III SA/Lu 463/18
PostanowienieWSA w Lublinie2018-10-12
Skład orzekający: Anna Puton-Mazurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych jest zasadny, skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy prawa zwalnia stronę z tych kosztów?Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych podlega umorzeniu, ponieważ strona jest z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. zwolniona z tych kosztów ustawowo. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata, jako formę prawa pomocy w zakresie częściowym, należy rozpoznać merytorycznie i przyznać, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku dla własnego utrzymania.Stan faktyczny
Skarżący P. R. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po wezwaniu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, skarżący złożył taki wniosek, a następnie dodatkowe oświadczenie. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący jest ustawowo zwolniony z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tym zakresie. Następnie rozpoznał wniosek o ustanowienie adwokata, uznając go za zasadny ze względu na trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącego.Rozstrzygnięcie
Przyznano P. R. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i umorzono postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia : I. Przyznać P. R. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. II. Umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.
W złożonej skardze skarżący zwrócił się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony formularz, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 8 października 2018 r.
Referendarz sądowy stwierdził, co następuje:
Na wstępie podnieść należy, że skarżący jest zwolniony w przedmiotowej sprawie z mocy ustawy od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a.. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której skarżący wniósł skargę mieści się w kategorii spraw wymienionych w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., w związku z czym skarżący w sprawie niniejszej jest zwolniony z wszelkich kosztów sądowych w toku postępowania przed sądem pierwszej i drugiej instancji.
Z tych względów rozpoznanie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, co obliguje referendarza na podstawie art. 249a p.p.s.a. do umorzenia postępowania o prawo pomocy w tym zakresie (pkt II postanowienia).
Do rozpoznania pozostaje zatem wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o ustanowienie adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu oraz w piśmie z dnia 8 października 2018 r. wynika, że skarżący nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej (działalność jest zawieszona) i nie osiąga dochodów. Skarżący wykazał, że nie posiada majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Środki jego utrzymania pochodzą z pieniędzy, które otrzymuje od rodziny i konkubiny. Skarżący posiada zaległości w opłatach alimentów na córkę i syna oraz zaległości w spłacie kredytów. Skarżący wskazał ponadto na trudną sytuację zdrowotną (dokumenty w aktach sprawy administracyjnej), które utrudniają mu uzyskiwanie dochodu.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata (pkt I postanowienia).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło