III SA/Lu 475/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na czynność Starosty B. z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: Km.[...], w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: odrzucić skargę. W dniu 8 sierpnia 2011 r. M. C. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie za pośrednictwem Starosty B. z pismem oznaczonym jako: "Pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym". W piśmie tym wnosił o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwany Starosta B. ma zapłacić na jego rzecz kwotę 425 złotych. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, że swoje roszczenie wywodzi z faktu uiszczenia w zawyżonej wysokości opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego marki A. 100 A. o nr rejestracyjnym [...]. Fakt, że opłata w kwocie 500 zł była pobierana w zawyżonej wysokości został potwierdzony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. U 6/04, który uznał za niezgodne z Konstytucją i ustawą przepisy rozporządzenia wykonawczego ustalające wysokość opłaty. W następstwie zmiany przepisów opłatę zmniejszono do kwoty 75 zł. W tym stanie powstała różnica pomiędzy kwotą uiszczoną, a wynikającą z obowiązującego prawa. W ocenie M. C. jego roszczenie o zapłatę ma oparcie w przepisach Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i 410), a tryb dochodzenia roszczenia uzasadnia art. 498 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. W odpowiedzi na pismo Starosta B. wniósł o odrzucenie pozwu (skargi), ewentualnie o oddalenie pozwu (skargi). Wniosek o odrzucenie uzasadnił faktem, że pismo nie zawiera elementów wymaganych przepisami prawa dla skargi do sądu administracyjnego, dlatego przedłożony pozew kwalifikuje się do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Wniosek alternatywny o oddalenie skargi uzasadniono brakiem podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 września 2011 r. M. C. wezwany został do usunięcia braków formalnych skargi, przez sprecyzowanie, czy przedmiotem skargi jest żądanie zasądzenia określonej kwoty pieniężnej od Starosty B., czy też czynność Starosty (z jakiego dnia) polegająca na odmowie zwrotu należności za wydanie karty pojazdu – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył w piśmie z dnia 15 września 2011 r., że przedmiotem skargi jest żądanie zasadzenia określonej kwoty pieniężnej od Starosty B., czyli 425 zł, za bezpodstawne pobranie części opłaty w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu (pismo – k. 13). Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 22 czerwca 2011 r. zwrócił się do Starosty B. o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej w wysokości 500 zł. Organ pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. odmówił zwrotu żądanej kwoty wskazując, że zwrot dokonany będzie na podstawie wydanych wyroków sądowych w konkretnej sprawie. Jednocześnie organ pouczył, że na niniejszą czynność strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, po uprzednim wezwaniu na piśmie Starosty B. – w terminie 14 dni od dnia doręczania pisma, do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący pismem z dnia 14 lipca 2011 r. wezwała Starostę B. do usunięcia naruszenia prawa w zakresie powyższej odmowy, ten jednak pismem z dnia 18 lipca 2011 r. ponownie odmówił zwrotu części opłaty, pouczając o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tych okolicznościach M. C. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo oznaczone jako "pozew". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zagadnienie zwrotu części – zawyżonej w ocenie skarżącej – opłaty za wydanie karty pojazdu. W świetle judykatury sprawy tego rodzaju mogą być rozstrzygane zarówno w postępowaniu przed sądami powszechnymi, jak i sądami administracyjnymi, w zależności od treści sformułowanego żądania. Jako pierwszy Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r. (sygn. III CZP 35/07, OSNC 2008/7-8/72) stwierdził, że dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21) wyraził pogląd, według którego kierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł przy tym, że przyjęcie takiego stanowiska nie oznacza, iż tym samym jest niedopuszczalna droga sądowa przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Trzeba zauważyć, że z orzeczeń tych wynika, iż w zależności od sposobu sformułowania żądania, a ściślej jego podstawy faktycznej, do rozpoznania sprawy o zwrot opłaty za kartę pojazdu właściwy będzie albo sąd powszechny (jeżeli żądanie ma postać roszczenia cywilnoprawnego), albo też sąd administracyjny (jeżeli skarżący kwestionuje legalność czynności organu administracyjnego polegającej na odmowie zwrotu opłaty). W niniejszej sprawie pismo inicjujące postępowanie przed sądem zostało określone jako: "pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym". Zawarto w nim żądanie orzeczenia nakazem zapłaty, że "pozwany" Starosta B. ma zapłacić na rzecz powoda (skarżącego) kwotę 425 złotych. Dodatkowo jako podstawę prawną żądania wskazane zostały przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i 410 k.c.) oraz odwołano się do trybu dochodzenia roszczenia określonego w art. 498 § 1 k.p.c., a więc roszczenia o charakterze cywilnym. Sąd, uwzględniając wątpliwość co do charakteru żądania skarżącego wobec skierowania go do sądu administracyjnego, wezwał go do sprecyzowania skargi – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi złożonej w zakreślonym terminie skarżący jasno i jednoznacznie oświadczył, że przedmiotem pisma jest żądanie zasądzenia określonej kwoty pieniężnej od Starosty B.. Zgodnie z przepisem art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać osnowę wniosku lub oświadczenia. W opisanych okolicznościach pismo to warunek ten spełnia. Wprawdzie według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to w ocenie sądu tak jednoznacznie sformułowana treść żądania strony wskazuje na jego cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny charakter. Skutkiem tego jest wniosek, że do rozpoznania zgłoszonego w piśmie skarżącego roszczenia cywilnoprawnego właściwy jest sąd powszechny. Oczywiście w każdym przypadku, kiedy stronie postępowania sądowego przysługują różne tryby zaspokojenia roszczenia (żądania), sąd – w przypadku wątpliwości co do obranego przez stronę trybu, który wpływa na określenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, czyli właściwość sądu administracyjnego lub powszechnego – zobowiązany jest do ustalenia rzeczywistej intencji (woli) strony, jeżeli nie jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W sytuacji jednak uzyskania stanowczego potwierdzenia pierwotnego stanowiska odnośnie dokonanego przez stronę wyboru (drogi cywilnoprawnej), nie zachodzi podstawa i celowość uzyskania dodatkowego potwierdzenia stanowiska strony odnośnie dokonanego już wyboru z tego względu, że w dalszym ciągu istnieć może wątpliwość, co do rzeczywistej woli strony wyrażonej w potwierdzeniu dokonanego przez nią wyboru. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy oznacza to wyłączenie właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy przy tak sformułowanym żądaniu. Sąd administracyjny mógłby rozpoznać tę sprawę tylko w przypadku, gdyby przedmiotem skargi uczyniono czynność z zakresu administracji publicznej polegającą na odmowie zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Tak jednak nie jest, gdyż zarówno z uzasadnienia pisma skarżącego z dnia 8 sierpnia 2011 r., jak również z pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi wynika, że M. C. wybrał cywilnoprawny tryb dochodzenia roszczenia, a co istotne, nie wskazuje on, iż jego rzeczywistą intencją było wzruszenie czynności z zakresu administracji publicznej polegającej na odmowie zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Domaga się bowiem od Starosty B. zapłaty, nie zaś wzruszenia czynności, którą jemu tej zapłaty odmówiono. Zgodnie zaś z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przytoczonego przepisu skargę należało odrzucić.