III SA/Lu 48/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i kosztów upomnienia postanawia: I.Odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. II.Umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 1 lutego 2016 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że spłaca w ZUS zadłużenie w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, a w działalności gospodarczej za 2014 r. poniósł straty. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi udział we współwłasności domu o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł, udział w [...] części mieszkania o pow. [...] m2 o szacunkowej wartości ok. [...] zł, grunty rolne o pow. [...] ha oraz udział w [...] części w gruntach rolnych o pow. [...] ha. Skarżący podał we wniosku, że jego stałe miesięczne wydatki kształtują się na poziomie [...] zł miesięcznie (prowadzenie księgowości [...] zł; wynajem samochodu [...] zł; zakup paliwa [...] zł; spłata zadłużenia w ZUS [...] zł; telefon [...] zł; podatek za dom [...] zł; opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę [...] zł). Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 7 marca 2016 r. oraz dokumenty źródłowe dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej i ponoszonych kosztów na utrzymanie domu oraz rozliczenie opłat mediów za okres sierpień - grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że w sprawie niniejszej skarżący wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. : Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona wnosząca skargę na działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której skarżący wniósł skargę, mieści się w kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie, w związku z czym strona jest w tej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Nie ma zatem podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie przyznania (bądź odmowy) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ w niniejszej sprawie skarżącemu przysługuje zwolnienie ustawowe z obowiązku ich ponoszenia. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w zakresie prawa pomocy umarza się. W ocenie referendarza postępowanie o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżącemu przysługuje zwolnienie z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia. Z tych powodów oraz na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym do rozpoznania pozostaje wniosek strony o ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w powołanym przepisie słowa "wykaże" oznacza, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Mając na względzie sytuację materialną skarżącego wynikającą z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza obecna sytuacja materialna skarżącego, nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiada majątek nieruchomy: jest współwłaścicielem domu o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł, posiada udział w [...] części mieszkania o pow. [...] m2 o szacunkowej wartości ok. [...] zł, grunty rolne o pow. [...] ha oraz udział w [...] części w gruntach rolnych o pow. [...] ha. Skarżący utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej. W 2014 r. przychody z tej działalności wynosiły [...] zł, koszty [...] zł, a strata finansowa [...] zł (zeznanie podatkowe PIT 36 za 2014 r.). Z kolei w 2015 r. przychody w prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły [...] zł, koszty [...] zł a dochód [...] zł (zeznanie podatkowe za PIT 36 za 2015 r., wydruki z księgi przychodów i rozchodów). Biorąc pod uwagę rozmiar posiadanego przez skarżącego majątku, wielkość przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej za ostatnie dwa lata, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zauważyć należy, że skarżący pomimo wezwania nie wykazał, w jaki sposób jest użytkowane mieszkanie, w którym posiada udział w [...] części i czy sposób wykorzystania tej nieruchomości przynosi dochód. Wskazać również należy, że wydatki skarżącego ponoszone na opłacenie księgowości, wynajem samochodu, zakup paliwa, wykazane w urzędowym formularzu, są uwidocznione w księdze przychodów i rozchodów jako koszty prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym nie są to koszty utrzymania koniecznego skarżącego, zatem nie mogą zostać wzięte pod uwagę przy ocenie jego możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Z kolei regularne spłacanie zadłużenia w ZUS (ok. [...] zł miesięcznie), świadczy o zdolnościach skarżącego do ponoszenia przynajmniej częściowo kosztów postępowania. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów postępowania w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Przyznanie prawa pomocy skarżącemu w żądanym przez niego zakresie, chroniłoby jego majątek kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, w związku z czym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności skarżącego do takich osób nie można zaliczyć. Zdaniem referendarza, biorąc pod uwagę majątek skarżącego, wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący posiada, bądź mógł zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie kosztów wynagrodzenia należnych profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z czym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I postanowienia.