III SA/Lu 476/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2019 r. o nałożeniu na T. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (skarżący) kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym. Stan tej sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...] lutego 2019 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] dokonali kontroli środka przewozowego o nr rej. [...] (ciągnik samochodowy marki [...]) i nr [...] (naczepa marki [...]), którego kierowcą był obywatel [...] A. S., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz T. P.. Kierowca nie okazał wymaganego – przy wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego – dokumentu w postaci świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, wydanej dla T. P., prowadzącego działalność gospodarczą ani karty pobytu wydanej na podstawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Ustalenia te wynikały z protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]. Powyższe oznaczało, że miały miejsce naruszenia określone - w lp.1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019, poz. 58, dalej jako: u.t.d.), tzn. niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., - w lp. 3.3 tego załącznika, tzn. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy oraz w lp. 1.6 załącznika nr 4 do u.t.d., tzn. niewyposażenie kierowcy przez zarządzającego transportem w świadectwo kierowcy. Według informacji Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w W., pojazd będący przedmiotem kontroli był zgłoszony do licencji udzielonej skarżącemu oraz zostało mu wydane świadectwo kierowcy dla A. S., ważne od dnia [...] lutego 2019 r. do dnia [...] lutego 2024 r. Jednocześnie poinformowano, że T. P. był osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie na dzień kontroli. Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszeniem, skarżący przedstawił swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. wskazując, że posiada ważne świadectwo kierowcy dla S. , a tym samym nie doszło do naruszenia przepisu lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Skarżący potwierdził fakt posiadania certyfikatu kompetencji zawodowych, jak również to, że jest jednocześnie właścicielem firmy i osobą zarządzającą transportem w tej firmie. Skarżący poinformował, że kierowca nie zabrał ze sobą świadectwa kierowcy. W tych okolicznościach decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ I Instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...] zł z powodu stwierdzonego naruszenia określonego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. w lp. 1.1.12. ([...] zł) i 3.3.3. ([...] zł). Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. i przywołując treść przepisów ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy podniósł, że przedsiębiorca korzystał z usług kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Organ II instancji wyjaśnił, że przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d. Organ wskazał, że zgodnie z art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. Obowiązek wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy wynikał z art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE. z 2009 r., Nr L 300, s.72), dalej: rozporządzenie nr 1072/2009 oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. W dniu kontroli strona posiadała ważne od dnia [...] lutego 2019 r. do dnia [...] lutego 2024 r. świadectwo kierowcy dla obywatela [...] A. S.. Jednak kierowca nie posiadał w dniu kontroli świadectwa kierowcy wydanego na wniosek T. P. i nie okazał go na żądanie funkcjonariusza dokonującego kontroli. Prawidłowym było w tej sytuacji ustalenie, że międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem obowiązku określonego w art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 w związku z art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, iż w omawianej sprawie nie ma zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie czy zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Strona powinna była zadbać, aby wyposażyć zatrudnionego kierowcę w świadectwo kierowcy. Bez wpływu na prawidłowość ustalenia pozostaje okoliczność, że przedmiotowy dokument został wydany kierowcy w dniu 1 lutego 2019 r. Skarżący mógł nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów u.t.d.. Nie miał zastosowania również art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że A. S. wykonywał przewóz drogowy w dniu [...] stycznia 2019 r. na terytorium [...] lub [...], w sytuacji gdy informacja taka nie wynikała z listu przewozowego CMR, który to dokument stwierdzał wyłącznie przyjęcia ładunku na terytorium tego kraju i nie stanowił dowodu na okoliczność prowadzenia pojazdu w tym czasie przez A. S., przy czym organ zaniechał w toku gromadzenia materiału dowodowego ustalenia dokumentów związanych z ewidencją czasu pracy tego kierowcy, który dowód pozwolił na miarodajną ocenę w jakim dniu kierowca rozpoczął prowadzenie pojazdu i czy w tym czasie wydano na jego rzecz stosowne zaświadczenie. Skarżący stwierdził, że o ustaleniach organu że w dniu [...] stycznia 2019 r. kierowca wykonywał przewóz dowiedział się dopiero z decyzji organu II instancji, który jako pierwszy wyraźnie kwestię tę wyartykułował na ostatniej 11 stronie uzasadnienia swej decyzji. We wnioskach strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie kary [...] zł i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest rozstrzygnięcie dotyczące nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 5 500 zł na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Z uwagi na charakter sporu należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, że ustawa ta określa zasady podejmowania i wykonywania międzynarodowego transportu drogowego oraz odpowiedzialność przedsiębiorców i innych podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 cyt. ustawy). Międzynarodowy transport drogowy jest definiowany jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 2 ustawy). W myśl jej art. 4 pkt 6a, przewóz drogowy oznacza transport drogowy (w tym międzynarodowy transport drogowy - pkt 3) lub niezarobkowy przewóz drogowy (w tym niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy - pkt 4 i pkt 6), a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85. Do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy (art. 32a ustawy). Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. L 300 z 14.11.2009 r., str. 72-87), wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. W myśl art. 