III SA/Lu 44/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. H. "T." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. T. H. "T" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia zgłoszenia celnego oraz określenia podatku akcyzowego, opłaty paliwowej, podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca spółka złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr", w którym zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza strona nadesłała pismo z dnia 23 marca 2017 r. oraz dodatkowe dokumenty źródłowe. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu strona podniosła, że sytuacja finansowa spółki specjalizującej się w wykonywaniu transportu do krajów wschodnich uległa pogorszeniu z uwagi na obecną sytuacje polityczną i gospodarczą na rynku rosyjskim (embargo, ograniczona liczba zezwoleń na wykonywanie zleceń w tym kierunku). Spółka ma zablokowane konta bankowe, wobec majątku spółki wszczęto postępowania egzekucyjne, a na nieruchomości spółki zostały ustanowione hipoteki przymusowe. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł oraz że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości [...] zł. Spółka wykazała, że posiada dwa rachunki bankowe, na których widnieją salda ujemne: jeden ze stanem konta [...] zł, drugi ze stanem konta wynoszącym [...] euro. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, do których na obecnym etapie postępowania należy zaliczyć wpis sądowy od skargi wynoszący łącznie 600 zł (zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z 7 lutego 2017 r.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej), tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) Analiza oświadczenia strony zawartego w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów nie pozwala na uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Należy zauważyć, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą, która pomimo przynoszenia strat co najmniej od 2014 r. jest kontynuowana. Wielkość przychodów brutto za 2014 r. wyniosła [...] zł, koszty jego uzyskania [...] zł, co skutkowało poniesieniem straty w wysokości [...] zł (zeznanie podatkowe CIT 8 za 2014 r.); w 2015 r. przychody brutto spółki stanowiły kwotę [...] zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł a strata [...] zł (zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.). Z kolei w 2016 r. przychody spółki netto ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły [...] zł, pozostałe przychody operacyjne [...] zł, przychody finansowe [...] zł, jednakże z powodu wysokich kosztów spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł (rachunek zysków i strat za 2016 r.) Zdaniem referendarza okoliczność, że koszty uzyskania przychodów w ostatnich latach były większe niż przychody spółki, co spowodowało, że co roku spółka ponosiła straty, nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Mimo ponoszenia strat w prowadzonej działalności, spółka nie wykazała, aby zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby objęta była postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym (wg. dołączonej do skargi informacji Z KRS Rejestru Przedsiębiorców z 16 stycznia 2017 r.). Wręcz przeciwnie, jak wynika ze sprawozdania finansowego spółki za 2015 r., zostało ono sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej i nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności gospodarczej spółki (pkt 8 wprowadzenia do sprawozdania finansowego), a uchwała nr 3 wspólników spółki o pokryciu straty za 2015 r. postanawia o pokryciu straty z zysków z lat następnych. Oceniając zdolności finansowe spółki nie można pominąć, że według stanu na 31 grudnia 2015 r. spółka posiadała aktywa trwałe w kwocie [...] zł, w tym rzeczowe aktywa trwałe (grunty, lokale, budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu) na kwotę [...] zł oraz aktywa obrotowe rzędu [...] w tym należności krótkoterminowe [...] zł oraz inwestycje krótkoterminowe (środki w pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie [...] zł (bilans za 2015 r.). Kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi [...] zł, a kapitał zapasowy w wysokości [...] zł został przeznaczony na pokrycie straty (str. 11 pkt 4 i 5 sprawozdania finansowego za 2015 r.). Powyższe fakty nie wskazują na brak po stronie skarżącej spółki środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl), postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceny tej nie zmienia fakt ustanowienia na nieruchomości spółki hipotek, bowiem hipoteka nie ogranicza możliwości władania nieruchomością. Zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż może na skutek podjęcia określonych działań czerpać z nich pożytki, szczególnie jeśli uwzględnić charakter posiadanych nieruchomości. Dokonując oceny możliwości płatniczych spółki należy zaznaczyć, że pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do posiadania środków pieniężnych na rachunku bankowym spółki. W świetle wielkości przychodów spółki, decydującego znaczenia nie może mieć fakt, że spółka nie posiada obecnie środków pieniężnych na wskazanych kontach bankowych. Z analizy przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w walucie polskiej wynika, że na wskazanym koncie w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. obroty były niewielkie i dokonano jednej wpłaty (przelew przychodzący od innego podmiotu gospodarczego) w dniu [...] r. na kwotę [...] zł. Skarżąca spółka nie przedstawiła natomiast wyciągu z rachunku prowadzonego w walucie euro nadsyłając jedynie stan tego konta na datę 19 lutego 2017 r. z wynikiem [...] euro. Jednakże biorąc pod uwagę wielkość przychodów spółki za 2016 r., fakt tak niskich obrotów na wskazanym rachunku w walucie polskiej, nie świadczy o braku po stronie skarżącej spółki środków pieniężnych, lecz o tym że większość operacji finansowych była dokonywana z jego pominięciem. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą spółkę faktu zajęcia rachunków bankowych w postępowaniach egzekucyjnych wskazać należy, że okoliczność ta w kontekście przedstawionej argumentacji nie może odnieść pozytywnego dla niej skutku. Sam fakt zabezpieczenia, nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Jak się przyjęło w orzecznictwie, ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja strony we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności strony w istocie występują i jaki mają charakter. Skoro spółka nie wykazała, że utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesioną skargą. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie referendarza, skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, jak też poprzez zażądanie dopłat od wspólników. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym aktualny jest pogląd, że udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot gospodarczy poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie dopłat (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Dopłaty takie mogą być wnoszone nie tylko w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych, ale mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11; postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., II FZ 1470/13 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Możliwość czynienia takich dopłat przewiduje sama umowa spółki (akt notarialny z [...] r., Repertorium [...]). Zgodnie z § 11 umowy spółki wspólnicy zobowiązują się do uiszczania dopłat proporcjonalnych do ich udziałów na pokrycie strat bilansowych, a wysokość i terminy dopłat są ustalane w miarę potrzeby przez zgromadzenie wspólników. W ocenie referendarza przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość przychodów skarżącej spółki, rozmiar prowadzonej działalności, posiadane aktywa, nie pozwala przyjąć, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, a przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08; postanowienie NSA z 15 marca 2012 r. , sygn. akt II GZ 89/12, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 482/14 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.