III SA/Lu 463/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat "B" oraz nakazania zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. nakazuje ściągnięcie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem wpisu, od którego uiszczenia skarżący został zwolniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii "B" oraz nakazania zwrotu prawa jazdy kategorii " B" ; utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne celem sprawdzenia predyspozycji zdrowotnych A. Z. do kierowania pojazdami mechanicznymi, po otrzymaniu informacji z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności o zaliczeniu ww. do osób niepełnosprawnych. W dniu [...] kwietnia 2003r. organ I instancji wydał decyzję o skierowaniu A. Z. na badania lekarskie w terminie do [...] czerwca 2003r., w której pouczył adresata o skutkach nie wywiązania się w zakreślonym terminie z obowiązku poddania się badaniom. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji, w związku z czym ma ona przymiot decyzji ostatecznej. Ponieważ A. Z. nie przedstawił w zakreślonym terminie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.). W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej A. Z. powołał się na ciężką sytuację materialną rodziny. Z tej przyczyny nie stać go było na wykonanie badan, których koszt wynosił 150 zł. Jednak po otrzymaniu tej decyzji poddał się stosownym badaniom. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2004r. dołączonym do odwołania, lekarz potwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, T, B + E. W związku z powyższym odwołujący się wnosił o odstąpienie od cofnięcia posiadanego uprawnienia. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania stwierdzając m.in., że imperatywna konstrukcja art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ Prawa o ruchu drogowym, nie pozostawia organowi swobody orzekania i prawa jakiegokolwiek wyboru. Organ w sytuacji – gdy upłynie zakreślony w decyzji kierującej na badania lekarskie terminu a skierowany nie podda się badaniom, zobowiązany jest cofnąć kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Przesłanki do cofnięcia uprawnień skarżącemu w zakresie dotychczas posiadanego prawa jazdy są bezsporne i należycie wykazane przez organ I instancji. A. Z. świadomy był skutków nie poddania się w zakreślonym terminie stosownym badaniom lekarskim. Bez znaczenia prawnego są argumenty przytoczone w odwołaniu. Ustanie przyczyny, która spowodowała cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi może być podstawą do ubiegania się o przywrócenie tych uprawnień (art. 140 ust. 2 ustawy). Orzeczenie, które skarżący dołączył do odwołania może podlegać ocenie, ale wyłącznie w postępowaniu o przywrócenie uprawnień, wszczętym na jego wniosek. Decyzje w sprawie cofnięcia uprawnień wydawane są na czas nieokreślony, niemniej ustanie przyczyny uzasadniającej cofnięcie stanowi przesłankę do ich przywrócenia. Następuje ono m.in. w przypadku gdy przeprowadzone kolejne badanie lekarskie wykaże brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Jeżeli uprawnienie było cofnięte przez okres dłuższy niż 1 rok, to zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 2 lit.a/ Prawa o ruchu drogowym, przywrócenie uprawnienia uwarunkowane jest dodatkowo zdaniem egzaminu kontrolnego. Wskazane okoliczności nie stanowią jednak przedmiotu oceny w niniejszym postępowaniu, bowiem Kolegium ocenia w nim wyłącznie przesłanki uzasadniające cofniecie uprawnień do kierowania pojazdem, a nie ich przywrócenie. Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu A. Z., wnosząc o jej uchylenie. W skardze powołał się na treść orzeczenia lekarskiego, z którego wynika, że brak jest z jego strony przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, T, B + E. Orzeczenie to wydano bezterminowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej odrzucenie, skoro decyzję doręczono żonie skarżącego w dniu 23 czerwca 2004r., zaś skarga została złożona w dniu 24 lipca 2004r., a zatem z przekroczeniem terminu ustawowego. Merytorycznie podtrzymano argumentacje przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest trafny. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z obliczeń arytmetycznych istotnie wynika, że ostatnim – trzydziestym dniem do wniesienia skargi był dzień 23 lipca 2005r. Wskazana data przypadła na sobotę. W myśl art. 83 § 2 p.p.s.a. – jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W tych okolicznościach uznać należy, że skarga nadana w dniu 24 lipca 2005r. (niedziela) w placówce pocztowej została wniesiona w ustawowym terminie, a zatem podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd. Art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) (zwanej dalej p.r.d.) ,wymienia w sześciu punktach przypadki przeprowadzania badań lekarskich określonych osób, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Obligatoryjnemu badaniu podlega m.in. osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności (pkt 5). Przepisy p.r.d nie określają terminu, w jakim osoby, o których mowa w art. 122 ust. 1 mają poddać się badaniom. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 123 ust. 2 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydał w dniu 19 października 1999r. rozporządzenie w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 88, poz. 994), które obowiązywało do dnia 1 stycznia 2004r. Analiza przepisów cyt. rozporządzenia wskazuje, że terminy wykonania badań określone w skierowaniu (nie dłuższe niż 30 dni) dotyczą wyłącznie przypadków wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 p.r.d. ( por. § 2 ust. 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia). Również załączniki nr 1-3 do rozporządzenia odnoszą się do przypadków wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 p.r.d. Do przypadków określonych w art. 122 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 odnosi się wyłącznie § 5 rozporządzenia , w myśl którego – osoby wymienione w tych punktach zgłaszają się na badanie lekarskie bez skierowania. Tę część rozważań można zatem podsumować stwierdzeniem, że ani przepisy p.r.d ani przepisy cyt. rozporządzenia nie przewidują w jakim terminie osoba, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 5 p.r.d ma poddać się badaniom. Nie znaczy to jednak, że organ nie może tego uczynić. Przeciwnie – jest to jego powinnością, podobnie jak poinformowanie o skutkach niestawiennictwa na badania lekarskie (argument wynikający z treści art. .140 ust. 1 pkt 4b/ p.r.d.). Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta na podstawie art. 122 ust. 1 pkt p.r. d. skierowano A. Z. na badania lekarskie, celem ustalenia istnienia bądź wykluczenia z jego strony przeciwwskazań do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B+ E, B1 i T – w terminie do dnia 9 czerwca 2003r. Podstawę faktyczną tej decyzji stanowiło zawiadomienie otrzymane z powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, z powodu zaliczenia do osób niepełnosprawnych. Z pouczenia zawartego na str. 2 decyzji (k. 5v akt administracyjnych) wynika, że poinformowano stronę o uprawnieniu do wniesienia odwołania oraz zawarto stwierdzenie:" Na badanie lekarskie należy zgłosić się w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji". Wbrew stanowisku Kolegium, w decyzji tej nie ma mowy o sankcjach grożących, na wypadek nie stawienia się na badania lekarskie. W kontekście wcześniejszych stwierdzeń zauważyć dodatkowo należy, że decyzję wydano na blankiecie druku według wzoru stanowiącego załącznik Nr 3 do w/w rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 października 1999r. , który dotyczy art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Organ decyzyjny skreślił jedynie pkt 4 zamieszczony we wzorze i w jego miejsce wpisał pkt 5. Niezależnie od tych dywagacji zastanowić się trzeba, w jakim terminie zakreślonym w decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. skarżący miał podać się badaniom, tzn. czy ten termin wyznaczała data 9 czerwca 2003r. (str. 1 decyzji), czy też badania miały odbyć się"(...) w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji" (str. 2 decyzji). Są to bowiem dwa różne, kłócące się ze sobą terminy. Drugi z terminów jest niewątpliwie dłuższy od pierwszego, ale nie wiadomo kiedy kończy się jego bieg. Wykładnia językowa zwrotu "Na badania lekarskie należy zgłosić się do uprawnionego lekarza w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji" nakazuje przyjąć, że w sytuacji gdy owa decyzja stała się co najmniej ostateczna, bądź w przypadku zaskarżenia decyzji drugoinstancyjnej utrzymującej ją w mocy do Sądu i oddalenia skargi przez Sąd tj. gdy stała się ona prawomocna – organ przesyła ją stronie i od tej daty można dopiero liczyć bieg terminu trzydziestodniowego. Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ I instancji przesłał ostateczną decyzję A. Z., bądź wezwał do jej wykonania, przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2004r. W tych okolicznościach nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym stwierdzenie Kolegium, że A. Z. nie podał się badaniom w wyznaczonym terminie, skoro nie jest wiadome o jaki termin chodziło. Podobnie dowolne jest stwierdzenie, że w decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. skarżący pouczony został, że (...) sankcją za niedopełnienie wskazanego obowiązku będzie cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi". Nie jest sporne, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] marca 2004r. skarżący nie poddał się stosownym badaniom lekarskim. Do odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący dołączył kserokopię orzeczenia lekarskiego nr 6/2004 z dnia [...] marca 2004r. (oryginał znajduje się w aktach sądowych), z którego wynika, że stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, T , B+E. Strona nie może być dotknięta negatywnymi skutkami wynikającymi z przepisów prawa, jeżeli skutki te zostały spowodowane działaniem (zaniechaniem) organu administracji, z naruszeniem przepisów art. art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. W myśl art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ p.r.d. - organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, w razie nie poddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5. Trafnie Kolegium podniosło że przepis ten ma konstrukcję imperatywną. Sformułowanie "wydaje" nie pozostawia bowiem wątpliwości, że chodzi o rozstrzygnięcie związane w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki wymienione w tym przepisie. Organ I instancji nie miał jednak podstaw do zastosowania art. 140 ust.1 pkt 4 lit. b/ p.r.d., skoro nie określił precyzyjnie, w sposób zrozumiały i nie budzący wątpliwości, w jakim terminie skarżący miał poddać się badaniom lekarskim, a nadto nie pouczył o skutkach niedopełnienia tego obowiązku w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r. Również wydanie decyzji z dnia [...] marca 2004r., z naruszeniem art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a., uniemożliwiło stronie przedstawienie stosownego orzeczenia. Uszło to jednak uwadze organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy, obowiązkiem Kolegium była ocena orzeczenia dołączonego do odwołania na płaszczyźnie właściwych przepisów. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, w oparciu o stan faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Rozstrzygniecie zawarte w pkt II uzasadnia art. 223 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a.