III SA/Lu 424/24
WyrokWSA w Lublinie2024-10-24
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Robert Hałabis, Agnieszka Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość dodatku wyrównawczego dla prokuratora będącego jednocześnie żołnierzem zawodowym, uwzględniając okres wykonywania zawodu adwokata oraz czy powinien orzec o odsetkach ustawowych za opóźnienie w wypłacie tego świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty, jakie okresy poprzedniej aktywności zawodowej skarżącego (w tym okres wykonywania zawodu adwokata) zostały mu doliczone do stażu pracy, co jest kluczowe dla prawidłowego ustalenia wysokości dodatku wyrównawczego i dodatku za długoletnią pracę. Ponadto, sąd uznał, że zarzut dotyczący braku orzeczenia o odsetkach ustawowych za opóźnienie nie został przez skarżącego wystarczająco udowodniony w zakresie wskazania daty wymagalności świadczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi prokuratora M. W. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Lublinie, która uchyliła decyzję organu I instancji przyznającą dodatek wyrównawczy. Organ II instancji, mimo uchylenia decyzji organu I instancji, przyznał skarżącemu dodatek w innej kwocie, nie uwzględniając w pełni zaleceń sądu z poprzedniego postępowania dotyczących zaliczenia okresu wykonywania zawodu adwokata do stażu pracy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych (brak orzeczenia o odsetkach) i procesowych (niepełne uzasadnienie decyzji).Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prokuratora Rejonowego w Lublinie z dnia 2 stycznia 2024 r. i zasądza od Prokuratora Okręgowego w Lublinie na rzecz M. W. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Lublinie z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku wyrównawczego I. uchyla zaskarżoną decyzją oraz decyzję Prokuratora Rejonowego w Lublinie z dnia 2 stycznia 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Prokuratora Okręgowego w Lublinie na rzecz M. W. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. III SA/Lu 424/24
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] Prokurator Okręgowy w Lublinie uchylił decyzję Prokuratora Rejonowego w Lublinie z dnia
2 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prokuratorowi M. W. (dalej jako "skarżący") dodatku wyrównawczego od dnia
1 marca 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie brutto i przyznał skarżącemu dodatek wyrównawczy od dnia 1 marca 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie brutto.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 2 stycznia 2024 r. Prokurator Rejonowy w Lublinie przyznał skarżącemu dodatek wyrównawczy od dnia 1 marca 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie brutto w związku ze zmianą kwoty wynagrodzenia prokuratora z tytułu zmiany wysokości kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w 2023 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 439 ust. 2 ustawy
z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.), dalej jako "ustawa o obronie Ojczyzny". Na tej podstawie przyznał skarżącemu kwotę dodatku wyrównawczego, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą porównywalnego wynagrodzenia prokuratora, a uposażeniem należnym skarżącemu na zajmowanym stanowisku służbowym.
Organ I instancji wyjaśnił, że na mocy decyzji Prokuratora Generalnego
nr [...] z dnia 22 października 2020 r. skarżący został wyznaczony na stanowisko służbowe prokuratora prokuratury rejonowej w Dziale do spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej w L., zaszeregowany do stopnia wojskowego podporucznika i grupy uposażenia U:11. Służbę na danym stanowisku pełnił do
[...] 2023 roku. Następnie decyzją Prokuratora Generalnego nr [...] z dnia 28 listopada 2023 r. skarżący został wyznaczony na stanowisko służbowe prokuratora prokuratury rejonowej w Dziale do spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej w L., zaszeregowane do stopnia etatowego porucznika
i grupy uposażenia U:12A. Stanowisko służbowe objął w dniu [...] 2023 r.
Datę początkową dla ustalenia dodatku za długoletnią pracę ustalono na dzień [...] 2020 r.
Organ I instancji wskazał, że stosownie do uregulowań zawartych w art. 125 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 390), dalej jako "Prawo o prokuraturze", art. 437 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny oraz
§ 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 608), dalej jako "rozporządzenie z dnia 27 marca 2023 r." oraz art. 41 ust. 3 ustawy z dnia
1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U., poz. 2666), miesięczna kwota uposażenia należna skarżącemu na zajmowanym stanowisku służbowym na dzień 1 marca 2023 r. wynosi [...] zł.
Na tę kwotę składa się stawka uposażenia zasadniczego dla grupy uposażenia U:11 w kwocie [...]zł oraz zwiększenie uposażenia zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 w wysokości [...] zł.
