III SA/Lu 442/25
WyrokWSA w Lublinie2025-11-20
Skład orzekający: Robert Hałabis, Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa zwolnienia chlorku potasu do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006 jest zasadna w sytuacji, gdy towar pochodzi z Rosji, ale został przeładowany i przekazany na terytorium Białorusi przez białoruskiego spedytora?Ratio decidendi
Sąd uznał, że towar został przekazany z terytorium Białorusi, co powoduje zastosowanie zakazu importu, nabywania lub przekazywania chlorku potasu z Białorusi na podstawie art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006. Przekazanie towaru obejmuje powierzenie władztwa nad nim białoruskiemu spedytorowi, który działał we własnym imieniu i został wskazany jako nadawca w zgłoszeniu celnym. W związku z tym odmowa zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu była prawidłowa.Stan faktyczny
V. Spółka z o.o. złożyła zgłoszenie celne dotyczące chlorku potasu pochodzącego z Rosji, który został przewieziony transportem drogowym do Białorusi, gdzie został przeładowany przez białoruskiego spedytora T. Ltd. na transport kolejowy do Polski. Organ celny odmówił zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, uznając, że towar został przekazany z Białorusi, co skutkuje zastosowaniem zakazu wynikającego z rozporządzenia 765/2006. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc m.in. brak przejścia własności towaru na spedytora oraz błędną interpretację pojęcia "przekazywanie".Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 0601-IGC.4400.40.2025 w przedmiocie odmowy zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r., nr 0601-IGC.4400.40.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania V. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 3 marca 2025 r., nr 308000-301020.4400.10.2025 w przedmiocie odmowy zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
W dniu 19 maja 2024 r. w Oddziale Celnym w Małaszewiczach według zgłoszenia celnego nr [...] zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nieprzekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu, deklarując kod CN 3104 20 50 00. W zgłoszeniu celnym jako nadawcę towaru wskazano OOO T. , M. , Białoruś. W polu 34 jako kraj pochodzenia podano Rosja.
Do zgłoszenia dołączono m.in.: fakturę importową nr [...] z dnia 6 maja 2024 r. wystawioną przez N. z Rosji, oświadczenie importera z dnia 16 maja 2024 r. o przeznaczeniu towaru, dokumenty CMR, list przewozowy SMGS.
Organ celny przeprowadził weryfikację zgłoszenia celnego i załączonych dokumentów. Organ ustalił, że towar pierwotnie został wysłany z Rosji transportem drogowym, w a polach 13 i 24 CMR zostały umieszczone informacje, że występuje odbiorca pośredni (tj. podmiot białoruski), następnie, że towar będzie na terytorium Białorusi przeładowywany przez podmiot białoruski na wagon kolejowy i przewożony według listu kolejowego SMGS. Zgodnie z dokumentem CMR nadawcą jest podmiot rosyjski, załadunku dokonano w Rosji. Z załączonego do zgłoszenia celnego dokumentu kolejowego SMGS wynika, że nadawcą towaru jest podmiot białoruski, który jest spedytorem i ma zawarty kontrakt na transport towaru z polskim importerem.
Z kontraktu nr [...] zawartego pomiędzy OOO T. z Białorusi a V. Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako "skarżąca") wynika, że spedytor zobowiązał się we własnym imieniu, za wynagrodzeniem i na koszt klienta, do zorganizowania wykonania usług wymienionych w niniejszej umowie, związanych z transportem ładunków koleją, transportem drogowym, mieszanym lub innym rodzajem transportu w ramach połączeń międzynarodowych. W świetle postanowień umowy, spedytor może świadczyć następujące usługi, uzgodnione przez strony w zamówieniu: - usługi związane z przygotowaniem ładunku do transportu; - usługi związane z załadunkiem (rozładunkiem), przeładunkiem; - sporządzanie dokumentów transportowych i innych niezbędnych dokumentów do przewozu ładunku; - przechowywanie ładunku; - uiszczenie opłat i innych płatności związanych ze świadczonymi usługami spedycyjnymi; - inne usługi związane z przewozem ładunku. Spedytor ma prawo zawierać umowy przewozu ładunków w swoim imieniu. Spedytor ma prawo angażować osoby trzecie do wykonania swoich obowiązków wynikających z umowy. Spedytor ponosi odpowiedzialność przed klientem za wykonanie umowy spedycji transportowej przez osoby trzecie. Spedytor dokonuje rozliczeń z przewoźnikami, innymi organizacjami i osobami prowadzącymi jednoosobowe działalności gospodarcze, które świadczą usługi związane z wykonaniem niniejszej umowy (uiszczenie opłat transportowych, opłaty za przeładunki itp.)
