III SA/Lu 435/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Joanna Hołda, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia ze służby, na podstawie przepisu art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z przepisem art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] M. S. został zwolniony ze służby celnej w Izbie Celnej - Urząd Celny, na podstawie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8b powołanej ustawy o Służbie Celnej w związku z tym, że Sąd Rejonowy w J., II Wydział Karny postanowieniem z dnia [...] ([...]) zastosował wobec M. S. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy, tj. od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] września 2006 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. wniósł o rozpoznanie sprawy po zbadaniu przez Sąd wszystkich okoliczności i po wydaniu wyroku, stwierdzając, że zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania związane jest ze służbą w Izbie Celnej, czyli przed przeniesieniem do pełnienia służby w Izbie Celnej i nie bez wpływu na relacje wydarzeń z tamtego okresu miał proces alokacji w którym, ze względu na fakt pełnienia przez skarżącego funkcji Przewodniczącego ZZPAC, brał on czynny udział. 2Dyrektor Izby Celnej ustosunkowując się do powyższych zarzutów podniósł, że zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania". Przepis ten ma charakter obligatoryjny i nie zależy od uznania Dyrektora Izby Celnej. Z tego względu przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby, w stosunku do którego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, Dyrektor nie może kierować się względami, na które powoływał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący. Zdaniem organu administracji, istotny w tej sytuacji jest fakt tymczasowego aresztowania, który stanowi w tym wypadku podstawową i jedyną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Tym bardziej, że zastosowany środek zapobiegawczy związany był z popełnieniem przestępstwa z przepisu art. 223 § 3 w związku z art. 12 Kodeksu karnego, w związku z wykonywanymi przez skarżącego obowiązkami służbowymi. Dyrektor Izby Celnej dodał, że okoliczność pozostawiania w Służbie Celnej funkcjonariusza, w stosunku do którego zastosowano tymczasowe aresztowanie w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa związanego z wykonywaniem obowiązków służbowych, wpływałoby negatywnie na wizerunek administracji celnej i morale pozostałych w służbie funkcjonariuszy. Ustosunkowując się do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy po zbadaniu przez sąd powszechny wszystkich okoliczności i wydaniu wyroku, Dyrektor Izby Celnej powołał się na regulacje ustawy o Służbie Celnej, które przewidują rozwiązania prawne w zakresie przywrócenia funkcjonariusza celnego zwolnionego ze służby na podstawie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Organ administracji dodał, że zgodnie z przepisem art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie nastąpiło na podstawie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Skargę na powyższą decyzję złożył M. S., zaskarżając ją w całości i zarzucając: - naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez uniemożliwienie mu udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia go ze służby; - naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności; - naruszenie art. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej poprzez zwolnienie go ze służby pomimo braku prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo popełnione umyślnie; - naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, tj. zasady domniemania niewinności oraz art. 2 Konstytucji RP, tj. ochrony praw nabytych poprzez podjęcie działań o charakterze represyjnym w postaci zwolnienia ze służby przed wydaniem prawomocnego wyroku sądu. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przypadku funkcjonariusza celnego takim przepisem szczególnym jest art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j.: Dz.U. z 2004r., nr 156, poz. 1641 ze zm.), który stanowi, że od decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. W niniejszej sprawie kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 cyt. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana jest więc pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję o zwolnieniu M. S. ze Służby Celnej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zauważyć należy, że materialnoprawną podstawą wydania obu decyzji był przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b cyt. ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Jest bezsporne, że Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z dnia [...], zastosował w stosunku do skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. Fakt tymczasowego aresztowania skarżącego oznacza spełnienie przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt 8b cyt. ustawy o Służbie Celnej. Zgodność tego przepisu – wprowadzonego do porządku prawnego na skutek wejścia w życie przepisów art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej – z odpowiednimi wzorcami konstytucyjnymi (art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji), była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, dokonanej na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. (sygn. akt K 1/04) orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny podkreślił między innymi, iż zasadniczą rolą wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu lub podejrzanemu konkretnych gwarancji w toku procesu karnego. Zasada ta nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Zdaniem Trybunału, konstytucyjna zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Dopuszczalność takich konsekwencji powinna być ważona nie na płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności. Art. 42 ust. 3 i art. 2 Konstytucji nie są więc adekwatnymi wzorcami kontroli kwestionowanych przepisów. Trybunał Konstytucyjny zauważył także, że funkcjonariusze celni są zaliczani do tzw. służb mundurowych. Problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny. Stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Zdaniem Trybunału status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Kwestionowane przez RPO zmiany ustawy były zatem usprawiedliwione i nie naruszają konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji), co oznacza, że zagadnienie zgodności art. 25 ust. 1 pkt 8b cyt. ustawy o Służbie Celnej z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 42 Konstytucji zostało już rozstrzygnięte i nie podlega w żadnym zakresie badaniu przez sąd administracyjny. W świetle powyższego zarzuty skargi co do naruszenia art. 42 ust. 3 i art. 2 Konstytucji oraz art. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej, uznać należy za bezzasadne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji w związku z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Wbrew zarzutowi skarżącego Dyrektor Izby Celnej nie orzekał bowiem w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zwolnieniu ze służby, gdyż zgodnie z przepisem art. 81 ust. 1a cyt. ustawy o Służbie Celnej, decyzja o zwolnieniu ze służby podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, z chwilą jej doręczenia stronie. Skoro zaskarżona decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy, to zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji w związku z art. 6 k.p.a. uznać należy za chybiony. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 § 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez uniemożliwienie skarżącemu udziału w postępowaniu dotyczącym zwolnienia go ze służby, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie to nie miało żadnego wpływu na jej wynik. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, skarżący o wszczętym postępowaniu dowiedział się dopiero z chwila doręczenia mu decyzji nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia go ze Służby Celnej. Okoliczność ta jest bezsporna, jednakże brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skoro przeprowadzenie postępowania przez Dyrektora Izby Celnej sprowadzało się wyłącznie do ustalenia faktu zastosowania w stosunku do skarżącego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, to nie można uznać, że niezawiadomienie skarżącego o przeprowadzonym co do tej okoliczności dowodu z dokumentu – postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] – miało jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jest oczywiste, iż okoliczność ta była skarżącemu znana i nigdy nie została zakwestionowana, co oznacza, że umożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji pozostałoby bez wpływu na jego sytuacje procesową, jak i ocenę prawną wyrażoną przez organ administracji publicznej w decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego ze Służby Celnej. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.