Następnie organ I instancji, powołując się na § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 sierpnia 2023 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości dodatku wyrównawczego dla żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów sądów wojskowych oraz prokuratorów do spraw wojskowych (Dz. U., poz. 1645 ze zm.), wskazał, że przy ustaleniu wysokości dodatku wyrównawczego należy uwzględnić kwotę miesięcznego wynagrodzenia, jaka przysługiwałaby na takim samym stanowisku i pełnionej funkcji prokuratorowi powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury przyjmując wynagrodzenie zasadnicze, dodatek funkcyjny, dodatek za długoletnią pracę oraz dodatek specjalny, których zasady wypłacania i wysokość określa Prawo
o prokuraturze.
Organ I instancji wyjaśnił, że staż pracy skarżącego dla uzyskania stawki wynagrodzenia zasadniczego na stanowisku prokuratora prokuratury rejonowej liczony jest od dnia 14 września 2018 r., a data początkowa do dodatku za długoletnią pracę ustalona została dzień 6 marca 2018 r. Na podstawie art. 10a ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 dodanego mocą art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2023 r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
(Dz. U., poz. 2777) - podstawą ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora
w 2023 roku, zgodnie z art. 123 § 1 Prawa o prokuraturze, jest przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2022 roku. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2022 roku w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2022 r. (M. P., poz. 764), przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2022 roku wynosiło 6 156,25 zł.
Wysokość porównywalnego wynagrodzenia prokuratora powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury na takim samym stanowisku i pełnionej funkcji, na podstawie art. 123 § 1, art. 124 § 1, § 2, i § 11 Prawa o prokuraturze, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów oraz wysokości dodatków funkcyjnych przysługujących prokuratorom
(Dz. U. z 2023 r., poz. 1656), w odniesieniu do skarżącego na dzień 1 marca 2023 r. stanowiła kwota [...]zł.
Na tę kwotę składa się: wynagrodzenie zasadnicze prokuratora w stawce pierwszej z zastosowaniem mnożnika 2,05 podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego w wysokości [...] zł oraz dodatek za długoletnią pracę w wysokości 5% wynagrodzenia zasadniczego w kwocie [...]zł.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z dnia
15 maja 2024 r. Prokurator Okręgowy w Lublinie uchylił decyzję Prokuratora Rejonowego w L. z dnia 2 stycznia 2024 r. i przyznał skarżącemu dodatek wyrównawczy od dnia 1 marca 2024 r. w kwocie [...]miesięcznie brutto.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem
o sygn. III SA/Lu 415/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Prokuratora Okręgowego w Lublinie oraz decyzję Prokuratora Rejonowego w Lublinie
w sprawie przyznania skarżącemu dodatku wyrównawczego. Sąd zarzucił organom przyjęcie zaniżonej podstawy ustalenia zasadniczego wynagrodzenia prokuratora
i niezaliczenie do dodatku za długoletnią pracę okresu wykonywania przez skarżącego zawodu adwokata.
W czasie trwania opisanego powyżej postępowania sądowego, Prokurator Rejonowy w Lublinie wydał kolejną decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r., na mocy której przyznał M. W. od dnia 1 marca 2023 r. dodatek wyrównawczy
w kwocie [...]zł miesięcznie brutto. Przedmiotowa decyzja została wydana z uwagi na treść. art. 10a 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 i ustaleniem wynagrodzenia zasadniczego prokuratora
w 2023 r. zgodnie z art. 123 § 1 Prawa o prokuraturze oraz w oparciu o komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 sierpnia 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2022 r., w świetle, którego przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2022 r. wynosiło 6 156,25 zł.
Organ II instancji wskazał, że wysokość przyznanego skarżącemu dodatku wyrównawczego nie uwzględniała zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, ponieważ do stażu pracy nie zaliczono skarżącemu okresu wykonywania zawodu adwokata.
Mając na uwadze orzeczenie sądu, organ odwoławczy uznał, że zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości i przyznać skarżącemu od dnia 1 marca 2023 r. dodatek wyrównawczy w kwocie [...]zł miesięcznie brutto.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. W. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, to jest art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie przez organ o odsetkach ustawowych za opóźnienie w zakresie przyznanego świadczenia, które jest wymagalne z datą wcześniejszą niż data wydanej decyzji;
2. przepisów prawa procesowego, to jest art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a." poprzez sporządzenie uzasadnienia prawnego
i faktycznego decyzji w sposób niepełny, nieprecyzyjny i niepozwalający na zrozumienie metodyki, jaką zastosował organ przy obliczaniu świadczenia i tym samym dokonania kontroli jej poprawności, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ pominął art. 434 ustawy
o obronie Ojczyzny, zgodnie z którym, w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 432, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. W obecnym systemie finansowania wynagrodzeń prokuratorów będących jednocześnie żołnierzami zawodowymi dodatek wyrównawczy jest elementem ich uposażenia. W zaskarżonej decyzji zabrakło jednak orzeczenia o odsetkach, podczas gdy ustawodawca wskazał wprost w powołanym przepisie, że o odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. Organ nie wydał także odrębnej decyzji w przedmiocie odsetek. Prokurator Okręgowy był organem właściwym do wydania decyzji w sprawie elementu uposażenia i był też właściwy i zarazem zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie odsetek.
Zdaniem skarżącego organ dopuścił się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji w sposób niepełny, nieprecyzyjny oraz uniemożliwiający zrozumienie sposobu obliczania świadczenia
i skontrolowanie jego poprawności, co doprowadziło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, jakie kwoty i na jakiej podstawie organ przyjął dla swoich wyliczeń. W konsekwencji nie sposób zweryfikować ich poprawności. Ponadto ewentualne uwzględnienie dodatkowego okresu zatrudnienia strony ma bezpośredni wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pod nazwą dodatek za długoletnią służbę wojskową, a dopiero pośredni na świadczenie będące przedmiotem rozstrzygnięcia, czyli dodatek wyrównawczy. Organ jednak nie wskazał sposobu wyliczeń, ani dodatku za długoletnią służbę wojskową ani też dodatku wyrównawczego. Nie pokazał jakie wartości i jakie okresy przyjął i jaka jest relacja pomiędzy nimi.
Skarżący podkreślił również, że Prokurator Okręgowy wydał dziewięć decyzji administracyjnych, które kształtują sytuację strony w zakresie przyznawanego świadczenia w postaci dodatku wyrównawczego. Są to:
- decyzja z dnia 15 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 1 stycznia 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 15 maja 2024 r., znak [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 1 marca 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie:
- decyzja z dnia 16 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 6 marca 2023 r.
w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 15 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 13 sierpnia 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie:
- decyzja z dnia 16 maja 2024 r. [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 14 września
2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 16 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 5 grudnia 2023 r.
w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 15 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 1 stycznia 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 16 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 1 stycznia 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie;
- decyzja z dnia 15 maja 2024 r., [...], uchylająca w całości poprzedzającą decyzję i przyznająca dodatek wyrównawczy od dnia 6 marca 2024 r.
w kwocie [...]zł miesięcznie.
Decyzje te rozstrzygają de facto w tym samym zakresie, w sposób niejako "nakładający" na siebie okresy, za jakie świadczenie zostaje przyznane. Jednocześnie w wydawanych decyzjach, brak jest kompleksowego rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zmian, o których decyduje sam organ. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której bez zmiany czy uchylenia rozstrzygnięć za poprzednie okresy, przyznawane są kolejne, nakładające się na siebie te same świadczenia, za kolejne okresy. Różnicą jest ich zmienna wysokość oraz termin, od którego zostają przyznane. Co istotne, wszystkie świadczenia są przyznawane nie na konkretny okres, lecz bezterminowo, co dodatkowo pogłębia ich wadliwość.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, także niepodniesione w skardze, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków skargi, jednak w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Natomiast z art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,
a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone
w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Należy mieć także na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stanowiący, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej,
a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych.
Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno
w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zarówno w literaturze jak i orzecznictwie podkreśla się, że prezentując
w uzasadnieniu etap procesu decyzyjnego poświęcony ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy, organ administracji powinien wskazać, jakie okoliczności faktyczne i dlaczego uznał za udowodnione i istotne dla rozstrzygnięcia oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności bądź uznał je za nieistotne dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest zawsze omówienie
w uzasadnieniu wydawanej decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy (wyrok NSA z 4.12.2020 r., I OSK 3323/19).
W przedmiotowej wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Prokuratora Okręgowego w Lublinie z dnia
2 czerwca 2023 r. nr [...] oraz decyzję Prokuratora Rejonowego
w L. z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu dodatku wyrównawczego od dnia 1 marca 2023 r. Przede wszystkim sąd zobowiązał organy do uwzględnienia przy obliczaniu wysokości należnego skarżącemu dodatku wyrównawczego, okresu wykonywania zawodu adwokata.
Rozstrzygając niniejszą sprawę sąd jest związany – na mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku III SA/Lu 415/23.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że ustawa o obronie Ojczyzny jest niewątpliwie regulacją ze sfery stosunków administracyjnych. Zarówno stosunek służbowy żołnierzy zawodowych, jak i stosunek służbowy żołnierzy niebędących żołnierzami zawodowymi są stosunkami administracyjnoprawnymi właściwymi administracyjnoprawnej relacji podporządkowania władczemu rozstrzygnięciu administracji (zob. J. Bulira [w:] Obrona Ojczyzny. Komentarz, red. H. Królikowski, Warszawa 2023, art. 122.). Jednocześnie część uregulowań ma charakter zbieżny do prawa pracy, np. urlopy w związku z urodzeniem i wychowaniem dziecka. W przypadku dodatku wyrównawczego w ustawie przewidziano wprost, że przyznaje się go w drodze decyzji, tzn. decyzji administracyjnej uregulowanej w rozdziale 7 działu II k.p.a.
w artykułach od 104 do 113.
W treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wysokość przyznanego decyzją organu I instancji dodatku wyrównawczego nie uwzględniała zaleceń zawartych w powołanym wyroku tut. sądu. Zasadne jest zatem uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie M. W. dodatku wyrównawczego od dnia 1 marca 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie brutto.
Jednak lektura uzasadnienia decyzji organu II instancji w żadnym miejscu nie wyjaśnia w jakich okresach skarżący wykonywał zawód adwokata oraz jaki z tego tytułu przyjęto "staż pracy". W takim zakresie organ nie zawarł w zaskarżonej decyzji żadnych ustaleń faktycznych. A jak podkreślono wyżej - sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy.
Dodatkowo jedynie z decyzji organu I instancji wynika, że datę początkową służby wojskowej do dodatku za długoletnią służbę wojskową ustalono na dzień
[...] sierpnia 2020 r., podczas gdy skarżący został zaszeregowany do stopnia podporucznika i wyznaczony na stanowisko służbowe prokuratora prokuratury rejonowej później, bowiem na podstawie decyzji Prokuratora Generalnego z dnia
[...] października 2020. Organy nie wyjaśniły jaki okres oraz od kiedy liczony i z jakiego tytułu został skarżącemu doliczony do służby wojskowej. Sąd może jedynie przypuszczać, że był to okres odbywania ćwiczeń wojskowych, ale aby możliwa była kontrola sądowa aktu administracyjnego, stan faktyczny sprawy musi być jednoznacznie ustalony.
Podobnie w przypadku stażu pracy skarżącego niezbędnego dla określenia stawki wynagrodzenia zasadniczego na stanowisku takim samym w prokuraturze rejonowej. Organ I instancji wskazał, że staż pracy liczony jest od [...] września 2018 r., a data początkowa do dodatku za długoletnią pracę ustalona została na dzień [...] marca 2018 r. Także i tych dat nie można w żadnym razie zweryfikować na podstawie zaskarżonej decyzji, a nie jest rolą sądu samodzielne ustalanie w jakich okresach skarżący pracował przed objęciem stanowiska prokuratora. Należy bardzo wyraźnie podkreślić, że to organy administracji mają obowiązek ustalenia jakie okresy poprzedniej aktywności zawodowej skarżącego zostały mu doliczone do "wysługi lat". Sąd bowiem kontroluje ustalony stan faktyczny, ale go sam nie ustala.
W związku z powyższym w zakresie, w jakim decyzja organu II instancji wskazuje na wykonanie wytycznych tut. sądu – z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń okresów wykonywania zawodu adwokata – nie poddaje się kontroli, z uwagi na fakt, że sąd w takim przypadku musiałby we własnym zakresie czynić ustalenia faktyczne,
a następnie dokonywać subsumpcji ustalonego samodzielnie stanu faktycznego do określonej normy prawnej. Raz jeszcze należy podkreślić, że rolą sądu jest skontrolowanie prawidłowości działania organów administracji, a nie czynienie własnych ustaleń w sprawie.
Należy zwrócić uwagę, że ustalenie dokładnego okresu wykonywania zawodu adwokata przez skarżącego ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny w związku z art. 124 § 11 Prawa o prokuraturze. Podobnie jak niebagatelne znaczenie ma również dokładne określenie okresu zatrudnienia niezbędnego do określenia dodatku za długoletnią pracę.
Zgodnie bowiem z art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w przypadku gdy miesięczne uposażenie żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego albo prokuratora do spraw wojskowych jest niższe od miesięcznego wynagrodzenia przysługującego na równorzędnym stanowisku i pełnionej funkcji sędziego sądu powszechnego albo wysokości wynagrodzenia prokuratora na takim samym stanowisku i pełnionej funkcji, żołnierzowi przysługuje dodatek wyrównawczy w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem a uposażeniem należnym na zajmowanym stanowisku.
Stosownie natomiast do treści art. 124 § 11 Prawa o prokuraturze, prokuratorowi przysługuje dodatek za długoletnią pracę wynoszący, począwszy od 6. roku pracy, 5% aktualnie pobieranego przez prokuratora wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym kolejnym roku pracy o 1% tego wynagrodzenia, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego. Po 20 latach pracy dodatek wypłacany jest, bez względu na staż pracy powyżej tego okresu, w wysokości 20% aktualnie pobieranego przez prokuratora wynagrodzenia zasadniczego.
Organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia w jakiej wysokości – na porównywalnym stanowisku – przysługiwałby dodatek za długoletnią pracę. Organ
II instancji wprawdzie wskazuje, że organ I instancji nie doliczył okresu wykonywania zawodu adwokata, ale jednocześnie sam nie precyzuje jaki to byłby % aktualnie pobieranego przez prokuratora wynagrodzenia zasadniczego.
Ponownie należy wskazać, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych. Ten obowiązek spoczywa na organach administracji, które – w tym konkretnym przypadku zobowiązane były – wskazać jaki okres wykonywania zawodu adwokata przez skarżącego przyjęły i jak okres ten przełożył się na wysokość dodatku za długoletnią pracę – stanowiącego jeden z elementów wyliczenia dodatku wyrównawczego określonego w art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny.
Mając na uwadze powyższe zaskarżona decyzja oraz decyzja Prokuratora Rejonowego naruszają art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W istocie bowiem nie wiadomo jaki okres wykonywania zawodu adwokata został doliczony do "stażu pracy" skarżącego, niezbędnego do prawidłowego wyliczenia wysokości dodatku wyrównawczego. Sąd nie może natomiast niejako na podstawie własnych obliczeń, nawet popartych mającymi zastosowanie w sprawie przepisami prawa "odgadywać", że organ doliczył skarżącemu określony "staż pracy". Innymi słowy sąd nie jest władny w oparciu o przepisy prawa i gotowe końcowe wyliczenia ustalać stanu faktycznego, który by niejako potwierdzał owe wyliczenie. W takim zakresie sąd musiałby jednoznacznie ustalić, że przykładowo na "staż pracy" skarżącego przed objęciem stanowiska służbowego składały się okresy poprzedniego zatrudnienia obejmujące konkretne okresy roczne, miesięczne i dzienne.
W związku z powyższym ponownie rozpatrując sprawę organy zobowiązane będą do jednoznacznego i precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego poprzez dokładne wskazanie jakie okresy poprzedniej aktywności zawodowej skarżącego zostały mu doliczone.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego,
tj. art. 434 ustawy o obronie Ojczyny, należy wyjaśnić, że zgodnie tym przepisem
w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa
w art. 432, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.
O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności.
W praktyce podstawowymi tytułami płatności odsetek są czynności prawne (umowy lub – rzadziej – czynności prawne jednostronne) oraz przepisy ustawy. W tym przypadku będzie to przepis prawa.
Przesłanką przyznania odsetek za nieterminową wypłatę uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzowi zawodowemu jest zwłoka w ich wypłacie oraz wymagalność (zob. wyrok NSA z 18.05.2010 r., I OSK 1562/09). Użycie przez ustawodawcę terminu "zwłoka" wskazuje jednoznacznie na to, że roszczenie o odsetki przysługuje wnioskodawcy tylko i wyłącznie w przypadku wystąpienia kwalifikowanego, zawinionego typu opóźnienia w wypłacie należności. W takim przypadku przysługują odsetki za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.).
W doktrynie Kodeksu cywilnego – na tle stosowania art. 476 - przyjmuje się, że istnieją dwa rodzaje opóźnienia: opóźnienie zwykłe i zwłoka. Opóźnienie zwykłe ma miejsce wówczas, gdy dłużnik nie ze swojej winy nie dotrzymuje terminu spełnienia świadczenia. Przez zwłokę rozumiane się natomiast opóźnienie kwalifikowane. Taki rodzaj opóźnienia będzie miał miejsce wówczas, gdy dłużnik nie spełnia świadczenia w terminie, wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność. Zwłoka jest domniemana. Ma to takie konsekwencje, że wierzyciel nie musi udowadniać, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Wskazuje jedynie, że termin wykonania zobowiązania bezskutecznie minął. Dłużnik, chcąc zwolnić się z odpowiedzialności, powinien wykazać, że nie ponosi odpowiedzialności za uchybienie terminowi (zob. R. Tanajewska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. P. Nazaruk, LEX/el. 2024, art. 476.). Innymi słowy to wierzyciel ma wykazać, że termin wykonania zobowiązania bezskutecznie minął,
a dłużnik – broniąc się przed żądaniem – że nie dopuścił się zwłoki.
W przedmiotowej sprawie skarżący po raz pierwszy wskazał na konieczność zastosowania normy prawnej z art. 434 ustawy o Obronie Ojczyzny w piśmie z dnia
23 kwietnia 2024 r. (k. 110 akt adm.). W piśmie tym jednak nie wykazał terminu, od którego jego zdaniem naliczane powinny być odsetki. Słusznie więc organy w tym zakresie nie podjęły rozstrzygnięcia. Również i w skardze skarżący jedynie enigmatycznie podnosi, że "w takiej sytuacji stronie przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne", jednak nie precyzuje kiedy dokładnie upłynął – jego zdaniem – termin płatności. Pamiętać bowiem należy, że o odsetkach za opóźnieniem orzeka w drodze decyzji organ jedynie, jeżeli stwierdzi, że doszło do zwłoki. Opóźnienie zwykłe nie jest podstawą do naliczenia odsetek.
W związku z tym, aby możliwe było orzekanie o odsetkach za opóźnienie na podstawie art. 434 ustawy o obronie Ojczyzny skarżący winien wykazać datę wymagalności należnych mu świadczeń pieniężnych.
Odnosząc się natomiast do zarzutu swoistego "nakładania się" okresów przyznania dodatku wyrównawczego należy wskazać, że ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje, że żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie (art. 430 ust. 1). Uposażenie żołnierzy zawodowych składa się
z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia (art. 431 ust. 1). Z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie (art. 431 ust. 2). Zgodnie z art. 439 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny -
w przypadku gdy miesięczne uposażenie żołnierza zawodowego pełniącego zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego albo prokuratora do spraw wojskowych jest niższe od miesięcznego wynagrodzenia przysługującego na równorzędnym stanowisku i pełnionej funkcji sędziego sądu powszechnego albo wysokości wynagrodzenia prokuratora na takim samym stanowisku i pełnionej funkcji, żołnierzowi przysługuje dodatek wyrównawczy w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem a uposażeniem należnym na zajmowanym stanowisku.
W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z nakładaniem się okresów przyznania dodatku wyrównawczego. Przede wszystkim, jak zostało to wyjaśnione wyżej, wyrokiem tut. sądu z dnia 30 stycznia 2024 r. w sprawie III SA/Lu 415/23 uchylona została decyzja Prokuratora Okręgowego w Lublinie oraz decyzja Prokuratora Rejonowego w przedmiocie przyznania dodatku wyrównawczego od 1 marca 2023 r. Po wyeliminowaniu tych decyzji z obrotu prawnego finalnie wydana została tylko jedna decyzja przyznająca dodatek wyrównawczy za okres od 1 marca 2023 r., którą jest zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja Prokuratora Okręgowego w Lublinie
z dnia 15 maja 2024 r. Innej decyzji za ten sam okres nie ma.
Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca przewidział dodatek wyrównawczy jako różnicę między wynagrodzeniem należnym prokuratorowi powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury, a uposażeniem żołnierza zawodowego. Oczywiste jest więc, że dodatek wyrównawczy przysługuje jako jeden
z elementów uposażenia. Okoliczność, że w decyzjach zawarte jest sformułowanie, że "przyznaje się dodatek wyrównawczy od dnia" nie zmienia istoty sprawy. Nie jest to każdorazowe przyznanie kolejnego uprawnienia do dodatku wyrównawczego, gdyż ten jest tylko jeden. Istotą tak sformułowanego rozstrzygnięcia jest bowiem precyzyjne wyjaśnienie żołnierzowi zawodowemu, będącemu jednocześnie prokuratorem, że przysługuje mu określony dodatek do uposażenia w określonej wysokości poczynając od określonego w takiej decyzji dnia.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. skargę należało uwzględnić, a w związku z tym uchylić zaskarżoną decyzję, jak również decyzję organu I instancji (na podstawie art. 135 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści
art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania (pkt II wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200,
art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło