, że pracuje zarobkowo właśnie w tej firmie i osiąga wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Należy też zwrócić uwagę na deklarację skarżącego zawartą w oświadczeniu złożonym do ZUS 21 maja 2010r. (pkt 17 i 18 oświadczenia), dotyczącą spłaty zadłużenia wobec ZUS w ratach po [...] miesięcznie bądź w całości w ciągu 7 dni w przypadku otrzymania odpowiedniego kredytu w całości. W tym kontekście oraz mając na uwadze poczynione wyżej uwagi, nie zasługuje na wiarę oświadczenie skarżącego o uzyskiwaniu dochodów w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Reasumując powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i osobista uprawnia do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) w związku z art. 262 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.