Decyzją z dnia 3 marca 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") odmówił zwolnienia chlorku potasu objętego wyżej wymienionym zgłoszeniem celnym do procedury dopuszczenia do obrotu.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do przepisu art. 1i ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. U. UE L z dnia 20 maja 2006 r. Nr 134, str. 1), dalej jako "rozporządzenie 765/2006". Organ stwierdził, że literalne brzmienie przepisu wskazuje, że został wprowadzony zakaz importu, nabywania lub przekazywania towarów z Białorusi, niezależnie od tego, czy produkt pochodzi z Białorusi. Przekazywanie z Białorusi odbywa się bezpośrednio lub pośrednio. W rozporządzeniu nie została zawarta definicja pojęcia "przekazywanie". Z uwagi na brak legalnej definicji, dla potrzeb interpretacji pojęcia "przekazywanie" organ odwołał się do potocznego znaczenia językowego. Według internetowego Słownika Języka Polskiego PWN przekazywać oznacza "powierzyć komuś coś", natomiast według internetowego Wielkiego Słownika Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk przekazywać to "dawać komuś coś, co było wcześniej w posiadaniu kogoś innego". Organ odwołał się również do wytycznych Komisji Europejskiej, w świetle których transfer obejmuje szeroki zakres operacji, nie tylko przepływ/przemieszczanie towarów przez kontrole celne, ale także transport towarów, w tym załadunek, transport i przeładunek towarów. Przekazanie (transfer) oznacza więc zmianę osoby sprawującej kontrolę nad towarem. Komisja Europejska w wydanym dokumencie w sposób jednoznaczny zaleca stosowanie przez przedsiębiorców szczególnej staranności w celu uniknięcia naruszenia sankcji.
Odnosząc się do sprawy organ II instancji wskazał, że przedmiotem importu był chlorek potasu pochodzący z Rosji, co potwierdzają załączone przez stronę do zgłoszenia celnego dowody w postaci faktury zakupu wystawionej przez kontrahenta z Rosji, certyfikatu jakości, świadectwa pochodzenia towaru wydanego w Rosji. Zgodnie z umową nr [...] z dnia 24 kwietnia 2024 r. zawartą pomiędzy OOO N. z Rosji a spółką V. , sprzedający zobowiązuje się sprzedać i dostarczyć towar, a kupujący zobowiązuje się kupić i przyjąć dostawę towaru zgodnie z warunkami niniejszego porozumienia. Jako miejsce wyładunku wskazano przejście graniczne między Białorusią a Polską Brześć/Małaszewicze. Pomiędzy T. Ltd. z Białorusi – jako spedytorem, a skarżącą – jako klientem, została zawarta umowa nr [...] z dnia 4 marca 2022 r. o usługach spedycyjnych. Zgodnie z punktem 1 tej umowy, spedytor zobowiązuje się we własnym imieniu, za wynagrodzeniem i na koszt klienta, do zorganizowania wykonania usług wymienionych w niniejszej umowie, związanych z transportem ładunków koleją, transportem drogowym, mieszanym lub innym rodzajem transportu w ramach połączeń międzynarodowych. Zgodnie z pkt 2.8 umowy, spedytor może świadczyć następujące usługi, uzgodnione przez strony w zamówieniu: usługi związane z przygotowaniem ładunku do transportu; usługi związane z załadunkiem (rozładunkiem), przeładunkiem; sporządzanie dokumentów transportowych i innych niezbędnych dokumentów do przewozu ładunku; przechowywanie ładunku; uiszczenie opłat i innych płatności związanych ze świadczonymi usługami spedycyjnymi; inne usługi związane z przewozem ładunku.
Organ II instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie zgodnie z dokumentami CMR nr: 000040, 000041, 000042 towar pierwotnie został wysłany z Rosji transportem drogowym. Nadawcą towaru jest OOO N. z Rosji, w rubryce 2 jako odbiorca przesyłki figuruje skarżąca spółka V. . W polu 13 i 24 wskazana jest T. Ltd. z Białorusi jako odbiorca pośredni. Następnie towar był na terytorium Białorusi przeładowany przez podmiot białoruski na wagon kolejowy i przewożony do Polski według listu kolejowego SMGS nr [...]. Organ wskazał, że z dokumentu tego wynika, że nadawcą towaru jest T. Ltd. z Białorusi, odbiorcą V. Sp. z o.o. Z umowy nr [...] z dnia 24 kwietnia 2024 r. wynikało, że obowiązkiem sprzedającego miało być dostarczenie przedmiotowego towaru z Rosji transportem drogowym do miejsca wyładunku na granicy białorusko-polskiej Brześć-Małaszewicze. Ponadto prawo własności towaru przechodzi na kupującego w momencie rozładunku towaru w Brześciu, na Białorusi. Przeładunek towaru i jego magazynowanie odbywało się na Białorusi na terenie przejścia granicznego Brześć. Tak więc na terenie Białorusi odbiorca pośredni - T. Ltd. z Białorusi przejmuje prawo własności nad towarem i zgodnie z umową spedycyjną nr [...] wykonuje usługi spedycyjne. Usługi te są wykonywane przez spedytora we własnym imieniu, na koszt klienta. Usługi mają szerszy charakter niż sam transport, są to: przygotowanie ładunku do transportu, rozładunku, przeładunku, przechowywanie ładunku oraz inne usługi związane z przewozem ładunku. Ponadto podmiot białoruski rozlicza się z przewoźnikiem, który świadczy usługi związane z wykonaniem niniejszej umowy. T. Ltd. może także angażować osoby trzecie do wykonania swoich obowiązków wynikających z umowy. Tak więc T. Ltd. z Białorusi przejmuje własność, prawo do towarów, ryzyka z nimi związane oraz sprawuje nad nimi faktyczne władztwo.
Organ II instancji stwierdził, że nie można w niniejszej sprawie potwierdzić tożsamości towaru eksportowanego z Rosji oraz przywiezionego z Białorusi do Polski. Towar wywieziony z Rosji był przewożony drogowym transportem, na który zostały wystawione inne dokumenty przewozowe, niż towar przywieziony z Białorusi (transport kolejowy). Ponadto towar znajdował się na terytorium Białorusi, gdzie nie był sprawowany dozór celny nad tym towarem. Przyjazd towaru i rozładunek na Białorusi odbył się 7 maja 2024 r. i 8 maja 2024 r., natomiast 15 maja 2024 r. nastąpił przeładunek towaru na transport kolejowy, co potwierdza stempel stacji Brześć Centralny na liście przewozowym nr [...]. Przeładunek towaru nie został w żaden sposób potwierdzony przez władze celne Białorusi. Brak jest dowodów potwierdzających tożsamość towaru przywiezionego do Białorusi z Rosji z towarem wywiezionym z Białorusi do Polski.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że pełną odpowiedzialność i władztwo nad towarem podczas przeładunku i magazynowania sprawowała firma T. Ltd. z Białorusi, a towar w tym czasie nie był objęty dozorem celnym. Zdaniem organu odwoławczego, czas składowania towaru na terytorium Białorusi trwający około tygodnia, gdy władztwo nad towarem sprawowała białoruska firma T. Ltd. oraz zmiana dokumentów dotyczących transportu tj. nowe listy przewozowe SMGS, gdzie nadawcą jest wskazany białoruski podmiot, a odbiorcą polska firma V. Sp. z o.o., uniemożliwia uznanie takiego przemieszczenia towaru za jedną operację tranzytową. Ponadto strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających, że towar który wyjechał z Rosji, jest tożsamy z towarem, który wyjechał z Białorusi. Fizyczny wywóz towaru, po jego magazynowaniu i przeładunku, odbył się z Białorusi, o czym świadczy SMGS, gdzie nadawcą towaru była białoruska firma, z którą importer zawarł umowę spedycyjną nr [...], zgodnie z którą spedytor ma prawo angażować osoby trzecie do wykonania swoich obowiązków wynikających z umowy. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, że towar został wywieziony z Białorusi, a zatem zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 1i rozporządzenia 765/2006.
W stanie faktycznym doszło do przekazania chlorku potasu z terytorium Białorusi, gdyż na Białorusi nastąpiło powierzenie władztwa nad towarem białoruskiemu spedytorowi, który został następnie wskazany jako nadawca/eksporter w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu na obszarze celnym Unii. Zakres usług wykonywanych przez podmiot białoruski mieści się w pojęciu "transfer", co w kontekście wyjaśnień Komisji Europejskiej oraz brzmienia art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006 organ II instancji uznał za naruszenie przepisów tego rozporządzenia. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w złożonym zgłoszeniu celnym w polu 2 (nadawca/eksporter) zgłaszający wskazał OOO T. , M. , Białoruś. Tym samym potwierdził, że doszło do wywozu chlorku potasu z Białorusi. To na zgłaszającym spoczywa obowiązek wskazania w zgłoszeniu celnym prawidłowych danych dotyczących towaru. Dane zawarte w zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny po jego weryfikacji lub bez jej przeprowadzenia, są co do zasady wiążące, a skutki nieprawidłowego zadeklarowania tych danych obciążają zgłaszającego.
Odnosząc się do argumentu skarżącej, że chlorek potasu posiada świadectwo pochodzenia, potwierdzające rosyjskie pochodzenie, organ II instancji podniósł, że dla zastosowania zakazu wynikającego z art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006 nie ma znaczenia kraj pochodzenia chlorku potasu. Zakaz dotyczy towaru niezależnie od tego, czy pochodzi z Białorusi. W przedmiotowej sprawie kwestia ustalenia pochodzenia importowanego chlorku potasu pozostaje bez znaczenia dla istnienia zakazu wynikającego z art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006. Zakaz dotyczy nie tylko towaru pochodzącego z Białorusi, ale także pochodzącego z każdego innego kraju, a przywożonego/przekazywanego z Białorusi.
W zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych w kontekście doręczenia decyzji w formie papierowej zamiast na adres elektroniczny oraz kierowania korespondencji do skarżącej w toku postępowania pierwszoinstancyjnego z pominięciem pełnomocnika organ odwoławczy stwierdził, że doręczenie decyzji organu I instancji do rąk pełnomocnika tradycyjną formą papierową (a nie elektroniczną) należało oceniać jako uchybienie przepisom postępowania, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącej w terminie i skutecznie złożył odwołanie od tej decyzji. Pominięcie pełnomocnika skarżącej w doręczaniu korespondencji było błędem organu celnego, jednak uchybienie to nie miało bezpośredniego wpływu na wynik sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, zarzucając naruszenie:
1) art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006, poprzez jego błędne rozumienie i wykładnię rozszerzającą prowadzącą do nieprawidłowego przyjęcia, że wskutek czynności spedycyjnych doszło do spełnienia przesłanek jego zastosowania, podczas gdy zakaz nie obejmuje tranzytu lub przewożenia towaru wraz z przeładunkiem przez teren Białorusi;
2) art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE L z dnia 10 października 2013 r. Nr 269, str. 1), dalej jako "UKC", poprzez błędne uznanie przez organ, że czynność związana z dokonaniem przeładunku na terenie Białorusi przez spedytora białoruskiego jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż importowany towar jest pochodzenia białoruskiego, a własność towaru przeszła na podmiot białoruski, podczas gdy T. Ltd. wykonywał wobec towaru wyłącznie czynności na zlecenie skarżącej w ramach umowy nr [...];
3) art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu z naruszeniem podstaw i granic prawa wskutek dokonania wykładni przepisów z naruszeniem wykładni ścisłej na niekorzyść podatnika oraz posługując się analogiami przy wykładni przepisów;
4) art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako "o.p.", poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy skarżąca w taki sam sposób sprowadza taki sam towar poprzez terytorium Białorusi;
