III SA/Lu 478/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez E. W. odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ ustalił, że skutek doręczenia stronie decyzji liczy się od dnia 8 stycznia 2013 r., a odwołanie od decyzji E. W. wniosła 16 maja 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ARiMR podniósł, że odwołanie wniesione zostało z naruszeniem terminu przewidzianego przez przepisy prawa, to jest po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej powoływanej jako K.p.a.), zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 19 ust. 10 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm., dalej powoływanej jako ustawa), za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony. Płatność przyznana decyzją z dnia 27 listopada 2012 r. przekazana została na konto wnioskodawczyni w dniu 8 stycznia 2013 r., wobec czego odwołanie od tej decyzji złożone w dniu 16 maja 2013 r. (data stempla pocztowego, k. [...] akt administracyjnych), zostało złożone z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W skardze do sądu administracyjnego E. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniosła zarzut naruszenia art. 19 ust. 10 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wskazała, że wprawdzie płatność została przekazana na jej konto w dniu 8 stycznia 2013 r., jednak dopiero w maju 2013 r. sprawdzając stan konta zorientowała się, że nie otrzymała płatności do tytoniu i wówczas niezwłocznie wniosła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 27 listopada 2012 r. Z uwagi na to, że decyzja ta nie uwzględnia w całości żądania skarżącej, to tym samym nie można do niej stosować art. 19 ust. 10 ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Organ sprecyzował swoje stanowisko co stanu faktycznego sprawy przez wskazanie, że organ pierwszej instancji przyznał stronie wnioskowane płatności zgodnie z jej żądaniem zawartym we wniosku o przyznanie płatności za rok 2012. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zarzut sformułowany w skardze, nie daje podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a w sprawie brak jest też innych okoliczności, które dawałyby podstawę do uchylenia postanowienia organu drugiej instancji, bądź stwierdzenia jego nieważności Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) następuje bowiem wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, ponadto sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, gdy ustali, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Według art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odmienności dotyczące doręczania decyzji i skutków tych odmienności ustawa przewiduje w art. 19 ust. 9 -16. Z przepisów tych nie wynika, aby w razie potrzeby doręczenia stronie decyzji wyłączone było stosowanie przepisów Działu I Rozdziału 8 K.p.a.). Występuje natomiast odmienność regulacji co do samego obowiązku doręczania decyzji w sytuacji określonej w art. 19 ust. 9 ustawy i w konsekwencji skutków tej odmienności dla procedury złożenia odwołania od decyzji. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wszczynane na wniosek rolnika o przyznanie płatności na określony rok, złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, o czym stanowią odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy. To treść żądania wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego. Z kolei z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że wnioski rolników należy traktować jako podania w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane w drodze decyzji. Jeżeli decyzja ta uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o których mowa w ust. 2, decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie strony (ust. 9). Za dzień doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, w przypadku gdy strona nie wystąpiła z żądaniem jej doręczenia, uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony (ust. 10). Żądanie doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, składa się do kierownika biura powiatowego ARiMR, w terminie 14 dni od dnia uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym strony (ust. 11). W przypadku gdy strona wystąpiła z żądaniem doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, odwołanie od tej decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (ust. 12). Z przepisów tych, w powiązaniu z art. 129 § 2 K.p.a wynika, że jeżeli decyzja o przyznaniu płatności wymienionych w art. 19 ust. 1 ustawy uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, a przy tym rolnik nie wystąpił z żądaniem doręczenia decyzji w terminie 14 dni od dnia uznania płatności na rachunku bankowym, to wówczas czternastodniowy termin do złożenia odwołania od decyzji biegnie od dnia uznania płatności na rachunku bankowym rolnika. W badanej sprawie nie ma wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 27 listopada 2012 r. kwalifikuje się jako decyzja, o której mowa wart. 19 ust. 9 ustawy, a więc jest decyzją, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, o których mowa w ust. 2 ustawy. W znajdującym się w aktach administracyjnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 zaznaczone były bowiem jako objęte żądaniem strony tylko jednolita płatność obszarowa z towarzyszącymi jej innymi wymienionymi w tym samym punkcie wniosku płatnościami, a ponadto objęta odrębną decyzją pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW). Z treści wniosku wynika niewątpliwie, że płatność, którą wymienia skarżąca w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz w skardze do sądu, czyli płatność niezwiązana do tytoniu, wymieniona w odrębnym punkcie