III SA/Lu 437/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. R. oraz J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Starosta [...] z urzędu orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...] dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] figurującej jako własność I.R. i działki nr [...] stanowiącej własność J.K.. Ponadto orzekł o pozostawieniu granicy pomiędzy działkami nr: [...] według modernizacji ewidencji gruntów - operat [...] i I wersji pomiaru kontrolnego z 2012 r. - operat [...] z punktu granicznego [...] do punktu granicznego [...] jako spornej i oznaczeniu w części kartograficznej "S". Organ wyjaśnił, że I. i J. R. nabyli własność działki nr [...] (obecny nr [...]) o pow. 0,09 ha na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia 12.09.1978 r., zaś J. K. stał się właścicielem działki nr [...] (obecny nr [...]) na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia 18 lipca 1997 r. Jednocześnie ustalono, że dotychczasowy przebieg granicy pomiędzy ww. działkami ujawniony był w operacie ewidencyjnym na podstawie wstępnego projektu podziału działki nr [...] (dawny nr [...]) - nie wykonano podziału na gruncie i nie sporządzono dokumentacji techniczno-prawnej z podziału, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Stan prawny natomiast wykazano na podstawie opisanych na wstępie aktów notarialnych: nr [...] z dnia 12.09.1978 r. - działka nr [...] z dnia 18.07.1997 r. - działka nr [...]. Wobec powyższego zasadnym było ustalenie przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami, co też uczyniono podczas modernizacji. Granice ustalono według stanu użytkowania na gruncie (po murze), w obecności właścicieli działek, jednakże nie zawiadomiono wszystkich zainteresowanych. O czynnościach ustalenia granic nie zawiadomiono J. R., bowiem z niewiadomych przyczyn nie ujawniono go w ewidencji gruntów mimo, że od 12 września1978 r. był razem z żoną I.R. właścicielem działki nr [...] (dawny nr [...]). Obecnie błąd ten został usunięty, bowiem organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie pomiaru kontrolnego granicy pomiędzy działkami [...] z udziałem wszystkich zainteresowanych. Z czynności na gruncie sporządzono operat techniczny (operat [...]), który łącznie z dokumentacją z modernizacji stanowił podstawę do wydania decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Z protokołu granicznego wynika, że właściciel działki nr [...] J.K. wskazał, że granica pomiędzy działkami [...] jest zgodna z przebiegiem granicy wykazanym w operacie-opisowo kartograficznym po modernizacji (zgodnie z protokołem z dnia 15.05.2007 r.). Na taki przebieg granicy nie wyraziła zgody I.R., w imieniu swoim i nieobecnego męża J.R. i domaga się przyjęcia granicy zgodnie z aktami notarialnymi i stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych, tj. wzdłuż linii granicznej [...]. Taka granica przebiega przez budynek gospodarczy będący własnością J. K., który nie wyraża zgody na taki przebieg. Obecni na gruncie I. R. i J. K. nie wskazali bezspornie jednoznacznego przebiegu granicy pomiędzy swoimi działkami, co wskazuje na to, że granica ta jest sporna. Ponadto w opinii technicznej geodeta podniósł, że w dokumentacji z modernizacji powstał błąd w zapisie położenia działek - działka nr [...] I. R. i J. R. została wykazana przy ul. [...], a działka nr [...] J. K. przy ul. [...]. Z dokumentacji archiwalnej wynika, że winno być odwrotnie. W celu wyeliminowania ww. błędów geodeta sporządził wykaz zmian gruntowych oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynków, które znajdują się w operacie nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o dane zawarte w operacie z modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków i lokali dla obrębu [...] (operat [...]) i I wersji pomiaru kontrolnego wykonanego w 2012 r. , która przedstawia granicę pomiędzy działkami według stanu posiadania na gruncie i jest tożsama z ustaleniami z modernizacji. Ustalenia w trakcie modernizacji zaakceptowała I. R.. Organ wyjaśnił, że brak jest innej dokumentacji, przyjętej do państwowego zasobu, na podstawie której można byłoby wykazać przebieg granicy działki nr [...]z działką nr [...], niż ta z modernizacji. Zatem należało przebieg granicy wykazać według wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie, co też uczyniono. Powierzchnia działek wynika z faktycznego stanu zamierzonych granic - w omawianym przypadku wykazana została na podstawie faktycznego stanu posiadania, tj. po murze i taką ujawniono w operacie ewidencyjnym. Według stanu