5) art. 187 § 1, art. 188, art, 191 o.p. w związku z art. 73 ust. 1 pkt 1 z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1373 ze zm.), dalej jako "Prawo celne", poprzez dokonanie dowolnej i profiskalnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, odznaczającej się uproszczonym wnioskowaniem oraz wybiórczym selekcjonowaniem danych wspierających hipotezę organu celnego, przy jednoczesnym pominięciu korzystnego dla skarżącej posiadanych świadectw pochodzenia czy zweryfikowaniu rzeczywistych czynności dokonywanych przez spedytora zastępując je jedynie dokonaną przez siebie dowolną oceną postanowień umownych, tj. kontraktu nr [...] łączącego spółkę ze spedytorem białoruskim błędnie uznając, że własność towaru przeszła na T. Ltd.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca wniosła też o dopuszczenie dowodów z dołączonych do skargi dokumentów w postaci poświadczonych zgłoszeń celnych (ZC299) oraz jednolitych dokumentów administracyjnych, na okoliczność dopuszczenia do obrotu przez organy celne w latach 2023-2024 towaru - chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nie przekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu kod CN 3104 20 50.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi II instancji, że dokonuje interpretacji pojęcia "przekazanie" w oderwaniu od celu i istoty całego zakazu, o którym mowa w art. 1i rozporządzenia 765/2006. Logiczna wykładnia przepisu powinna wskazywać, że zakazem objęte jest szeroko pojęte nabywanie chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nie przekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu kod CN 3104 20 50. Według słownika języka polskiego PWN pojęcie "nabyć – nabywać" oznacza "otrzymać coś na własność, płacąc za to" lub "zyskać coś lub zdobyć". Natomiast definicja "import" wskazuje na "kupowanie za granicą towarów lub usług i sprowadzanie ich do własnego kraju". Tak więc za "import" należy uznać szczególny przypadek "nabywania" jako towarów pochodzących z zagranicy. Pojęcie "przekazywanie" w tym kontekście powinno prawidłowo odnosić się do towarów, których stan własności wskazuje jako własność podmiotów białoruskich. Przeciwne rozumienie, przyjęte błędnie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, powinno prowadzić do zakazu jakichkolwiek czynności związanych z transportem chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nie przekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu, kod CN 3104 20 50, za pośrednictwem państwa Białoruskiego.
Jednocześnie, w ocenie skarżącej, organ w zaskarżonej decyzji błędnie i contra legem ustalił, że na podstawie umowy spedycyjnej doszło do przejęcia prawa własności towaru na rzecz spedytora tj. T. Ltd. z Białorusi. Umowa nr [...] jest typową umową spedycji, na podstawie której nie dochodzi do przejścia prawa własności powierzonego towaru na rzecz spedytora.
Ponadto, zdaniem skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej bezzasadnie pominął, że skarżąca w tożsamy sposób, z tego samego źródła, dokonuje zakupu i importu na teren Rzeczypospolitej Polskiej chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nie przekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu, kod CN 3104 20 50. Z dołączonych do skargi dokumentów jednoznacznie wynika, że organy celne słusznie nie objęły odmową zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu. Z przedłożonych dokumentów wynika również błędna interpretacja przez organ odwoławczy pojęcia zakresu zakazu określonego w art. 1i rozporządzenia nr 765/2006.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca odmowy zwolnienia do procedury dopuszczenia do obrotu chlorku potasu o zawartości potasu, w przeliczeniu na K2O, przekraczającej 40% masy, ale nieprzekraczającej 62% masy suchego bezwodnego produktu, kod CN 3104 20 50 00.
Według art. 188 UKC, organy celne, w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym, mogą:
a) skontrolować zgłoszenie i dokumenty załączane do zgłoszenia;
b) zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów;
c) przeprowadzić rewizję towarów;
d) pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów.
Stosownie do art. 191 ust. 1 UKC, wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystuje się do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towary zostały objęte.
W myśl art. 194 ust. 1 UKC, jeżeli spełnione są warunki do objęcia towarów daną procedurą i towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń, organy celne zwalniają towary po weryfikacji danych w zgłoszeniu celnym lub po przyjęciu ich bez weryfikacji.
Towar będący przedmiotem postępowania – chlorek potasu - został objęty m.in. zakazem przekazywania z Białorusi, niezależnie od tego czy pochodzi z Białorusi.
Zgodnie z art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006, zakazuje się importu, nabywania lub przekazywania z Białorusi, bezpośrednio lub pośrednio, produktów zawierających chlorek potasu ("potas") wymienionych w załączniku VIII, niezależnie od tego, czy pochodzą z Białorusi.
W załączniku VIII (Wykaz produktów zawierających chlorek potasu ("potas"), o którym mowa w art. 1i, wskazano chlorek potasu o kodzie Nomenklatury Scalonej 3104 20.
Skarżąca stoi na stanowisku, że w okolicznościach sprawy miała miejsce ciągłość transportu z Rosji do Polski, towar został załadowany w Rosji, a następnie po dotarciu na teren Białorusi został przeładowany na wagon kolejowy przez spedytora i przywieziony do Polski. W ocenie skarżącej pojęcie "przekazywanie" należy odnosić do towarów stanowiących własność podmiotów białoruskich, co w sprawie nie miało miejsca. Z żadnych dokumentów nie wynika, aby spedytor – T. dokonywał jakichkolwiek czynności innych niż przeładowanie.
Zdaniem organu wskazany w zgłoszeniu celnym towar w postaci chlorku potasu został przekazany do Unii z Białorusi i w konsekwencji zaistniała przesłanka do zastosowania zakazu z art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006.
W ocenie Sądu analiza przedstawionych przez skarżącą dokumentów, w tym: dokumentów CMR 000040, 000041, 000042, dokumentu kolejowego SGMS, umowy z dnia 4 marca 2022 r. nr [...] o usługach spedycyjnych zawartej pomiędzy T. Ltd. z Białorusi a skarżącą spółką - V. , dała uzasadnione podstawy do przyjęcia przez organ celny, że wywozu towaru dokonano z terytorium Białorusi, a nie Rosji.
Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem importu był chlorek potasu pochodzący z Rosji. Powyższe znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i wynika z faktury zakupu wystawionej przez kontrahenta z Rosji - OOO N. z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] (k. 26 akt adm.) i świadectwa pochodzenia towaru (k. 12 akt adm.). Zgodnie z umową z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr [...] (k. 100 akt adm.), sprzedający OOO N. z Rosji zobowiązał się sprzedać i dostarczyć towar w postaci chlorku potasu w big-bagach po 500 kg, pochodzenie Rosja, w ciężarówkach, a kupujący - skarżąca spółka V. - zobowiązała się kupić i przyjąć dostawę towaru zgodnie z warunkami niniejszego porozumienia. Jako miejsce wyładunku wskazano przejście graniczne między Białorusią a Polską Brześć/Małaszewicze. Strony umowy ustaliły w części zatytułowanej "Pozostałe warunki i postanowienia", że wszystkie obowiązujące i przyszłe opłaty eksportowe i/lub podatki będzie pokrywał sprzedający. Wszystkie licencje eksportowe, opłaty i/lub podatki w punkcie docelowym obecnie i w przyszłości będzie pokrywał kupujący (pkt 1). Kupujący ma prawo być obecny przy wypełnianiu kontenerów towarem i załadunku ciężarówek (pkt 2). Uważa się, że prawo własności towaru przechodzi na kupującego w momencie rozładunku towaru w terminalu w Brześciu i zapłaty za towar w odpowiedni sposób. W przypadku opóźnienia zapłaty od kupującego o 7 dni roboczych od daty dostarczenia wszystkich dokumentów do opłaty sprzedający ma prawo natychmiast ponownie sprzedać towary i obciążyć kupującego wszelkimi poniesionymi wydatkami związanymi z ponowną sprzedażą towaru (pkt 3).
Zgodnie z dokumentami CMR nr: 000040, 000041, 000042 (k. 17v-18 akt adm.), towar pierwotnie został wysłany z Rosji transportem drogowym. Nadawcą towaru jest OOO N. z Rosji, odbiorcą - V. . Jako odbiorca pośredni została wskazana T. Ltd. z Białorusi. Na terytorium Białorusi towar został przeładowany przez podmiot białoruski na wagon kolejowy i przewieziony do Polski według listu kolejowego SMGS nr [...] (k. 11 akt adm.). W świetle tego dokumentu nadawcą towaru jest T. Ltd. z Białorusi, a odbiorcą skarżąca spółka V. .
Skoro skarżąca utrzymuje, że Białoruś była jedynie krajem tranzytowym, w którym dokonano przeładunku towaru, powinna przedstawić na tę okoliczność niebudzące wątpliwości dowody. Skarżąca tego jednak nie uczyniła. Organ przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wyjaśnił, dlaczego nie potwierdza stanowiska skarżącej. Zgodzić należy się ze stwierdzeniem organu II instancji, że czas składowania towaru na terytorium Białorusi trwający około tygodnia, gdzie władztwo nad towarem sprawowała białoruska firma T. Ltd. oraz zmiana dokumentów dotyczących transportu - nowe listy przewozowe SMGS, gdzie nadawcą jest białoruski spedytor, a odbiorcą spółka V. , uniemożliwia uznanie takiego przemieszczenia towaru za jedną operację tranzytową. Organ odwoławczy trafnie zauważył, że z akt sprawy nie wynika, aby nad tym towarem sprawowany był dozór celny. Przeładunek towaru na transport kolejowy nie został w żaden sposób potwierdzony przez władze celne Białorusi. Brak jest również dowodów potwierdzających tożsamość towaru, który wyjechał z Rosji, z towarem, który wyjechał z Białorusi do Polski. Towar wywieziony z Rosji był przewożony transportem drogowym, na który zostały wystawione inne dokumenty przewozowe, niż przywieziony transportem kolejowym towar z Białorusi.
W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, wywóz towaru, po jego magazynowaniu i przeładunku, odbył się z Białorusi. W świetle listu kolejowego SMGS nr [...] nadawcą towaru była białoruska firma - OOO T. , z którą importer zawarł umowę spedycyjną z dnia 4 marca 2022 r. nr [...] (k. 98 akt adm.).
Skarżąca podkreślała, że na terenie Białorusi nie dokonywano żadnych innych czynności niż przeładunek towaru. Tymczasem, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, operacje dokonywane przez spedytora na Białorusi to nie tylko czynności techniczne związane z przeładunkiem towaru. Jak wynika z umowy spedycyjnej, spedytor oprócz przeładunku świadczył usługi dotyczące przechowywania, sporządzania dokumentów do przewozu towaru, dokonywał rozliczeń z przewoźnikiem i mógł angażować osoby trzecie do wykonania swoich obowiązków. Wprawdzie treść umowy spedycji nie wskazuje na przejęcie własności towaru przez spedytora, jednakże pozostaje to bez wpływu na rozstrzygnięcie. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że doszło do przekazania chlorku potasu z terytorium Białorusi, gdyż na Białorusi nastąpiło powierzenie władztwa nad towarem białoruskiemu spedytorowi, który został następnie wskazany jako nadawca/eksporter w zgłoszeniu celnym do dopuszczenia do obrotu na obszarze celnym Unii, a przy tym towar był przeładowywany i magazynowany na Białorusi i nie był poddany dozorowi celnemu, zaś skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających tożsamość towaru, który wyjechał z Białorusi, z towarem, który wyjechał z Rosji.
W tych okolicznościach sprawy stwierdzić należy, że organ miał uzasadnione podstawy do uznania, wbrew stanowisku skarżącej, że krajem, z którego towar został wywieziony na terytorium Unii, była Białoruś, nie zaś Rosja. W związku z tym do przedmiotowego towaru przywiezionego z Białorusi mają zastosowanie postanowienia rozporządzenia 765/2006 i towar będący przedmiotem niniejszego postępowania nie mógł zostać zwolniony do wnioskowanej przez stronę procedury. Zarzut naruszenia art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006 jest zatem nieuzasadniony.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 60 UKC, poprzez błędne uznanie przez organ, że czynność związana z dokonaniem przeładunku na terenie Białorusi przez spedytora białoruskiego jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż importowany towar jest pochodzenia białoruskiego, a własność towaru przeszła na podmiot białoruski, podczas gdy T. Ltd. wykonywał wobec towaru wyłącznie czynności na zlecenie skarżącej w ramach umowy nr [...].