formularza wniosku, nie była objęta żądaniem wniosku, ponieważ nie zaznaczono jej żadnym znakiem (według pouczenia powinien być to znak X) w kratce przypisanej tej płatności. Nie ma też wątpliwości, że skarżąca w terminie 14 dni od daty uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym nie wystąpiła o doręczenie decyzji. W takiej sytuacji zgodnie z art. 19 ust. 10 ustawy za dzień doręczenia decyzji uważa się dzień uznania przyznanej płatności na rachunku bankowym. Organ drugiej instancji, ustalając od kiedy biegł termin do złożenia odwołania, prawidłowo powołał się na przepis art. 19 ust. 10 ustawy, z tym że nieprawidłowo przepis ten zastosował, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ przyjął, że dzień 8 stycznia 2013 r., w którym płatność została przekazana na rachunek skarżącej jest tożsamy z dniem, o którym mowa w art. 19 ust. 10 ustawy, to jest z dniem uznania płatności na rachunku bankowym strony. Tak może być jedynie w niektórych sytuacjach faktycznych, to jest kiedy uznanie rachunku bankowego rolnika nastąpiłoby tego samego dnia, w którym nastąpiłoby obciążenie rachunku Agencji. W realiach badanej sprawy nie wiadomo, czy Agencja ma zapewnioną taką obsługę bankową, która powoduje, że zawsze w praktyce dzień obciążenia jej rachunku odpowiada dniowi uznania rachunku rolnika. Nie może zatem organ, bez wykazania, kiedy nastąpiło uznanie rachunku bankowego rolnika, ustalać w ramach podstawy faktycznej decyzji lub postanowienia, że dzień obciążenia rachunku Agencji (przekazania płatności) jest równoznaczny dniowi uznania rachunku rolnika, albo nawet - tak jak wydaje się, że nastąpiło w tej sprawie – utożsamiać przekazania płatności z uznaniem płatności na rachunku bankowym rolnika. Jednak omówione wyżej niewłaściwe zastosowanie art. 19 ust. 10 ustawy nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Jest bowiem bezsporne, że uznanie płatności na rachunku bankowym skarżącej miało miejsce około 10 stycznia 2013 r. Przyznała tę okoliczność skarżąca na rozprawie przed sądem administracyjnym, oświadczając, że stwierdziła powyższą okoliczność w lutym 2013 r. Z treści skargi wynika natomiast, że dopiero w maju 2013 r. skarżąca zorientowała się, że nie otrzymała płatności niezwiązanej do tytoniu. Nie ma zatem wątpliwości, że odwołanie zostało złożone po terminie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Nie ma też takiego wniosku w samej treści odwołania. Zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 19 ust. 10 ustawy, choć słuszny z innej przyczyny niż wskazała skarżąca, nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ naruszenie przepisu postępowania nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia, jest tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie jest zatem prawidłowe. Z treści skargi do sądu oraz odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wynika, że skarżąca uważa, że powinna była otrzymać płatność niezwiązaną do tytoniu, ponieważ przed zmianą instytucji realizującej płatności, taką płatność co roku otrzymywał jej mąż, nie składając żadnych wniosków. Skarżąca twierdzi, że nie została poinformowana o potrzebie złożenia wniosku o przyznanie tej płatności. Należy podkreślić, że okoliczności, które opisuje skarżąca nie uzasadniają w stanie faktycznym badanej sprawy innej niż dokonana przez organ drugiej instancji oceny, że skarżąca złożyła odwołanie z uchybieniem terminu. Okoliczności te mogłyby być ewentualnie badane, gdyby okazało się, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Nie przesądzając w żadnym razie skuteczności takiego wniosku, wypada jedynie zaznaczyć, że wydanie przez organ drugiej instancji postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie stanowi żadnej przeszkody do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, a w razie zaistnienia przesłanek, także do pozytywnego rozstrzygnięcia, czyli przywrócenia terminu. W obrocie prawnym mogą bowiem istnieć dwa postanowienia - pierwsze stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania oraz drugie o przywróceniu terminu do złożenia odwołania. Te drugie postanowienie otwiera drogę do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, mimo istnienia w obrocie prawnym postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Możliwa jest taka sytuacja, że strona składa odwołanie bez świadomości, że uchybiła terminowi i dowiaduje się o uchybieniu terminu dopiero później, na przykład z postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, a nawet dopiero po pokonaniu całej drogi instancyjnej administracyjnej i sądowej, gdyby pozostawała w tak głębokim przekonaniu, że nie uchybiła terminu, że zdecydowała się na zaskarżanie kolejnych orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu. Nie ma żadnej uzasadnionej przyczyny, aby stronie, która złożyła wniosek o przywrócenie terminu po wydaniu postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania odmawiać możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu. Podsumowując można stwierdzić, że wydanie na podstawie art. 134 K.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania nie stanowi przeszkody procesowej do przywróceniu terminu do złożenia odwołania, jeżeli wniosek strony spełnia wymagania formalne i przesłanki merytoryczne określone w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania otwiera wówczas drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania, mimo pozostawania w obrocie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania. Natomiast zaskarżone w badanej sprawie postanowienie jest prawidłowe. Biorąc wskazane wcześniej okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.