III SA/Lu 421/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą, po rozpatrzeniu odwołania K. T. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od dnia 15 czerwca 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. w kwocie 1.472, 00 zł, utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy W uzasadnieniu podniesiono, że K. T. zarejestrowała się jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 2 maja 2007r. (trzecia rejestracja w charakterze osoby bezrobotnej). Decyzją wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] orzeczono o uznaniu zainteresowanej z dniem rejestracji za osobę bezrobotną i odmówiono przyznania prawa do zasiłku. Od dnia 15 czerwca 2009 r. K. T. rozpoczęła szkolenie "Barmankelner z lektoratem języka angielskiego" i w związku z tym otrzymała stypendium na okres odbywania szkolenia (decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]). Stypendium pobierała do dnia 31 sierpnia 2009r. Łącznie w okresie od dnia 15 czerwca 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. pobrane zostało stypendium w kwocie 1.472,00 zł brutto. W dniu 5 marca 2010 r. do PUP wpłynęło zaświadczenie KRUS Oddział Regionalny Placówka Terenowa potwierdzające, że K. T. od dnia 1 stycznia 2008 r. podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik. Według oświadczenia strony z dnia 5 lutego 2010 r. gospodarstwo to ma powierzchnię 9 ha przeliczeniowych. W związku z tym organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 stycznia 2008 r. Następnie decyzją wydaną w trybie wznowienia postępowania, uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w sprawie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 15 czerwca 2009 r. i orzekł o odmowie przyznania prawa do stypendium. Z kolei zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] zobowiązał K. T. do zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od 15 czerwca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. w kwocie 1.472 zł. Od decyzji tej odwołanie wniosła K. T., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Wyjaśniła, że skoro ukończyła szkolenie, to niecelowym i niezgodnym z ustawą jest żądanie zwrotu pobranego stypendium. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 41 ust. 6 ustawy, polegające na niezastosowaniu tego przepisu. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że przepisy art. 76 ust. 1 i 2 ustawy stanowią samoistną podstawę żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Oznacza to, że aby zwrot stypendium był zasadny, to muszą zostać spełnione przesłanki zakreślone enumeratywnie w tym przepisie ustawy. Pobrane przez K. T. stypendium za okres od dnia 15 czerwca 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. w kwocie 1.472 zł jest świadczeniem nienależnym. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy bezrobotnym jest osoba, która nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowych. K. T. od dnia 1 stycznia 2008 r. podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym brata o powierzchni użytków rolnych 9 ha przeliczeniowych. Zatem od dnia 1 stycznia 2008 r. strona nie powinna posiadać już statusu bezrobotnego, a w konsekwencji nie powinna nabyć prawa do stypendium od dnia 15 czerwca 2009 r. Zainteresowana w dniu rejestracji potwierdziła własnoręcznym podpisem na karcie rejestracyjnej (pkt 5 oświadczeń bezrobotnego) i na odrębnym oświadczeniu (pkt 4b oświadczenia), że nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowych i zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej (pkt 17 oświadczeń na karcie rejestracyjnej i pkt 14 oświadczenia bezrobotnego). Pomimo uzyskania tych pouczeń K. T. nie poinformowała Powiatowego Urzędu, że od 1 stycznia 2008 r. podlegała ubezpieczeniu. Zatem świadczenie pieniężne - stypendium wypłacono, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, o czym K. T. była pouczona. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie miał zastosowania art. 41 ust. 6 ustawy, ponieważ dotyczy on zupełnie innej sytuacji, tj. skutków przerwania szkolenia, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła K. T., zarzucając naruszenie: 1/ przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie lub wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 76 i art. 41 ust. 6 ustawy; 2/ przepisów prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wskazując na te zarzuty, wniosła o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że za nienależne świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisie art. 76 ustawy, z wyjątkiem sytuacji określonych w ustępie 2 tego przepisu, który definiuje pojęcie nienależnego świadczenia. Skarżąca nie wiedziała, że świadczenie, które pobrała będzie (zdaniem organu) świadczeniem nienależnym. Ukończyła kurs kelner- barman, w związku z czym żądanie zwrotu świadczenia pobieranego w okresie szkolenia jest niecelowe i niezgodne z duchem ustawy. Ukończenie kursu w sposób znaczący może zwiększyć szanse skarżącej na znalezienie w przyszłości zatrudnienia. W ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja narusza art. 41 ust. 6 ustawy poprzez niezastosowanie tego przepisu. Skoro szkolenie zostało ukończone, to nie można domagać się zwrotu kosztów tego szkolenia. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek uczynić zadość obowiązkom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej do naruszenia wskazanych przepisów doszło wskutek błędnego i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Potwierdza to treść decyzji, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 41 ust. 6 ustawy. Zdaniem skarżącej przepis ten powinien jednak być zastosowany. Stanowisko przedstawione przez skarżącą w odwołaniu nie zostało wzięte pod uwagę. Swobodna ocena dowodów nie może oznaczać samowoli. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Definicja bezrobotnego w rozumieniu przepisów ustawy jest złożona i rozbudowana. Przymiot osoby bezrobotnej przysługuje osobie, która spełnia wszystkie enumeratywnie wymienione przesłanki ustawowe, w tym m.in. taką, że "(...) nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe "(art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy). Ani w postępowaniu administracyjnym, ani w skardze sądowej skarżąca nie zwalczała ustalenia, że w dniu rejestracji – na karcie rejestracyjnej i na oddzielnym oświadczeniu potwierdziła m.in., że nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowych. Niesporne jest również ustalenie, że K. T. zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (pkt 17 oświadczenia na karcie rejestracyjnej, pkt 14 oświadczenia rejestracyjnego i pkt 10 pouczenia zawartego w tym oświadczeniu). Jak wynika z akt administracyjnych (k. 19, 21,22) – skarżąca od dnia 1 stycznia 2008 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym jako domownik, z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym swego brata o powierzchni 9 ha przeliczeniowych, lecz o tym fakcie nie poinformowała PUP w Chełmie, mimo świadomości istnienia obowiązku w tym zakresie. Powiatowy Urząd Pracy, nie wiedząc o powyższej okoliczności skierował skarżącą do uczestnictwa w szkoleniu "Barman-kelner z lektoratem języka angielskiego" w terminie od 15 czerwca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r., zaś decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. wydaną z upoważnienia Starosty orzeczono o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia. Łącznie w tym okresie skarżąca otrzymała kwotę 1.472 zł brutto. Po uzyskaniu wiedzy o tym, że K. T. podlega od dnia 1 stycznia 2008 r. ubezpieczeniu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d – decyzjami wydanymi z upoważnienia Starosty : - orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 stycznia 2008 r. (decyzja z dnia [...] marca 2010 r. , nr [...]); - orzeczono o uchyleniu (po uprzednim wznowieniu postępowania) w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w sprawie przyznania skarżącej prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia (decyzja z dnia [...] maja 2010 r. , nr [...]/. Obie w/w decyzje stały się ostateczne, z uwagi na niewniesienie odwołania przez K. T.. W myśl art. 76 ust. 1 ustawy – osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Art. 76 ust. 2 ustawy wymienia siedem przypadków, które z woli ustawodawcy traktuje się, jako nienależnie pobrane świadczenie. Tego rodzaju świadczeniem jest m.in. "świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie, był pouczony o tych okolicznościach". Nie jest sporne, że skarżąca była świadoma obowiązku bezzwłocznego informowania o wszelkich danych mających wpływ na utrzymanie statusu osoby bezrobotnej, wymienionych w podpisanych przez nią w dniu rejestracji dokumentach, w tym m.in. o przesłance wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy. Pouczona była również o powinności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. W tych okolicznościach, trafnie organy decyzyjne uznały, że pobrane przez K. T. stypendium w łącznej kwocie 1.472 zł brutto było nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie mogły być zastosowane przepisy art. 76 ust. 2 pkt 4 i art. 41 ust. 6 ustawy. Ani rodzaj świadczenia – koszty szkolenia zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy, ani też prawidłowa subsumpcja stanu faktycznego pod właściwą normę prawną, nie uprawniały do zastosowania w/w przepisów. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ubocznie wskazać trzeba, że skarżąca może wystąpić o odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie na raty pobranego świadczenia, w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy.