III SA/Lu 427/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Robert Hałabis, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii AM, B, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Starosta Ś. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) cofnął E. K. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii AM, B. W uzasadnieniu decyzji starosta wyjaśnił, że z doręczonego organowi odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...]-[...] II Wydział Karny w [...] z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] [...] wynika, że E. K. uznano za winną popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przestępstwo popełniono w okresie dwóch lat od uzyskania po raz pierwszy prawa jazdy. Odwołanie od decyzji złożyła E. K.. Wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowego wykonania decyzji. Kolegium uwzględniło odwołanie. Organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym został wprowadzony ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541). Ustawa ta weszła w życie w dniu [...] maja 2015 r. Z wyroku sądu rejonowego z dnia [...] października 2017 r. wynika, że E. K. nieumyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w dniu [...] czerwca 2016 r. dopuszczając się popełnienia czynu z art. 177 § 1 k.k. Ponadto z akt sprawy wynika, że prawo jazdy zostało wydane stronie po raz pierwszy w dniu [...] stycznia 2015 r. Przy czym, wydanie prawa jazdy nastąpiło jeszcze przed wejściem w życie przepisu, który jest podstawą prawną decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. Zdaniem Kolegium przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie może być zastosowany w niniejszej sprawie. W dacie wydania stronie prawa jazdy przepis ten nie obowiązywał, co pociąga za sobą brak podstaw do wydania skarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. Ś. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2018 r., zarzucając: - naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 140 ust. 1 pkt 3 a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegające na jego błędnej wykładni, a w konsekwencji wadliwym przyjęciu, że ww. przepis może mieć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wydanie prawa jazdy kierującemu pojazdem silnikowym miało miejsce po dniu wejścia w życie tego przepisu, to jest po dniu 18 maja 2015 r., w sytuacji, gdy prawidłowa interpretacja powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż data zaistnienia tej okoliczności nie ma znaczenia dla oceny zasadności jego zastosowania; - naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości, w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej prawidłowym rozstrzygnięciem winno być utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Prokurator wyjaśnił, że skoro do popełnienia przestępstwa doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, to tym samym przepis ten znajdował zastosowanie w sprawie. Data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie ma przy tym znaczenia, ponieważ sankcja administracyjnoprawna jest konsekwencją określonego zachowania, a to miało miejsce po dniu 18 maja 2015 r. W konsekwencji zatem w niniejszej sprawie zastosowanie ww. przepisu nie prowadzi do użycia prawa nowego do zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed jego wejściem w życie (nie następuje zastosowanie prawa z mocą wsteczną). Należało zatem orzec na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionego przestępstwa, co nie narusza zasady lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko Prokuratora, że zastosowana przez Kolegium wykładnia przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym jest nie prawidłowa. Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do zagadnienia dopuszczalności zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w stosunku do kierowcy, który uzyskał prawo jazdy przed dniem wejścia w życie tej normy prawnej. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541) i obowiązywał od dnia 18 maja 2015 r. do dnia 4 czerwca 2018 r., bowiem na mocy art. 125 w zw. z art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978) utracił on moc. Od dnia 4 czerwca 2018 r. katalog przesłanek (materialnoprawnych) warunkujących cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami zawarty jest w art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W sprawie bezspornym jest, że E. K. uzyskała prawo jazdy w dniu [...] stycznia 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością było również popełnienie przez tego kierowcę w okresie 2 lat od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Niewątpliwie również przestępstwo to zostało popełnione po dniu [...] maja 2015 r., czyli już po wejściu w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu, Kolegium niewłaściwie interpretuje art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że starosta zobowiązany jest do cofnięcia zezwolenia do prowadzenia pojazdów, w przypadku, gdy kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Zdaniem Sądu, prokurator wnoszący skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2018 r. ma rację, że do zastosowania komentowanego przepisu nie jest konieczne, aby wydanie prawa jazdy nastąpiło po dniu [...] maja 2015 r. Istotny jest sam moment popełnienia przestępstwa do zastosowania sankcji administracyjnej. Analizowany przepis ma zastosowanie do kierujących pojazdem silnikowym, którym wydano po raz pierwszy prawo jazdy przed dniem [...] maja 2015 r. i popełnili przestępstwo (przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) w okresie dwóch lat od wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Nie ma tu decydującego znaczenia, że ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, nie zawiera regulacji intertemporalnych. Artykuł 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wprowadza warunku, aby wydanie prawa jazdy musiało nastąpić po dniu 18 maja 2015 r. Wprowadza natomiast warunki, które w realiach niniejszej sprawy zostały spełnione (w świetle prawomocnego wyroku sądu karnego doszło do popełnienia przestępstwa – w dniu [...] czerwca 2016 r. i nie upłynął okres dwóch lat od wydania prawa jazdy po raz pierwszy, bowiem E. K. uzyskała je w dniu [...] stycznia 2015 r.). W tej sytuacji Kolegium bezpodstawnie argumentuje w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że istotną jest data wydania prawa jazdy po raz pierwszy i w tym czasie (w dniu [...] stycznia 2015 r.) nie obowiązywał art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kolegium niezasadnie podnosi przy tym, że w postępowaniu nie ma innych stron postępowania, a wynik sprawy nie ma bezpośredniego wpływu na osoby trzecie. Decydujący dla zastosowania tego przepisu jest fakt popełnienia przez niedoświadczonego kierowcę przestępstwa godzącego w zasady bezpieczeństwa w komunikacji lądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. II SA/Ke 220/18, że wydanie po raz pierwszy prawa jazdy nie jest zdarzeniem, z którym ustawodawca łączy sankcję w postaci cofnięcia uprawnień, lecz jedynie określeniem początkowej daty biegu dwuletniego terminu, o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podobne zapatrywanie wyraził WSA we Wrocławiu wyjaśniając, że data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie ma znaczenia, ponieważ sankcja administracyjnoprawna była konsekwencją określonych zachowań, a te miały miejsce po dniu 18 maja 2015 r., że nie doszło do zastosowania prawa nowego do zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed jego wejściem w życie i nie nastąpiło zastosowanie prawa z mocą wsteczną (zob. prawomocny wyrok z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 432/17). Na tle zastosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w orzecznictwie zaprezentowano także odmienne stanowisko, z którym nie można się zgodzić z przyczyn wskazanych powyżej.. Podkreślono mianowicie, że z retroaktywnym działaniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń zamkniętych w przeszłości, zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów, że powyższy przepis może mieć zastosowanie wtedy, gdy wszystkie okoliczności określone w jego dyspozycji zaistniały po dniu 18 maja 2015 r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 210/17 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 866/17). Z tych względów Sąd, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.