III SA/Lu 436/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...]. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją nr [...] z dnia [...], po rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...] do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Ł. wpłynęło podanie państwa L. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez zmarłą S. L., do opłacenia których był zobowiązany M. L., jako spadkobierca, na mocy decyzji z dnia [...]. Wniosek był uzasadniony trudną sytuacją finansową rodziny oraz problemami zdrowotnymi, które uniemożliwiły spłacanie zaległych należności. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu, KRUS rozpatrując w dniu [...] sprawę, przeprowadziła postępowanie wyjaśniające wyniku którego, w oparciu o zebrany materiał dowodowy zostało podjęte rozstrzygniecie w sprawie. W podaniu z dnia [...] nie wskazano nowych,. Wcześniej nieznanych okoliczności będących przyczyną braku możliwości opłacenia zaległości dotyczących zamarłej S.L. Pomimo udokumentowanych problemów zdrowotnych sytuacja materialno- bytowa spadkobierców po zmarłej pozwala na uregulowanie zadłużenia. Jak dodał organ administracji, stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. W ocenie organu administracji powyższy stan faktyczny nie uzasadnia twierdzenia, ze po stronie skarżących jako zainteresowanych, występuje ważny interes w umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez zmarłą S. L. Wobec czego KRUS nie znajduje podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez zmarłą za okres od IV kw. 1999 r. do III kw. 2001 r., o co wnoszono w podaniu. Zdaniem organu administracji, zgodnie z decyzja w sprawie odpowiedzialności spadkobierców z dnia [...] M.L. odpowiada wraz z innymi spadkobiercami solidarnie za zaległości z tytułu nieopłaconych przez S. L. składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła D. L. W uzasadnieniu podniosła, że złożony wniosek o umorzenie należności został udokumentowany chorobą męża oraz trudną sytuacją finansową rodziny. Jak zauważa skarżąca, osoba chora psychicznie nie jest w stanie starać się o swoje prawa. M. L. wraz z innymi spadkobiercami odpowiada solidarnie za zaległości. Pozostali spadkobiercy są osobami zdrowymi, potrafią zadbać o swoje interesy, natomiast trudno oczekiwać od osoby chorej świadomości ciążących obowiązków. Zdaniem więc skarżącej, ważnym interesem w niniejszym przypadku jest długotrwała i nieuleczalna choroba M. L. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w niej swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że decyzja ta rażąco narusza prawo. W niniejszej sprawie zaszły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nr [...] z dnia [...], jak i decyzji ją poprzedzającej. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi, że sąd stwierdza nieważności decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1) . Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa). Na wstępie należy podnieść, że stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie to ma dotyczyć jej interesu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja została skierowana do M. i D. L. Jednak sprawa rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym dotyczyła wyłącznie osoby M. L., jako dłużnika odpowiedzialnego solidarnie za nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez zmarłą S. L. D. L. nie miała interesu prawnego w rozstrzyganiu tej sprawy. W aktach sprawy nie widnieje też żaden dowód potwierdzający, że działała ona w sprawie w charakterze pełnomocnika, czy opiekuna M. L. Z tego też powodu skierowanie decyzji do osoby D. L. wyczerpuje przesłanki określone w przepisie art. 156 § 1 pkt 4, zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Ponadto zaskarżona decyzja (jak również decyzją ją poprzedzająca) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wyczerpuje przesłankę określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stroną postępowania administracyjnego był M. L. Jak wynika z akt administracyjnych bezspornym jest, że M. L. cierpi na chorobę psychiczną. Z tego powodu nie jest w stanie samodzielnie uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji mimo, że dysponował taką wiedzą nie dopełnił swojego obowiązku, określonego w przepisie art. 34 § 1 kpa, mianowicie nie wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej, lub niezdolnej do czynności prawnych (ten fakt także należało zbadać), o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że M. L. nie był prawidłowo reprezentowany w sprawie, nie był w stanie brać w niej czynnego udziału, a w konsekwencji nie był w stanie zadbać o swoje interesy. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie.