III SA/Lu 460/25
WyrokWSA w Lublinie2025-11-20
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Jerzy Drwal, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek uwzględniać dopuszczalne błędy pomiarowe wagi samochodowej przy ustalaniu kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, czy też wystarczające jest samo posiadanie przez wagę ważnego świadectwa legalizacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że posiadanie przez wagę samochodową ważnego świadectwa legalizacji, potwierdzającego spełnienie wymagań metrologicznych, jest wystarczające do uznania wyników ważenia za wiarygodne. Brak sygnalizacji błędu przez system wagi oznacza, że ważenie przebiegło prawidłowo, a wyniki uzyskane przy użyciu legalnej wagi są wiążące dla organu. Odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie ma charakter obiektywny, a przepisy Prawa o miarach nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, co skutkowało przekroczeniem dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 50 kg (0,43%). Spółka kwestionowała prawidłowość pomiaru, wskazując na konieczność uwzględnienia dopuszczalnych błędów pomiarowych wagi. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszych decyzji i wyroku WSA, organy ponownie rozpoznały sprawę, uwzględniając wytyczne NSA dotyczące klas dokładności wag i błędów pomiarowych. Ostatecznie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy utrzymały karę pieniężną, a WSA oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 17 czerwca 2025 r. nr 0601-IGC.4802.75.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r. nr 0601-IGC.4802.75.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 21 marca 2025 r. nr 308000-CZC-4.4802.11458.2024.36.SS, nakładającą na A. L. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w T. karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych – jak za brak zezwolenia kategorii V.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 2 grudnia 2022 r. funkcjonariusze Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego, złożonego z ciągnika siodłowego marki V. o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował A. Z.. Przejazd wykonywany był w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz A. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. P. (dalej jako "skarżąca"). Pojazdem przewożone były towary na 30 paletach (w tym 29 palet z lakierami i farbą drukarską oraz kleje, proszki i filmy fotograficzne) o łącznej masie brutto 21639,5 kg.
Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w pkt 5 lit. a protokołu nr [...] z dnia 2 grudnia 2022 r. wskazał na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 50 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,43 %), przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.
Wynik powtórnego ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisany w pkt 5 lit. a protokołu [...] z dnia 2 grudnia 2022 r. również wskazał na przekroczenie nacisku pojedynczej osi pojazdu, będącej osią napędową, o 50 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,43 %).
W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy przewóz wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, ze zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d.", polegającym na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii V.
Decyzją z dnia 20 marca 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ pierwszej instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 6000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak bez zezwolenia kategorii V.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła A. L. Sp. z o.o. w T., zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 470/23 oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że kwestionowana przez skarżącą prawidłowość procesu ważenia nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika jednoznacznie, iż kontrola nacisków osi w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny [...], producent A. , rok produkcji: 1998, znak typu [...], posiadającej ważne do dnia 18 lutego 2024 r. świadectwo legalizacji ponownej. Bezpośredni opis przeprowadzonych w trakcie kontroli czynności zawarty jest w protokole kontroli, który uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zdaniem WSA, brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby ww. urządzenie wagowe zostało użyte nieprawidłowo. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. Jeśli zatem system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Ważenie wykonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej o obowiązku uwzględnienia przez organ błędu pomiarowego, przyjętego dla tego typu wag. W ocenie skarżącej, skoro wyniki ważenia mieszczą się w tolerancji (2%), to nie może być mowy o stwierdzeniu naruszenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o. w T., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji organów obu instancji oraz umorzenie w całości postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II GSK 472/24 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 20 marca 2023 r., zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowego. NSA w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, że ustalenie rzeczywistej wagi określonego ładunku bądź nacisku ładunku na pewną powierzchnię, wymaga użycia odpowiedniej wagi. Ze względu jednak np. na różne parametry wagi, warunki jej użycia, sposób zamontowania, albo warunki pogodowe, prowadzić mogą do otrzymania wyników pomiaru odbiegających od rzeczywistych wartości. W związku z tym urządzenia tego rodzaju przechodzą prawną kontrolę metrologiczną na podstawie ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, która stosownie do art. 4 pkt 9 jest działaniem zmierzającym do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określone we właściwych przepisach. Tylko urządzenia, które przeszły określone sprawdzenie przez służby metrologiczne, mogą być użyte w ramach postępowania administracyjnego. Dowodem legalizacji, tj. dowodem zastosowania stosownej weryfikacji urzędowej, jest zaś świadectwo legalizacji lub cecha legalizacyjna, umieszczane na przyrządzie pomiarowym (wadze), poświadczające dokonanie legalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę podziela pogląd, że dokonanie urzędowego sprawdzenia metrologicznego i posiadanie świadectwa legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) nie oznacza jednak jeszcze, że każdy pomiar przy użyciu tego urządzenia odpowiada rzeczywistej wadze danego ładunku lub nacisku na oś. W zależności bowiem od pewności, powtarzalności i niezmienności dokonywanych pomiarów urządzenia pomiarowe (w tej sprawie wagi do ważenia pojazdów w ruchu), kwalifikowane są do różnych klas z punktu widzenia ich precyzji (dokładności). W warunkach użytkowych (nielaboratoryjnych) trudno jest bowiem uzyskać pomiar całkowicie zbieżny z rzeczywistym stanem (por. m.in. wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 737/23). W niniejszej sprawie organ stosował wagę o najniższej możliwej klasie dokładności "D", dla której w trakcie sprawdzenia metrologicznego obowiązują największe dopuszczalne błędy pomiarowe, zarówno w ramach procedury zatwierdzenia typu i legalizacji wagi, jak i jej użytkowania (por. tabela 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia ws. wag). Nieprawidłowy jest pogląd WSA i organów, że sam tylko fakt przejścia kontroli metrologicznej, automatycznie czyni uzyskany wynik zawsze wiarygodnym i mogącym służyć do ustalenia przekroczenia, bez konieczności stosowania ewentualnych korekt. Niezasadne jest twierdzenie, że nie jest konieczne korygowanie wyników pomiarów, bo żaden przepis prawa nie przewiduje korygowania wyników pomiarów dokonywanych w trakcie kontroli pojazdów. Już z klasy użytej wagi wynika, że w trakcie pomiarów dokonywanych w różnych warunkach, może dochodzić do dopuszczalnych prawnie odchyleń, które z racji uzyskanego zatwierdzenia wagi przez organ metrologiczny mieszczą się granicach dopuszczalnych błędów.
NSA podkreślił, że dokonując pomiaru służącego następnie jako dowód w sprawie o nałożenie na przewoźnika sankcji administracyjnej, to organ ma zapewnić narzędzia posiadające nie tylko wymagane urzędowe potwierdzenie prawidłowości i powtarzalności uzyskiwanych wyników w zbliżonych warunkach, ale także, że uzyskany wynik jest wynikiem rzeczywistym. W tej sprawie niewątpliwie użyto narzędzia w postaci legalizowanej wagi. Jednakże uzyskany wynik powinien być następnie zestawiony z zasadami procesowymi, nakazującymi m.in. ewentualne wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony, co zobowiązuje do przeprowadzenia stosownej korekty na korzyść strony, chyba że organ może jednoznacznie wykazać, że uzyskane wyniki z całą pewnością wynoszą tyle, ile rzeczywiste wartości nacisków. Dokonana legalizacja urządzenia pomiarowego ma bowiem ten skutek, że w jej trakcie stwierdzono, że urządzenie dawało określone, powtarzalne wskazania w porównywalnych warunkach, a błąd pomiaru mieścił się w prawem dopuszczonych granicach. W kontekście powyższego za konieczne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zwrócenie uwagi na pominięte w sprawie kwestie faktyczne, istotnie wpływające na końcowy wynik.
NSA w podsumowaniu stwierdził, że istota sprawy została uznana za dostatecznie wyjaśnioną, tj. oczywiste są naruszenia do jakich doszło w zakresie interpretacji wyników ważenia pojazdu skarżącej kasacyjnie. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny zastosował art. 188 p.p.s.a. i uchylił zaskarżony wyrok oraz obydwie wydane w sprawie decyzje administracyjne. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zobowiązany został do uwzględnienia stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza co do celu przydzielania klas dokładności stosowanym wagom. W razie takiej potrzeby zasięgnie również informacji u producenta stosowanych wag, co do ich specyfikacji i występujących dopuszczalnych błędów pomiarów, które będzie zobowiązany uwzględnić na korzyść strony.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji zabezpieczył w aktach sprawy, wydruk z systemu informatycznego dotyczący przypadków dwukrotnych pomiarów zespołów pojazdów o pięciu osiach, tj. ważeń na wadze [...] o nr [...] przeprowadzonych w okresie od 15 listopada 2022 r. do 15 grudnia 2022 r., obejmującym datę kontroli w rozpatrywanej sprawie (2 grudnia 2022 r.) oraz włączył do akt materiał dowodowy w postaci pism G. [...] z 13 marca 2024 r. oraz [...] z 19 marca 2021 r.
Pismem z 19 grudnia 2024 r. organ I instancji zwrócił się do producenta wagi A. o wyjaśnienie; czy od wskazania na wyświetlaczu urządzenia wagowego (o nr [...], [...]) powinny być odejmowane lub dodawane jakiekolwiek korekty, błędy pomiaru, dopuszczalne odchylenia lub błędy graniczne a jeśli tak to ile one wynoszą i z jakiego dokumentu lub przepisu wynikają; oraz czy w przypadku kontroli nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu podstawę nakładania kar z tytułu nienormatywności, powinny stanowić rzeczywiste wyniki wskazane i odcztane bezpośrednio z urządzeń kontrolno-pomiarowych bez uwzględnienia jakichkolwiek korekt, błędów pomiaru, dopuszczalnych odchyleń lub błędów granicznych? Organ zwrócił się także o przesłanie posiadanych dodatkowych dokumentów dotyczących urządzenia wagowego (np. specyfikacji wagi).
W odpowiedzi producent wag - A. , wyjaśnił, że podstawą udzielenia odpowiedzi na pytania stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Każdy pomiar jest obarczony błędem. Niezależnie od przyjętej metody nigdy nie można wyznaczyć z bezwzględną dokładnością rzeczywistej wartości mierzonej wielkości. Błąd może wynikać z różnych czynników, takich jak ograniczenia urządzenia pomiarowego, warunki środowiskowe, stan techniczny badanego pojazdu, systematyczne odchylenia oraz niepewność.
Następnie, pismem z 3 lutego 2025 r. organ I instancji zwrócił się do G. U. M. o zajęcie stanowiska w przedmiocie odpowiedzi udzielonej przez producenta wagi, zgodnie z którą wskazanie urządzenia wagowego należy korygować w dół o wartość 920 kg dla pomiaru dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu 11500 kg.
W odpowiedzi D. w piśmie [...] z 11 lutego 2025 r. wskazał, że aktualne jest stanowisko G. U. M. przestawione w pismach [...] z 13 marca 2024 r. oraz [...] z 19 marca 2021 r. Obowiązujący stan prawny nie uległ zmianie a przepisy Prawa o miarach, jak również ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku oraz wydawanych na podstawie ww. ustaw aktów wykonawczych, nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy. W związku z powyższym administracja miar stoi na stanowisku, że jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganych dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego.
Dodatkowo organ I instancji zabezpieczył do akt sprawy kopię odpowiedzi G. U. M. jaka została udzielona Departamentowi C. Ministerstwa Finansów pismem DC-WCW.402.6.2024 z 19 lutego 2024 r. oraz wydruki z rejestru decyzji zatwierdzenia typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, który dostępny jest na stronie internetowej GUM.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia 21 marca 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 6000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak bez zezwolenia kategorii V.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją z dnia 3 lipca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu wykonywania kontroli w zakresie pomiaru nacisków osi Oddział Celny w K. wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. Waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu, znak fabryczny [...], nr [...], znak typu [...], użyta do kontroli w tej sprawie, posiadała ważne do 18 lutego 2024 r. świadectwo legalizacji ponownej z 18 stycznia 2022 r, wydane przez D. (znak wniosku [...]). Potwierdzona kopia świadectwa znajduje się w aktach sprawy. Posiadanie przez wagę ważnego świadectwa legalizacji potwierdza, że waga spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów. Rozporządzenie to określa wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, a także szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu oraz sposoby i metody przeprowadzania badań i sprawdzeń. Brak sygnalizacji błędu przez system wagi oznacza, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy. W przeciwnym wypadku a zatem gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi system zarejestrowałby błąd pomiaru. Z kolei błąd pomiaru skutkowałby koniecznością powtórzenia czynności.
Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno przepisy ustawy Prawo o miarach, jak też przepisy wydanych na podstawie tej ustawy rozporządzeń, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wynik ważenia wskazania wagi. Potwierdza to świadectwo legalizacji, wagi użytej do kontroli parametru nacisków osi pojazdu członowego, którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Treść świadectwa zawiera wskazania odpowiednich wartości wielkości mierzonej przez przyrząd pomiarowy i nie zawiera zapisów odnoszących się do wyznaczania poprawek wskazań przyrządu pomiarowego oraz błędów, o których mowa w art. 6a ust. 3 Prawa o miarach.
Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji ponownie nieprawidłowo wskazał w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, że wynik pomiaru pokazywany na wyświetlaczu wagi stanowi wartość po odjęciu błędów granicznych. Sprawdzenie kontrolne czy ewentualna kalibracja układu pomiarowego przeprowadzane przy legalizacji wagi nie powoduje, że waga odejmuje jakieś błędy graniczne a jedynie, że odchylenia pomiarów pojazdów kontrolnych przeprowadzonych danym urządzeniem mieściły się w wartościach dopuszczalnych. Pomniejszanie wskazań wagi przy pomiarach masy lub nacisków osi pojazdów w celu nałożenia kar pieniężnych w drodze decyzji administracyjnej wobec braku takich działań w przypadku innych czynności wykonywanych z użyciem przyrządów podlegających prawnej kontroli metrologicznej wydaje się niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawa. Skoro przejścia graniczne zostały wyposażone przez wojewodów w urządzenia wagowe dostosowane do kontroli celnej dla ruchu drogowego jaki odbywa się przez dane przejście i urządzenia te zostały dopuszczone do użytkowania (w tym do nakładania kar pieniężnych) oraz podlegają kontroli metrologicznej przez właściwe organy, czego dowodem są świadectwa legalizacji to nie można skutecznie podważyć wyników pomiarów na tych urządzeniach argumentacją dotyczącą wartości błędu pomiaru urządzeń, które określił ustawodawca w celu stosowania urządzenia pomiarowego odpowiedniej klasy dokładności do nakładania kar pieniężnych. Pomniejszanie wskazań wagi klasy D o wartość 2% odpowiada wartości dopuszczalnego błędu granicznego w użytkowaniu przy pomiarze sumarycznej masy pojazdu, odpowiada również wartości dopuszczalnego odchylenia w użytkowaniu przy pomiarze statycznego obciążenia osi, które to pomiary nie były wykonywane w tej sprawie. Zdaniem organu przyjęcie stanowiska skarżącej i uwzględniania 2% wartości dopuszczalnego odchylenia w pomiarze dynamicznym na potrzeby określenia rzeczywistego nacisku osi pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym jest całkowicie dowolne (nie wynika z przepisów prawa). Wartość dopuszczalnego odchylenia nie stanowi również wątpliwości faktycznej, która może zostać rozstrzygnięta na korzyść strony skarżącej. Z treści przepisu art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. wynika, że wysokość ustalonej kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V jest uzależniona od wielkości przekroczenia mierzonego parametru w stosunku do dopuszczalnej jego wartości. Zgodnie z lit. a) tego przepisu, w sytuacji gdy nacisk jedne] lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 % wysokość kary pieniężnej wynosi 6000 zł. Wobec stwierdzonego w trakcie kontroli przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 0,43 % należy stwierdzić, że wysokość kary pieniężnej w kwocie 6000 zł została ustalona przez organ I instancji prawidłowo.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając naruszenie:
1. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II GSK 472/24;
2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, nastąpiło przy użyciu wagi, która w trakcie dwukrotnego ważenia wskazała dwa wyniki dotyczące przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej, tj. w trakcie pierwszego ważenia przekroczenie o 50 kg (0,43 %), w trakcie drugiego o 50 kg (0,43 %), przy czym obydwa wyniki mieściły się w dopuszczalnym dla wagi klasy dokładności D odchyleniu wynoszącym +/- 4% oraz w granicach korekty wynoszącej 2 % zaokrąglonej w górę do każdych pełnych 100 kg, którą nakazuje stosować funkcjonariuszom ITD, § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, który jeżeli nie wprost, to przynajmniej w drodze analogii powinien znajdować zastosowanie do kontroli przeprowadzanych również przez inne organy;
3. art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.t.d w zw. z § 29d pkt 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, w szczególności danych z tabeli nr 1 dotyczącej dopuszczalnego odchylenia każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego zgodnie z którą w przypadku wagi o klasie dokładności D odchylenie dopuszczalne w % skorygowanego obciążenia osi wynosi +/-4%, a zatem wynik ważenia uzyskany w trakcie kontroli (0,43%) mieścił się w odchyleniu, a zatem w tolerancji błędu. Tym samym na stronę nie powinna zostać nałożona kara;
4. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w P.r.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy PRD, a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organ pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie PRD zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów PRD odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji;
5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara 6.000,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi s\ą jako nieproporcjonalna, a ponadto w sytuacji gdyby kontrola była prowadzona przez inny Organ - Inspektorów Transportu Drogowego (UD), to wówczas zgodnie z § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, nie doszłoby w ogóle do stwierdzenia naruszenia, bowiem "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty;
6. art. 140aa ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 P.r.d., poprzez nałożenie na stronę surowej kary pieniężnej za stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie nacisku osi o 0,43%, w sytuacji gdy powyższy wynik mieści się w tolerancji błędu wynoszącej 2 % zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg, a wynikającej z zarządzenia GITD, które co najmniej w drodze analogii powinno znaleźć zastosowanie przy ustalaniu parametrów w trakcie kontroli i spowodować stwierdzenie, że parametry dopuszczalne przez prawo materialne w ogóle nie zostały naruszone.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie.
W niniejszej sprawy wiążąca była dla organu i obecnie jest wiążąca dla Sądu rozpoznającego skargę ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 472/24.
Na gruncie niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, jak powyżej wskazano, stwierdził, że organ I instancji zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwłaszcza co do celu przydzielania klas dokładności stosowanym wagom. NSA zwrócił uwagę, że organ w razie takiej potrzeby zasięgnie również informacji u producenta stosowanych wag, co do ich specyfikacji i występujących dopuszczalnych błędów pomiarów, które będzie zobowiązany uwzględnić na korzyść strony.
Wbrew podniesionym zarzutom skargi, organy obu instancji prawidłowo działały w granicach art. 153 p.p.s.a., czyli związania ocena prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołanym wyroku NSA wydanym w niniejszej sprawie. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie ma podstaw do przyjęcia na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego, że proces ważenia przebiegał nieprawidłowo. Przyjęta bowiem w art. 75 k.p.a. zasada otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego nie oznacza, że każdy fakt można wykazać dowolnie obraną kategorią dowodu. Niektóre fakty wymagają wręcz posłużenia się tylko im dedykowanymi dowodami, wprowadzając w pewnym zakresie unormowania odpowiadające legalnej teorii dowodów. W analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest – w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach – świadectwo legalizacji, o którym mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Waga samochodowa służąca do kontroli pojazdów w ruchu drogowym oraz służy ochronie bezpieczeństwa powszechnego oraz przy pobieraniu należności budżetowych oraz pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, a więc stanowi przyrząd pomiarowy, który poddawany jest kontroli metrologicznej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa o miarach. Polega ona na zatwierdzeniu typu oraz legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) konkretnego egzemplarza (art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa o miarach).
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy. W pierwszej kolejności organ I instancji włączył do akt sprawy wydruk z systemu informatycznego dotyczący przypadków dwukrotnych pomiarów zespołów pojazdów o pięciu osiach, tj. ważeń na wadze [...] o nr [...] przeprowadzonych w okresie od 15 listopada 2022 r. do 15 grudnia 2022 r., obejmującym datę kontroli w rozpatrywanej sprawie (2 grudnia 2022 r.) oraz włączył do akt materiał dowodowy w postaci pism G. U. M. DNK-WN.402.24.2024.1 z 13 marca 2024 r. oraz BC-WCW.402.38.2021 z 19 marca 2021 r.
Ponadto pismem z 19 grudnia 2024 r. organ I instancji zwrócił się do producenta wagi A. o złożenie wyjaśnień. W odpowiedzi producent wag - A. , wyjaśnił, że podstawą udzielenia odpowiedzi na pytania stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Każdy pomiar jest obarczony błędem. Niezależnie od przyjętej metody nigdy nie można wyznaczyć z bezwzględną dokładnością rzeczywistej wartości mierzonej wielkości. Błąd może wynikać z różnych czynników, takich jak ograniczenia urządzenia pomiarowego, warunki środowiskowe, stan techniczny badanego pojazdu, systematyczne odchylenia oraz niepewność.
Następnie, pismem z 3 lutego 2025 r. organ I instancji zwrócił się do G. U. M. o zajęcie stanowiska w przedmiocie odpowiedzi udzielonej przez producenta wagi, zgodnie z którą wskazanie urządzenia wagowego należy korygować w dół o wartość 920 kg dla pomiaru dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu 11500 kg.
Z kolei w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z 3 lutego 2025 r. Dyrektor Departamentu N. i K. G. U. M. w piśmie DNK-WN.402.6.2025 z 11 lutego 2025 r. wskazał, że aktualne jest stanowisko G. U. M. przestawione w pismach DNK-WN.402.24.2024.1 z 13 marca 2024 r. oraz [...] z 19 marca 2021 r. Obowiązujący stan prawny nie uległ zmianie a przepisy Prawa o miarach, jak również ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku oraz wydawanych na podstawie ww. ustaw aktów wykonawczych, nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy. W związku z powyższym administracja miar stoi na stanowisku, że jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganych dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego.
Dodatkowo organ I instancji zabezpieczył do akt sprawy kopię odpowiedzi G. U. M. jaka została udzielona D. C. Ministerstwa Finansów pismem DC-WCW.402.6.2024 z 19 lutego 2024 r. oraz wydruki z rejestru decyzji zatwierdzenia typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, który dostępny jest na stronie internetowej GUM.
W tych okolicznościach organy obu instancji przyjęły, że brak sygnalizacji błędu przez system wagi oznacza, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy. W przeciwnym wypadku a zatem gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi system zarejestrowałby błąd pomiaru. Z kolei błąd pomiaru skutkowałby koniecznością powtórzenia czynności. Sąd zwraca uwagę, że w tej sytuacji, skoro system nie zakomunikował o wystąpieniu jakiegokolwiek błędu, to wynik uzyskany przy użyciu legalnej wagi jest wiążący dla organu. Ponoszona przez przewoźnika odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny. Dwukrotny wynik ważenia pojazdu wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości o 50 kg. Ten fakt wiąże organ. Trafnie zauważył organ odwoławczy, że treść świadectwa zawiera wskazania odpowiednich wartości wielkości mierzonej przez przyrząd pomiarowy i nie zawiera zapisów odnoszących się do wyznaczania poprawek wskazań przyrządu pomiarowego oraz błędów, o których mowa w art. 6a ust. 3 Prawa o miarach.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, na wezwanie organu producent wagi stwierdził, że niezależnie od przyjętej metody nigdy nie można wyznaczyć z bezwzględną dokładnością rzeczywistej wartości mierzonej wielkości. Błąd może wynikać z różnych czynników, takich jak ograniczenia urządzenia pomiarowego, warunki środowiskowe, stan techniczny badanego pojazdu, systematyczne odchylenia oraz niepewność. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie organ nie działał w reżimie laboratoryjnym i jego rzeczą tym samym nie było ustalenie z bezwzględną dokładnością rzeczywistej wartości dynamicznego ważenia pojazdu. Istotnym w niniejszej sprawie natomiast jest, że przedmiotowa waga uzyskała świadectwo legalizacji i należy przyjąć, że w swej istocie jej wskazania są prawidłowe w tym rozumieniu, że pomiary wagi uzyskane podczas kontroli w dniu 2 grudnia 2022 r. mieszczą się w dopuszczalnych błędach granicznych (czy to tych węższych przewidzianych na potrzeby procesu legalizowania, czy tych szerszych właściwych już dla użytkowników). Świadectwo legalizacji jest legalnym dowodem na okoliczność, że ten konkretny egzemplarz wagi stanowi przyrząd pomiarowy spełniającym przepisane prawem wymogi. Reasumując, w niniejszym postępowaniu rzeczą organu było skontrolowanie, przy użyciu legalnego urządzenia pomiarowego, czy przewóz wykonywany był zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zaś dowodem na okoliczność wykazania sprawności działania wagi jest aktualne świadectwo legalizacji tej wagi, podparte okolicznością braku błędów systemowych w chwili kontroli pojazdu. Prawidłowość tego modelu postępowania potwierdził w końcu D. D. N. i K. G. U. M. w piśmie DNK-WN.402.6.2025 z 11 lutego 2025 r., który wskazał, że aktualne jest stanowisko G. U. M. przestawione w pismach DNK-WN.402.24.2024.1 z 13 marca 2024 r. oraz BC-WCW.402.38.2021 z 19 marca 2021 r. Obowiązujący stan prawny nie uległ zmianie a przepisy Prawa o miarach, jak również ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku oraz wydawanych na podstawie ww. ustaw aktów wykonawczych, nie przewidują korygowania wyników ważenia o jakiekolwiek błędy. Jako wynik pomiaru należy przyjmować wyniki wskazane przez przyrząd pomiarowy bez uwzględniania jakichkolwiek korekt związanych z błędem pomiaru, czy błędami granicznymi dopuszczalnymi określonymi w wymaganych dla danego rodzaju przyrządu pomiarowego.
Chybione są w końcu zarzuty skargi z pkt 2, 3, 5, 6. Sąd zwraca uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt II GSK 472/24 wypowiedział się już w kwestii powołanego przez stronę skarżącą zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. U. GITD z 2014 r. nr 14). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że błędne i zarazem w niniejszej sprawie zbędne jest odwoływanie się przez skarżącą kasacyjnie do potrzeby odpowiedniego zastosowania w drodze analogii § 29d pkt 5 zarządzenia GITD nr 28/2014 z 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Jest to przepis niebędący źródłem powszechnie obowiązującego prawa, pomimo że stosowany jest przez inspektorów ITD w sprawach kar administracyjnych z zakresu transportu drogowego na korzyść stron. W konsekwencji uznać należy, że powołanie się we wniesionej obecnie skardze na treść zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. jest w niniejszej sprawie oczywiście chybione.
Podobnie, na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty dotyczące stosowania art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Stosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., gdyż za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o których mowa w § 2 art. 189 k.p.a., zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują to zagadnienie w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako błędne zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej ocenie. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W ocenie Sądu, organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, szczegółowo wyjaśnił procedurę ważenia nacisków osi pojazdu, opisał cechy użytej wagi i proces jej legalizacji, odnosząc się do podstaw prawnych zawartych w ustawie - Prawo o miarach i rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje przy tym, że organ w zgodzie z treścią art. 153 p.p.s.a. zrealizował wytyczne, co do dalszego postępowania, to jest wyczerpująco wyjaśnił okoliczności co do specyfikacji wag i występujących dopuszczalnych błędów pomiarów.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w związku z czym wniesiona skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło