III SA/Lu 451/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody Lubelskiego na uchwałę Rady Powiatu Ryckiego z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr LXIII/267/10 w przedmiocie : zmiany uchwały nr XLIII/183/09 Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego. p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie. Uchwałą Nr LXIII/267/10 z dnia 30 sierpnia 2010 r. Rada Powiatu w Rykach dokonała zmiany Uchwały Nr XLIII/183/09 Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego. Pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. Wojewoda Lubelski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą uchwałę oraz uchwałę Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 czerwca 2009 r., Nr XLIII/183/09, ustalającą rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego i uchwałę tego samego organu z dnia 21 lutego 2011 r., Nr IV/27/11, w sprawie zmiany uchwały Nr XLIII/183/09 Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego, domagając się stwierdzenia ich nieważności. W ocenie Wojewody Lubelskiego zaskarżone uchwały zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa, w szczególności art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej – Prawo farmaceutyczne). Zgodnie z art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę i święta i inne dni wolne od pracy. Rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego (ust. 2). Zdaniem Wojewody uchwała Nr XLIII/183/09 Rady Powiatu w Rykach, jak również późniejsze uchwały ją zmieniające, nie spełnia ustawowych wymagań zagwarantowania mieszkańcom powiatu dostępności do leków w porze nocnej oraz w niedziele i święta, ponieważ nie zawiera postanowień o dyżurach nocnych i świątecznych aptek na terenie powiatu. Tym samym regulacje uchwały nie wypełniają zakresu upoważnienia ustawowego. Wymienione uchwały stanowią, że dostępność świadczeń w porze nocnej, w niedzielę, święta i dni wolne od pracy zapewniają apteki dyżurujące na terenie Dęblina i Ryk zgodnie z harmonogramami zatwierdzonymi przez Zarząd Powiatu na dany rok kalendarzowy odrębnie dla każdego z miast. W ocenie Wojewody, postanowienia te oznaczają niedopuszczalną cesję na rzecz Zarządu Powiatu przypisanych radzie przez ustawodawcę kompetencji do ustalenia rozkładu godzin pracy aptek w części w zakresie dyżurów w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy. Art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego zastrzega kompetencje do ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na rzecz powiatu zarówno w zwykłych warunkach, jak i w zakresie dyżurów. Kompetencja ta nie może zostać scedowana na zarząd powiatu. Wojewoda podniósł również, że zaskarżone uchwały naruszają art. 94 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, ponieważ prowadzą do wyłączenia przewidzianego tym przepisem obowiązku zasięgania opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin na terenie powiatu i samorządu aptekarskiego o projekcie rozkładu godzin pracy aptek w części dotyczącej dostępności świadczeń w porze nocnej, w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu w Rykach zgodziła się zarzutami podniesionymi w skardze i poinformowała, że na sesji we wrześniu 2011 r. zostanie podjęta nowa uchwała w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego. Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. Sąd dopuścił z urzędu dowód z dokumentu - Uchwały Rady Powiatu w Rykach Nr X/52/11 z dnia 26 września 2011 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 25 listopada 2011 r. Nr 179, poz. 2792. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Chodzi zatem o przyczyny inne niż wskazane w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., które odnoszą się do umorzenia postępowania z powodu cofnięcia skargi lub śmierci strony. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" – w rozumieniu powołanego wyżej przepisu – zachodzi wówczas, gdy w toku postępowania – a przed wydaniem wyroku – przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie doszło do podjęcia przez Radę Powiatu w Rykach Uchwały Nr X/52/11 z dnia 26 września 2011 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 25 listopada 2011 r., Nr 179, poz. 2792. Z dniem wejścia w życie powyższej uchwały - tj. z dniem 10 grudnia 2011 r., uchwała będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wyeliminowana z obrotu prawnego. W uchwale z dnia 14 września 1994 r. (W 5/94, OTK 1994/2/44) Trybunał Konstytucyjny przyjął, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwala może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. Natomiast w uchwale z dnia 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994/1/ 7) Trybunał stanął na stanowisku, że "przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości". Uchylenie uchwały przez radę gminy/powiatu oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od daty uchylenia (skutek ex nunc). Oznacza to, że uchwała od daty jej podjęcia do daty uchylenia traktowana być musi jako istniejąca i wiążąca. Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały, czego domagał się w skardze Wojewoda Lubelski powoduje, że od samego początku taka uchwała jako nieważna nie obowiązuje. Tak więc skutki stwierdzenia nieważności (ex tunc) są dużo dalej idące niż skutek będący wynikiem utraty mocy, w związku z wejściem kolejnego aktu regulującego tę samą kwestię. W niniejszej sprawie zaskarżoną uchwałą Nr LXIII/267/10 z dnia 30 sierpnia 2010 r. zmieniono uchwałę Nr XLIII/183/09 Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu ryckiego, wprowadzając zasadę, że w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy apteki pełnią dyżury według harmonogramu określonego przez Zarząd Powiatu. Z treści art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego wynika, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę i święta i inne dni wolne od pracy. Uchwałą Nr X/52/11 z dnia 26 września 2011 r. Rada Powiatu w Rykach ustaliła rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Ryckiego oraz określiła harmonogramem stanowiącym załącznik do uchwały dostępność świadczeń w porze nocnej, w niedziele, święta i dni wolne od pracy. Z dniem wejścia w życie powyższa uchwała uchyliła skutki zaskarżonej uchwały oraz uchwały Nr XLIII/183/10 z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz uchwały Nr IV/27/11 z dnia 21 lutego 2011 r. Wobec ustalenia w uchwale z dnia 26 września 2011 r., Nr X/52/11, rozkładu godzin pracy aptek z zakresie dyżurów w porze nocnej, niedziele, święta i inne dni wolne od pracy, nie da się zastosować zaskarżonej uchwały do stanu faktycznego sprzed daty jej uchylenia. Uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Powiatu w Rykach z dnia 30 sierpnia 2010 r., Nr LXIII/267/10, z dniem 10 grudnia 2011 r. uchwałą Rady Powiatu w Rykach z dnia 26 września 2011 r., Nr X/52/11, należało uznać zatem za zdarzenie zaszłe w toku postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiące przesłankę umorzenia postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż w sytuacji braku przedmiotu zaskarżenia postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.