III SA/Lu 438/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Komendanta Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych z dnia [...] lipca 2009 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 6 ust. 22, art. 124 ust. 7 oraz art. 126 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz § 2 ust. 11 § 4 ust. 1 i 2, § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 112, poz. 715), po rozpoznaniu odwołania M. F. od decyzji Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D. nr [...]/2009 z dnia [...] lipca 2009 r. odmawiającej przyjęcia do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D., Komendant Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Komisja Rekrutacyjna Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D., działając jako organ pierwszej instancji odmówiła przyjęcia skarżącego do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych (SPSP) w D.. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Organ II instancji ustalił, że skarżący złożył wniosek do Komendanta SPSP w D. oraz z pozytywnym wynikiem zdał egzaminy wstępne do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D. w dniach 13 - 17 lipca 2009 r. W chwili zdawania egzaminów i wydawania decyzji Komisji Rekrutacyjnej SPSP skarżący pełnił służbę kandydacką w Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych w D. co zostało potwierdzone zaświadczeniem z oddziału organizacyjno - personalnego WSOSP. Wobec powyższego Komisja Rekrutacyjna SPSP odmówiła przyjęcia stwierdzając w decyzji, iż nie miał podstaw prawnych by starać się o powołanie do służby kandydackiej w Szkole Podoficerskiej Sił Powietrznych oraz nie przestrzegał drogi służbowej. Z wyciągu z Rozkazu Dziennego Rektora Komendanta WSOSP Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wynika, iż szer. pchor. M. F. został zwolniony ze służby kandydackiej w Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych na podstawie rozkazu personalnego Rektora - Komendanta WSOSP Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. i zdjęty z ewidencji uczelni z dniem 31 lipca 2009 r. co wskazuje na to, iż w momencie składania dokumentów oraz przystąpienia do egzaminów w Szkole Podoficerskiej Sił Powietrznych w D. pełnił służbę kandydacką we WSOSP, w związku z czym został naruszony art. 6 ust. 22 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 2 ust. 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 124 ust 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych "stosunek służbowy służby kandydackiej wygasa z mocy prawa z dniem skreślenia z ewidencji uczelni wojskowej, szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia, jeżeli żołnierz pełniący służbę kandydacką nie ukończy nauki w uczelni wojskowej, szkole podoficerskiej lub ośrodku szkolenia". Skarżący wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podkreśla, że od dnia [...] marca 2009 r. decyzją Ministra Obrony Narodowej utracił ostatecznie status słuchacza Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w D.. Od tej pory nie przysługiwały mu uprawnienia słuchacza wyższej uczelni wojskowej. Skarżący postanowił ubiegać się o przyjęcie do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D., mając na uwadze, że już w dniu 26 maja 2009 r. spełnił wymóg formalny i został zwolniony Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] ze służby kandydata na żołnierza zawodowego. Skarżący dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia, dokonał wpłaty egzaminacyjnej i przystąpił do egzaminów wstępnych, które zdał pomyślnie, uzyskując 23 lokatę na liście osób przyjętych. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów, iż jest obecnie słuchaczem WSOSP i nie ma podstaw prawnych by starał się o powołanie do służby kandydackiej. Powołanie się przez Komisję Rekrutacyjną Szkoły Podoficerskiej oraz organ odwoławczy - Komendanta Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych na przepis art. 124 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jako podstawę nie przyjęcia mojej osoby do Szkoły Podoficerskiej w D. jest chybione. W świetle powołanego przepisu "Stosunek służby kandydackiej wygasa z mocy prawu z dniem skreślenia z ewidencji uczelni wojskowej, szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia, jeżeli żołnierz pełniący służbę kandydacką, nie ukończy nauki w uczelni wojskowej, szkole podoficerskiej lub ośrodku szkolenia". Powołany przepis informuje, kiedy ostatecznie wygasa stosunek służby kandydackiej - z dniem skreślenia z ewidencji. Jednak dzień wygaśnięcia stosunku służby kandydackiej nie jest tożsamy z dniem zwolnienia ze służby kandydackiej. Aby mogło nastąpić wygaśnięcie stosunku służby kandydackiej najpierw musi nastąpić zwolnienie ze służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. W przypadku słuchaczy (podchorążych) Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych organem zwalniającym w pierwszej instancji jest rektor komendant uczelni wojskowej, a w drugiej instancji Minister Obrony Narodowej. Wymienione organy podejmując decyzję o zwolnieniu ze służby kandydackiej i każdorazowo wskazują termin, w którym następuje zwolnienie. Od tego terminu osoba zwolniona ze służby kandydackiej nie jest już kandydatem na żołnierza zawodowego. Natomiast trwają w stosunku do tej osoby czynności związane z rozliczeniem z uczelnią wojskową tj.: przesłanie rozkazu (decyzji) rektora uczelni lub decyzji organu odwoławczego do organów rozliczających zwolnionego słuchacza oraz jego samego, a także rozliczenie zwolnionego słuchacza uczelni wojskowej z podmiotami wskazanymi na karcie obiegowej. Dopiero po zdaniu karty obiegowej następuje skreślenie byłego słuchacza z ewidencji uczelni lub szkoły wojskowej, a tym samym ostateczne wygaśnięcie stosunku służby kandydackiej. Skarżący na tej podstawie uważa, że nie ma znaczenia prawnego wymienione "zaświadczenie z oddziału organizacyjno - personalnego WSOSP". Zaświadczenie to bowiem mogło jedynie wyjaśniać, że od dnia 26 marca 2009 r. skarżący jest już zwolniony ze służby kandydackiej w Wyższej Oficerskiej Szkole Sił Powietrznych, lecz jeszcze przebywa w jej ewidencji. W zakresie zarzutu Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Podoficerskiej i Komendanta Szkoły Podoficerskiej co do nieprzestrzegania drogi służbowej, skarżący podnosi, że jest on nietrafny. Uznaje on, że w dniu egzaminów wstępnych (13 -17 lipca 2009 r.) formalnie był osobą zwolnioną od 3 miesięcy ze służby kandydackiej. Z tego powodu nie mogła być zastosowana droga służbowa w ubieganiu się o przyjęcie do Szkoły Podoficerskiej. Z chwilą zwolnienia ze służby kandydackiej, od dnia 26 marca 2009 r. zmieniła się podległość służbowa skarżącego, który przestał być słuchaczem uczelni wojskowej, więc również zmieniły się kompetencje służbowe dotychczasowych przełożonych służbowych - dziekana oraz Rektora - Komendanta. W odpowiedzi na skargę Komendant Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej argumenty są słuszne. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. W uzasadnieniach decyzji organy wojskowe nie przedstawiają szerszego uzasadnienia prawnego swego stanowiska i nie określają żadnej konkretnej przyczyny, która zdecydowała o odmowie przyjęcia skarżącego do służby kandydackiej, mimo pozytywnego zdania egzaminu. Niezasadne są stwierdzenia organu I instancji, że skarżący – w związku z tym, że jest obecnie słuchaczem WSOSP nie miał podstaw prawnych by starać się o powołanie do służby kandydackiej Szkole Podoficerskiej Sił Powietrznych oraz nie przestrzegał drogi służbowej. Organ drugiej instancji uzasadnia swe stanowisko tym, że pełnienie służby kandydackiej w dacie składania dokumentów i przystąpienia do egzaminu narusza art. 6 ust. 22 ustawy oraz § 2 ust. 11 rozporządzenia. Odnosząc się do stanowiska organów zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o tym, kto może ubiegać się o powołanie do służby kandydackiej (czynnej służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych) przesądzają: - art. 124 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym do służby kandydackiej może być powołana osoba niekarana sądownie, posiadająca obywatelstwo polskie, zdolność fizyczną i psychiczną do zawodowej służby wojskowej, wiek co najmniej osiemnaście lat i wykształcenie wymagane do przyjęcia do uczelni wojskowej, szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia. - art. 124a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym do służby kandydackiej może być powołana również osoba będąca: 1) cywilnym studentem uczelni wojskowej; 2) studentem innej uczelni niż uczelnia wojskowa. Jeżeli organy wojskowe uznają, że skarżący nie spełnia wymogów powołania do służby kandydackiej, muszą oprzeć się na wykazanym braku którejś z powyższych przesłanek ustawowych. Organy nie mogą zaś wykazywać niespełnienia przez kandydata przesłanek wskazanych w rozporządzeniu, wywodzonych z definicji pojęcia "osoba" (§ 2 ust. 11 rozporządzenia). Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Upoważnienie do wydania rozporządzenia zawarte w art. 137 ust. 1 ustawy ma brzmienie następujące - Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb powoływania do służby kandydackiej. Tym samym Minister Obrony Narodowej nie został uprawniony do określania jakichkolwiek dalszych ograniczeń wobec kandydatów do służby kandydackiej, nie wspominając już o tym, że ustawodawca nie udzielił mu w tym zakresie żadnych wytycznych. Tym samym nie można z omawianego rozporządzenia wyciągać wniosków dalej idących co do wymogów od kandydatów, niż założył to ustawodawca. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 78 ust. 1 Konstytucji Sądy co do zasady związane są tylko Konstytucją i ustawami, nie są natomiast związanie postanowieniami aktu podstawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie badając w ramach własnych kompetencji legalność aktu podstawowego tj. powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 30 czerwca 2008 r. Nr 08, 112, 715) uznał niezgodność tegoż aktu z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W tym stanie stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej. Niezasadne jest również jest stanowisko organów, które uzasadniają decyzję o odmowie przyjęcia do Szkoły Podoficerskiej Sił Powietrznych w D. tym, że wniosek o przyjęcie do szkoły został złożony z pominięciem drogi służbowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 22 ustawy droga służbowa oznacza wnoszenie wystąpień (wniosków, skarg, próśb, zażaleń i pytań) za pośrednictwem kolejnych przełożonych, aż do właściwego, który sprawę rozpatrzy. Zgodnie z art. 8 ust. 3 wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz zawodowy może wnosić tylko drogą służbową. Należy jednak wskazać, że skarżący ani nie był żołnierzem zawodowym, (lecz kandydatem), ani sprawa przyjęcia do szkoły podoficerskiej nie była sprawą wynikającą z dotychczasowego stosunku służbowego wiążącego skarżącego dotychczas z inną szkołą oficerską. Dlatego sąd nie dostrzega żadnego uchybienia po stronie skarżącego, ani związku prawnego pomiędzy trybem wnoszenia wniosku o przyjęcie do szkoły a treścią odmownej decyzji. Podsumowując – decyzje organów obu instancji są wadliwe, bowiem podane w nich argumenty nie uzasadniają odmowy przyjęcia skarżącego do szkoły mimo pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego. Nie stanowi w szczególności oparcie się na interpretacji pojęcia "osoba" (§ 2 ust. 11 rozporządzenia) i wyprowadzenie na tej podstawie odmiennych niż wynikające z ustawy wniosków co do wymogów wobec kandydata. Również zarzut naruszenia drogi służbowej w trakcie ubiegania się o przyjęcie do szkoły podoficerskiej jest chybiony. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa), Sąd orzekł jak w sentencji.