III SA/Lu 438/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. C.-B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku VAT. Decyzją z dnia [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. – Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku T. S., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że decyzja dnia [...], znak: [...] została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. Podkreślił, że T. S., nie wywiązała się z ustawowych zobowiązań, co spowodowało po jej stronie powstanie zaległości w opłacaniu składek. Wyjaśnił, że skarżąca w dniu 22 września 2005r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek za okres od [...] do [...]. Decyzją z dnia [...], znak [...] organ odmówił umorzenia należności. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja z [...], znak: [...] uchylił decyzję z [...] celem przeprowadzenia prawidłowego postępowania z wniosku skarżącej o umorzenie składek. Postanowieniem z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesił postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na wszczęcie z urzędu postępowania w celu ustalenia okresu podlegania przez skarżącą obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie umorzenia należności. Postępowanie zostało zawieszone do czasu ustalenia wysokości przedmiotowych należności. Postanowieniem z [...], tj. po dokonaniu w dniu [...] rozliczenia konta skarżącej i prawidłowym określeniu stanu zaległości, podjęto zawieszone postępowanie. Zgodnie z dokonanym w dniu [...] rozliczeniem, łączne zobowiązania skarżącej z tytułu zaległych składek wynoszą [...]zł. W sprawie niniejszej przedmiotem rozpoznania była jedynie część należności objęta wnioskiem o umorzenie z 22 września 2005r., tj. za okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł. Rozpoznając ten wniosek decyzją z [...] odmówiono umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uzasadniając ją brakiem przesłanek całkowitej nieściągalności, jak i ważnego interesu zobowiązanej. Wnioskiem z 12 grudnia 2009r. T. S. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc okoliczności związane w powstaniem zadłużenia, niewypłacenie należności za zwolnienie lekarskie, wypadek w pracy i przebywanie na zwolnieniu lekarskim, zły stan zdrowia, niskie dochody oraz zaciągnięcie kredytów bankowych. Przed ponownym rozpoznaniem sprawy organ wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o udzielenie informacji na temat pomocy społecznej udzielanej T. S. oraz postanowieniem z dnia [...] poinformował ją o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia na temat zgromadzonego materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy i po dokonaniu analizy całości zebranego materiału organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z [...] i utrzymał ją w mocy. Powołując się na art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia z powodu całkowitej nieściągalności, ponieważ skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego, w kwocie przewyższającej kwotę wolną od egzekucji. Organ nie znalazł również przesłanek do umorzenia wynikających z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), dotyczących sytuacji, gdy opłacenie przez zobowiązanego należności z tytułu składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu mimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, T. S. spłaca zaciągnięte kredyty bankowe, co wskazuje na możliwość regulowania również innych zobowiązań. W ocenie organu nie można wykluczyć, że po zakończeniu okresu, na jaki zostało przyznane świadczenie rehabilitacyjne, zobowiązana będzie miała możliwość podjęcia pracy i uzyskiwania wyższych dochodów, wobec czego przedstawiona sytuacja zdrowotna nie może mieć wpływu na umorzenie należności. Ponadto organ pokreślił, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, wydawane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oparte są na uznaniu administracyjnym, co powoduje, że nawet zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, jak również ważnego interesu osoby zobowiązanej, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła T. S. W skardze podniosła zarzuty powoływane we wcześniejszych wnioskach, stwierdzając, że całą sprawę opisywała i wyjaśniała już kilkakrotnie. Podała, iż w okresie którego dotyczy wniosek o umorzenie, tj. od [...] do [...] przebywała na zwolnieniu lekarskim, a od [...] do [...] zawiesiła działalność gospodarczą. Za zwolnienie lekarskie nie otrzymała pieniędzy, ze względu na pomyłki w oznaczeniu symbolów chorób. Symbole chorób nie zostały skorygowane, co zdaniem skarżącej rzutuje na późniejszy bieg spraw. W dniu 19 lipca 2005r. skarżąca złożyła wniosek o rentę i jak twierdzi przyznano jej rentę okresową od [...] do dnia [...], jednakże znowu nie otrzymała z tego tytułu pieniędzy. Sprawę badała ponownie Komisja Lekarska w [...], która " zabrała" jej prawo do renty. W związku z powyższym skarżąca wysuwa zarzut, że skoro przebywała na zwolnieniu lekarskim, to nie powinna płacić składek poza składkami na ubezpieczenie zdrowotne. To samo zdaniem skarżącej dotyczy okresu przebywania na rencie. Skarżąca podniosła również, że nie posiada żadnego majątku, ani wartościowych rzeczy, jest osobą straszą, schorowaną oraz że przepracowała 37 lat. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zakres kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) ogranicza się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że kontrola ta obejmuje fakt, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zmianami). W okresie zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej, ostateczną decyzją z dnia [...] ustalone zostało zadłużenie skarżącej wobec ZUS za okres [...] – [...] z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w kwocie [...] zł, a wniosek o umorzenie z dnia 22 września 2005 r. dotyczy właśnie tej należności. Po podjęciu zawieszonego postępowania, co nastąpiło 11 sierpnia 2009 r., ustalony został przez organ orzekający aktualny stan majątkowy skarżącej, która pobierała wówczas wynagrodzenie na pracę kwocie [...] zł miesięcznie i na tej podstawie decyzją z dnia [...] (I instancja) odmówiono skarżącej umorzenia należności. W czasie trwania postępowania odwoławczego sytuacja skarżącej uległa zmianie o tyle, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji ([...]) pobierała ona świadczenie rehabilitacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie. Z ustaleń poczynionych przez organ orzekający wynika, że oprócz wydatków stałych na utrzymanie skarżąca spłaca także zaciągnięte kredyty bankowe. Okoliczności powyższe zostały prawidłowo ustalone przez organ orzekający, a skarżąca ich nie kwestionowała. W świetle powyższych ustaleń, za prawidłowe należało uznać stanowisko organu zaprezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji, o braku podstaw do umorzenia wnioskowanej należności. Decyzja wydana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, a organ przy jej wydawaniu brał pod uwagę nie tylko interes osobisty skarżącej, ale także interes społeczny jakim jest stan finansów ubezpieczeń społecznych. Ustalił zatem wszystkie elementy niezbędne dla wydania takiej decyzji. W szczególności organ podniósł, że nie zachodzi całkowita nieściągalność po stronie skarżącej, która spłaca zaciągnięte kredyty bankowe, a więc jest w stanie choćby w niewielkich ratach spłacać także należności wobec ZUS. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje samo postępowanie poprzedzające ich wydanie, a nie rozstrzygnięcia ponieważ o tym czy należność podlega umorzeniu rozstrzyga organ, a nie sąd. W ocenie sądu orzekającego, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, wyjaśniając wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Należy także podnieść, iż w przypadku zmiany sytuacji majątkowej skarżąca może wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie należności. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniał art. 262 w związku z art. 242 w/w ustawy.