użytkowania na gruncie powierzchnia działki nr [...] wynosi 0,0679 ha, zaś działki nr [...] - 0,0716 ha. Organ odwoławczy zauważył, że Starosta [...] uporządkował również zapis dotyczący budynków znajdujących się na tych działkach, zgodnie z ich faktycznym położeniem na gruncie, udokumentowanym w ww. operacie technicznym. I tak na działce nr [...] będącej własnością I. i J. R. uwidoczniono budynek o pow. 117 m2, funkcja budynku - mieszkalny, zaś na działce nr [...] stanowiącej własność J. K. wykazano budynek o pow. 89 m2, funkcja budynku –mieszkalny oraz o pow. 43 m2, funkcja budynku - produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. W ocenie organu odmienne stanowiska stron w kwestii przebiegu granicy świadczą o istnieniu sporu granicznego w rozumieniu § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454; dalej: rozporządzenie), co zostało potwierdzone w protokole granicznym znajdującym się w operacie technicznym zarejestrowanym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [...] w dniu [...]listopada 2012 r. pod nr [...]. Zdaniem organu II instancji, do czasu zlikwidowania sporu granicznego granica pomiędzy działkami nr [...] winna pozostać oznaczona w dokumentacji, jak to uczynił organ I instancji, jako sporna. W skardze do sądu J. i I. małż. R. wnieśli o uchylenie decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...]kwietnia 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w toku prac modernizacyjnych niepotrzebnie dokonano protokolarnego ustalenia przebiegu granicy w trybie § 37 rozporządzenia, gdyż istniały już dokumenty ustalające te granice (akty notarialne wstępne projekty podziału działek), a stanowiące o własności tych działek, ich powierzchni oraz położeniu. Zdaniem skarżących, danych tych nie trzeba ustalać także w wyniku postępowań sądowych, gdyż zostały ujawnione w księgach wieczystych. W ich ocenie nie ma podstaw, aby uznać, że dane ewidencji gruntów odnośnie powierzchni musiały być ustalone według użytkowania działek, jak domaga się tego J. K. i do czego przychyla się organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Według skarżących modernizacja ewidencji gruntów nie może przesądzić o prawie własności ustanowionym w aktach notarialnych i ujawnionych w księgach wieczystych. Podkreślili, że powoływanie się przez organ na dokumentację uzyskaną w trakcie modernizacji jest niezgodne z prawem, gdyż postępowanie prowadzone było bez udziału J. R., jednocześnie zostały popełnione istotne błędy dotyczące położenia działek i budynków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. orzekającą o wprowadzeniu na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zmian w operacie ewidencyjnym prowadzonym dla obrębu [...] wynikających z dostosowania operatu ewidencyjnego do stanu prawnego, nie narusza prawa. Zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. 2010, Nr 193, póz. 1287 ze zm.; daje u.p.g.i.k.) - ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W myśl art. 20 ust. 1 u.p.g.i.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informację dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład, której wchodzą grunty, 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 u.p.g.i.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właściciela a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty budynki lub ich części, 2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1, 3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków, 4) wartość nieruchomości. Szczegółowe zasady zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454; dalej: rozporządzenie). W rozdziale 2 tego rozporządzenia (§ 19 - 43) uregulowano zakładanie ewidencji gruntów i budynków, a w rozdziale 3 (§ 44 - 58) prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych. Wskazane rozporządzenie, nakładając na starostę obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (m.in. § 44 pkt 2), zarazem definiuje aktualizację operatu ewidencyjnego, jako wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (z urzędu lub na wniosek - § 46). Zgodnie z jednolicie ukształtowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, wprowadzanie - w trybie aktualizacji - zmian w danych ewidencyjnych może następować w dwojakim trybie. Po pierwsze w trybie czynności materialno-technicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 u.p.g.i.k. w zw. z § 48 ust. 1 i 2 rozporządzenia, o czym organ tylko zawiadamia - § 49 ust. 1 i 2) albo w formie decyzji administracyjnej, gdy aktualizacja operatu wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego lub uzyskania dodatkowych dowodów (§ 47 ust. 3). Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się wydaniem decyzji wprowadzającej zmianę lub odmawiającej jej wprowadzenia. W § 36 rozporządzenia określono, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. Z treści § 37 rozporządzenia wynika, że w celu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych należy pozyskać dane dotyczące przebiegu tych granic, które to dane pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych. Pomiary poprzedza ustalenie przebiegu granic na gruncie. Ustalenia przebiegu granic na gruncie dokonuje się w oparciu o złożone do protokołu granicznego zgodne oświadczenia woli stron. Ustalane punkty graniczne oznacza się na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar (§ 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia). Zauważyć należy, że jak wynika to treści zaskarżonej decyzji, postępowanie w sprawie prowadzone było na podstawie § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), zgodnie z którym aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie nie doszło do ustalenia przebiegu granic działek nr [...], jako czynności niezbędnej, poprzedzającej dokonanie terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż wyklucza zastosowanie trybu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych przewidzianego w § 37 rozporządzenia i stanowi przesłankę do przejścia do ustalenia tych granic w oparciu o § 39 rozporządzenia, zgodnie z którym spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji, treść protokołu granicznego ewidentnie wskazuje, że strony nie wskazały na bezsporny przebieg granicy pomiędzy działkami, co oznacza, że pomiędzy tymi stronami istnieje spór graniczny. W tym stanie rzeczy, jak wskazał organ odwoławczy, należało wykonać operat techniczny, w którym to operacie (z dnia [...] października 2012 r.) zawarta jest opinia techniczna w sprawie wykonania pomiaru kontrolnego granicy działek, w oparciu o który została sporządzona mapa w skali 1:500, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] listopada 2012 r., pod nr ewidencyjnym [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Starosta [...], w oparciu o wyżej wskazaną dokumentację geodezyjno kartograficzną, orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], gminy [...], dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] w zakresie części opisowej i części graficznej ewidencji gruntów i budynków oraz właścicieli działki nr [...]. Decyzja ta nie narusza zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych, w tym odnoszących się do aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych, co w niniejszej sprawie nastąpiło z urzędu (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1). Zgodnie z postanowieniami § 46 ust. 2 pkt 2 podstawę wprowadzenia zmian stanowić może również zmiana wynikająca z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych. Oznacza to, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1628/10). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozstrzyganej sprawie organ zasadnie sprostował błędne wpisów w ewidencji, mające charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, bowiem w dokumentacji przyjętej w trakcie modernizacji doszło do omyłki w zapisie w zakresie położenia działek, w ten sposób, że działka nr [...] została wykazana przy ulicy [...], a działka nr [...] – przy ulicy [...], gdy w rzeczywistości położenie tych działek winno być oznaczone dokładnie odwrotnie. Konsekwencje tej oczywistej omyłki objęły także zapis co do położenia budynków, które także winny być oznaczone odwrotnie w odniesieniu do zapisu po modernizacji danych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację co do zasadności zmiany dokonanej decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów, uznając przy tym, że w świetle uzasadnienia zawartego w zaskarżonej decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], organy w wystarczającym zakresie wykazały przesłanki do sprostowania błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych pomyłek. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć należy, że wobec powstania sporu, co do powierzchni działek i w istocie własności nieruchomość, rozstrzygnięcie tej kwestii powinno nastąpić w drodze odpowiedniego postępowania. W tych okolicznościach wszystkie zarzuty skarżących uznać należy za bezzasadne, bowiem organy wszechstronnie zgromadziły materiał dowodowy i dokonały jego właściwej oceny pod względem faktycznym jak i prawnym. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.