III SA/Lu 447/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: W dniu [...] września 2007 r. w Oddziale Celnym w B. P. objęto procedurą celną dopuszczenia do obrotu, według zgłoszenia celnego SAD nr [...], używany samochód osobowy marki Subaru, nr nadwozia [...], sprowadzony ze Szwajcarii. Zgłoszenie zostało dokonane przez W. P. w swoim imieniu i na rzecz B. Z. W dniu [...] października 2010 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia [...] paździenika 2010 r., Nr [...], wraz z dokumentami uzyskanymi w wyniku zrealizowanej przez Urząd Celny Konfederacji Szwajcarii międzynarodowej pomocy prawnej, dotyczącymi podmiotów dokonujących sprzedaży samochodów na terenie Szwajcarii. W wyniku weryfikacji powyższych dokumentów ustalono, że eksporter o nazwie M. A. ze Szwajcarii nie istnieje. Dodatkowo, organ pierwszej instancji stwierdził, że wartość samochodu zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów na rynku eksportu. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] określił niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 4.147,00 zł. Decyzja została uznana za doręczoną stronie zgodnie z art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, w dniu 8 sierpnia 2012 r. Pismem bez daty, które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2012 r., B. Z. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, a następnie pismem z dnia [...] listopada 2012 r. złożyła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, w związku z czym decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. stała się ostateczna. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. B. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania B. Z., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa lub w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Organ podniósł, że przesłanka rażącego naruszenia prawa zachodzi, gdy naruszenie to ma charakter oczywisty i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że stosownie do art. 221 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L z dnia 19 października 1992 r., Nr 302, str. 1 z poźn. zm.), dalej: Wspólnotowy Kodeks Celny lub WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. Z kolei z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), dalej: Prawo celne, w takim przypadku, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Organ stwierdził, że zasadne jest stanowisko, iż organami właściwymi do dokonania kwalifikacji czynu jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" są te same organy, które ze względu na popełnienie takiego czynu, nie uzyskały wymaganych należności celnych i zmierzają w związku z tym dokonać ich retrospektywnego poboru. Z kolei wszczęcie postępowania karnego przez Prokuraturę Krajową potwierdziło, że czyn, który spowodował powstanie długu celnego był w momencie popełnienia zagrożony przez obowiązujące przepisy sankcją karną. Kwalifikacja przez organy celne czynu, jako podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych nie stanowi stwierdzenia, że przestępstwo rzeczywiście popełniono, i że dopuścił się go skarżący. W świetle powyższego, nie jest konieczne prowadzenie postępowania karnego w stosunku do skarżącego, ani informowanie dłużnika o prowadzonym postępowaniu karnym, a także nie ma znaczenia, kto dopuścił się sfałszowania dowodu zakupu. Istotne jest ustalenie, że do takiego sfałszowania doszło i wystąpił związek pomiędzy czynem, a nieprawidłowym ustaleniem należności celnych przewozowych. Dyrektor Izby Celnej uznał, że niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ w sprawie nie zaistniała przesłanka trwałej niewykonalności decyzji w dniu jej wydania. Trwała niewykonalność decyzji zachodzi, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Organ wskazał również, że porównanie zadeklarowanej przez zgłaszającą wartości celnej używanego pojazdu z wartością identycznych lub podobnych samochodów na rynku kraju eksportu stanowiło jedynie dodatkową podstawę, poza pismami szwajcarskich władz celnych, potwierdzającą istnienie wątpliwości co do wartości transakcyjnej pojazdu. Cena wskazana w katalogu oraz przyjęty prze organ poziom uszkodzeń na poziomie 50% posłużył organowi jedynie do określenia wartości porównawczej, w stosunku do zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, przed wszczęciem postępowania celnego. Do określenia kwoty należności wynikających z długu celnego posłużyła wartość celna ustalona na podstawie opinii biegłego Nr L-[...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Organ celny wskazał również, że podjęte rozstrzygnięcie zostało oparte na całokształcie zebranego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę znaczenie poszczególnych dowodów dla sprawy. Fakt, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. nie zawarł w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. oceny w sprawie opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę nie oznacza, że dowód ten nie został oceniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. Z. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji poprzedzających, w szczególności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] września 2011 r., a w razie odmowy stwierdzenia nieważności, o stwierdzenie wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2012 r. z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie obowiązku leżącego na organie podatkowym w postaci zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i arbitralne założenie, że niniejsza sprawa została objęta postanowieniem Prokuratury Krajowej o wszczęciu śledztwa z dnia [...] marca 2008 r.; - art. 21 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne, niczym nieuzasadnione przyjęcie, że niniejsza sprawa została objęta postanowieniem o wszczęciu śledztwa w sprawie [...]; - art. 187 i 122 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie się nieprawidłowości w określeniu ceny towaru, polegającą na porównaniu cen transakcyjnych samochodu nieuszkodzonego do samochodu uszkodzonego; - art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie przez organ celny oceny uzyskanego dowodu w postaci opinii sporządzonej przez powołanego rzeczoznawcę w sposób zgodny z wymogami tego przepisu; - art. 247 § 1 ust. 3 i 6 poprzez wydanie decyzji pomimo jej niewykonalności w dniu wdania, która ma charakter trwały, ponieważ skarżąca nie została poinformowana o przedłużeniu biegu terminu przedawnienia, ani o prowadzonym postępowaniu karnym przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia, przez co, wskutek jego upływu nie było możliwości wydania decyzji. Skarżąca podniosła również błędne zastosowanie art. 221 ust. 3 i 4 WKC w związku z art. 56 Prawa Celnego poprzez nieuzasadnione założenie, że postanowienie o wszczęciu śledztwa, wydane przez Prokuraturę Krajową dotyczy skarżącej i sprowadzonego przez nią samochodu i tym samym błędne wydłużenie terminu przedawnienia, przy czy skarżąca do końca upływu trzyletniego terminu przedawnienia nie została powiadomiona o jego przedłużeniu lub o prowadzonym postępowaniu karnym, karno-skarbowym oraz naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia niezaksięgowanej kwoty wynikającej z długu celnego. Na wstępie nadmienić należy, że stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku B. Z. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji organu celnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad stanowiących przesłankę stwierdzenia nieważności (wyrok NSA z 22 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1062/86). W postępowaniu prowadzonym z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych dla postępowania o stwierdzenie nieważności, a to oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy, w której wydano decyzję, jakiej stwierdzenia nieważności strona się domaga. Stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania, służącym do eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych tzw. kwalifikowanym naruszeniem prawa - wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) została wydana bez podstawy prawnej; 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W niniejszej sprawie skarżącą jako podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2012 r. wskazała art. 247 § 1 pkt 3 i 6 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu Ordynacji podatkowej decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości, wyraźnej i jednoznacznej sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, zaś skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Z naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa, nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja z obrotu prawnego (vide np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1014/11, z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10 oraz z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94). Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że rażące naruszenie prawa występuje zatem wtedy, gdy treść decyzji jest w sposób oczywisty, wyraźny, niewątpliwy i dający się łatwo stwierdzić sprzeczna z przepisem prawa. Skarżąca upatruje rażącego naruszenia prawa w wydaniu decyzji po upływie trzyletniego terminu przedawnienia długu celnego, określonego w art. 221 ust. 3 WKC. W niniejszej sprawie organ celny prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 ust. 3 Ordynacji podatkowej i nie doszło do naruszenia art. 221 ust. 3 WKC. Zgodnie z art. 221 ust. 3 WKC powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej. Zgodnie z ust. 4 art. 221 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3. W razie zastosowania przez organy celne art. 221 ust. 4 WKC termin retrospektywnego zaksięgowania długu celnego określa art. 56 Prawa celnego, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w dniu [...] września 2007 r., zaś decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...] lipca 2012 r. Zastosowanie dłuższego, pięcioletniego terminu powiadomienia dłużnika o kwocie należności organy celne uzasadniają spełnieniem przesłanek, o których mowa w art. 221 ust. 4 WKC. W niniejszej sprawie związek pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym postępowaniu karnemu w rozumieniu art. 221 ust. 4 WKC polegał na dołączeniu do zgłoszenia celnego z dnia [...] września 2007 r. sfałszowanego dowodu zakupu importowanego samochodu, wystawionego przez nieistniejącą firmę M. A., co skutkowało zaniżeniem jego wartości celnej, a w konsekwencji zaniżeniem należności celnych. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. w połączonych sprawach C-124/08 i C-125/08, Gilbert Snauwaert i in. przeciwko państwu belgijskiemu, wywiódł, że art. 221 ust. 3 WKC należy interpretować w ten sposób, że organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych podlegających zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, w wypadku gdy organy nie mogły określić dokładnej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był wskazany dłużnik. Innymi słowy: dla możliwości powiadomienia dłużnika o kwocie należności istotne jest stwierdzenie faktu popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, niezależnie od tego, czy istnieją podstawy do przypisania odpowiedzialności karnej za ten czyn osobie dłużnika. W świetle powyższych ustaleń organy celne orzekające w badanej sprawie prawidłowo zastosowały art. 221 WKC i art. 56 Prawa celnego. Tym samym podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 221 ust. 3 WKC należało uznać za nieuzasadniony. W sprawie nie zaistniała też przesłanka trwałej niewykonalności decyzji w dniu jej wydania (art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej). W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że trwała niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień z niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Takie okoliczności w sprawie nie zachodzą. Skarżąca podnosi ponadto w skardze szereg zarzutów, które w istocie są zarzutami względem postępowania przeprowadzonego w trybie zwykłym przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. P., zakończonego decyzja ostateczną z dnia [...] lipca 2012 r. i nie podlegają ocenie w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności bada się bowiem wyłącznie istnienie lub nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając pozostałe przesłanki wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, Sąd uznał, że brak w niniejszej sprawie uzasadnionych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. P. prawidłowo orzekł o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2012 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, tj. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.