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia, przewóz międzynarodowy oznacza: – przejazd pojazdu z ładunkiem, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu; - przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu; - przejazd pojazdu z ładunkiem między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw członkowskich; lub - przejazd bez ładunku w związku z przewozem, o którym mowa w powyższych przypadkach. Stosownie do art. 2 pkt 5 cyt. rozporządzenia, kierowca to każda osoba, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając w gotowości do jego prowadzenia w razie konieczności. W myśl art. 5 ust.1 ww. rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: a/ jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz b/ albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu ww. dyrektywy, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim: i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach, ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim. Zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1. Zasadą jest, że świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia). Stosownie do art. 32b ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, świadectwo kierowcy wydaje Główny Inspektor Transportu Drogowego, na wniosek przedsiębiorcy posiadającego licencję wspólnotową. Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. ujawniono fakt wykonywania transportu na rzecz skarżącego T. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Podczas czynności kontrolnych kierowca, obywatel [...] A. S., (obywatel państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej) nie okazał wymaganego świadectwa kierowcy. Wspomniany kierowca nie posiadał w pojeździe świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej dla skarżącego. Powyższe ustalenia wynikają jednoznacznie z dokumentu urzędowego (protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]). W świetle informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, skarżący (będącą przewoźnikiem) posiadał ważne świadectwa kierowcy dla A. S.. Skontrolowany pojazd był zgłoszony do licencji udzielonej skarżącemu oraz zostało mu wydane świadectwo kierowcy dla A. S., ważne od dnia [...] lutego 2019 r. do dnia [...] lutego 2024 r. Świadectwo kierowcy Nr [...] zostało wydane w dniu [...] stycznia 2019 r. T. P. był osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie w dacie kontroli drogowej w dniu [...] lutego 2019 r. i posiadał certyfikat nr [...] kompetencji zawodowej . Powyższy stan faktyczny wskazywał, że przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem wymagań określonych w art. 3 i art. 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia Nr 1072/2009 w związku z art. 32a ustawy o transporcie drogowym oraz z naruszeniem art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 tejże ustawy. Z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, w międzynarodowym transporcie drogowym, - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Przepis art. 87 ust. 3 ustawy określa, że przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Powyższe uregulowanie oznacza, że kierujący pojazdem zobowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać do kontroli wymagane przepisami ustawy dokumenty dotyczące przewozu, w tym świadectwo kierowcy, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego. W niniejszej sprawie wykonywano przewóz międzynarodowy w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia nr 1072/2009 (przejazd środkiem transportu o nr rej. [...] - ciągnik samochodowy marki [...] i nr rej [...] - naczepa marki [...] przekraczający granicę Polski). Przejazd z miejsca początkowego do docelowego odbywał się z przekroczeniem granicy RP (art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r.). Według dokumentu CMR skontrolowany zespół pojazdów (ciągnik i naczepa) realizował przewóz towaru podjętego w [...] w celu dostarczenia ładunku do [...] Okazany w czasie kontroli wypis z licencji nr [...] dodatkowo potwierdza, że skarżący dokonywał międzynarodowego transportu drogowego. W tej sytuacji wymagane było świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel [...] A. S. musiał legitymować się świadectwem kierowcy zwłaszcza, że zostało ono wydane przedsiębiorcy przez właściwy organ przed dniem dokonania w dniu [...] lutego 2019 r. kontroli drogowej. Rzeczą przedsiębiorcy wykonującego międzynarodowy transport drogowy i korzystającego w tym zakresie z usług obcokrajowca – niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej - jest wyposażenie kierującego środkiem transportowym w świadectwo kierowcy. W takich przypadkach kierowca ma obowiązek wylegitymować się i okazać kontrolującym dokument w postaci świadectwa kierowcy (art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.). Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., - w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] lutego 2019 r. kiedy ujawniono w czasie kontroli drogowej naruszenie przepisów - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 4 pkt 22 lit. c/ u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki łub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 oraz wysokość administracyjnych kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d.. Według Lp. 3.3. wspomnianego załącznika, za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy ustawodawca przewiduje sankcję administracyjną w postaci kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł. Stosownie do art. 93 ust. 1 ustawy, karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada się w drodze decyzji administracyjnej. W tych okolicznościach zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza przepisów prawa (i jest zgodna z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Ujawniony w trakcie kontroli drogowej fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy zobowiązywało organ do nałożenia kary w kwocie [...] zł (Lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.). Ustawodawca wprowadza sankcję ([...] zł) za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym – za każdy dokument. Należy podkreślić, że orzekając w tej materii organ nie miał prawa do miarkowania administracyjnej kary pieniężnej i decydowania o jej wysokości. Bez naruszenia przepisów proceduralnych (art 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) organ rozstrzygnął w sprawie. Istotne okoliczności faktyczne wynikały z protokołu z przeprowadzonej kontroli drogowej. Kierowca podpisał protokół bez uwag. Wbrew zarzutom i wnioskom skargi organ w sposób jasny i wyraźny wskazał stan faktyczny sprawy z przywołaniem przepisów prawa materialnego, definiujących pojęcie międzynarodowego transportu drogowego oraz regulujących zasady wymiaru kary pieniężnej. Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne.. Brak było normatywnych podstaw do zwolnienia skarżącego od odpowiedzialności za powstałe naruszenie prawa. Okoliczność, że A. S. nie zabrał ze sobą swojego świadectwa kierowcy – co wyjaśnia skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji - nie świadczy o tym, że skarżący nie podlega karze pieniężnej, podobnie zresztą jak i fakt, że w dniu [...] lutego 2019 r. kierowca potwierdził odbiór spornego dokumentu (świadectwa kierowcy nr [...]). Ubocznie należy wyjaśnić, że organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej stwierdzonego naruszenia z Lp. 1.6 załącznika nr 4 do u.t.d. Z tych też względów skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.