Zgodnie z art. 60 ust. 1 UKC, towar całkowicie uzyskany w danym kraju lub na danym terytorium uznawany jest za pochodzący z tego kraju lub terytorium. Towar, w produkcję którego zaangażowane są więcej niż jeden kraj lub więcej niż jedno terytorium, uznaje się za pochodzący z kraju lub terytorium, w którym towar ten został poddany ostatniemu istotnemu, ekonomicznie uzasadnionemu przetwarzaniu lub obróbce, w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania (art. 60 ust. 2 UKC).
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podnieść należy w pierwszej kolejności, że pochodzenie towaru z Rosji nie jest w sprawie kwestionowane. Wbrew twierdzeniu skarżącej organy w niniejszej sprawie nie uznały, że importowany towar jest pochodzenia białoruskiego. Po drugie, dla zastosowania zakazu wynikającego z art. 1i ust. 1 rozporządzenia 765/2006 nie ma znaczenia kwestia pochodzenia towaru. Zakaz dotyczy produktów zawierających chlorek potasu niezależnie od tego, czy pochodzą z Białorusi. Treść zakazu nie budzi wątpliwości. Zakaz dotyczy importu, nabywania lub przekazywania z Białorusi chlorku potasu. Przekazywanie zaś należy rozumieć szeroko.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony o nieuzasadnionym rozszerzeniu zakazu ustanowionego w art. 1i rozporządzenia nr 765/2006 wskutek dokonanej przez organ interpretacji pojęcia "przekazywanie". Rozważając znaczenie tego pojęcia organ odwołał się nie tylko do interpretacji angielskiego pojęcia "transfer" (w języku polskim – "przekazanie") dokonanym przez Komisję Europejską w dokumencie opracowanym w związku z wdrażaniem i interpretacją rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014, rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014, rozporządzenia Rady (UE) nr 692/2014 oraz rozporządzenia Rady (UE) 2022/263, a przy tym zgodnie ze stanowiskiem Komisji mogącym znaleźć odniesienie także do rozporządzenia nr 765/2006. Organ trafnie wskazał również na potoczne znaczenie językowe pojęcia "przekazywać", które w języku polskim oznacza "dawać komuś coś, co było wcześniej w posiadaniu kogoś innego". Nie budzi wątpliwości, że w okolicznościach sprawy przekazanie towaru we wskazanym rozumieniu nastąpiło z Białorusi, a nie z Rosji.
W tym stanie rzeczy za bezpodstawne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności prawidłowości zgromadzenia przez organy materiału dowodowego w sprawie i naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego co do zaistnienia podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie budzi wątpliwości. Zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podjął niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy, przy czym ocena ta nie jest dowolna i nie sprzeniewierza się zasadzie swobodnej oceny dowodów. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane elementy. Organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz prawidłowe podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a także odniósł się do zarzutów i argumentów podnoszonych przez stronę.
Zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie podważają dokumenty dołączone przez stronę skarżącą do skargi. Okoliczność, że jak podniesiono w skardze, skarżąca w tożsamy sposób, z tego samego źródła, dokonywała wcześniej zakupu i importu na teren Rzeczypospolitej Polskiej chlorku potasu o kodzie CN 3104 20 50, nie zmienia prawidłowej oceny organu, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodziły podstawy do zwolnienia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu. Jednocześnie dostrzec należy, że w dołączonych do skargi zgłoszeniach celnych nadawcą jest podmiot z Rosji – firma N. podczas gdy w stanie faktycznym sprawy w zgłoszeniu celnym jako nadawcę towaru wskazano OOO T. z Białorusi.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło