III SA/Lu 480/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spraozdawca), Sędziowie WSA Robert Hałabis,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z [...] listopada 2015 r.; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę [...] zł tytułem kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie zawieszenia postepowania dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął wobec [...] z siedzibą w S. postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej za urządzenie gier na automacie o nazwie [...] nr [...] poza kasynem. W dniu [...] listopada 2015 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność zwrócenia się do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, aby wydał decyzję rozstrzygającą czy gra na przedmiocie niniejszego postępowania jest grą na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił zawieszenia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...]. W dniu [...] listopada 2015 r. skarżąca ponownie wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność zwrócenia się do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, aby wydał decyzję rozstrzygającą czy gra na przedmiocie niniejszego postępowania jest grą na automacie w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W wyniku wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że zgodnie z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r, poz. 613), dalej jako "Ordynacja podatkowa", jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wskazał, że przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "jakichkolwiek innych przy postępowanie nie może być wszczęte". Zdaniem organu druga przesłanka uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania obejmuje przyczyny przedmiotowe, uniemożliwiające załatwienie wniosku, takie jak: 1) brak w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego (administracyjnego); 2) sytuacja gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie 3) sytuacja gdy w sprawie zapadła już decyzja (postanowienie); 4) żądanie, które podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji (postanowienia) a wymaga innej formy działania. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie wystąpiła trzecia przesłanka - zapadło już rozstrzygnięcie w tej sprawie, zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] października 2015 r. Dlatego też zasadnie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do zarzutu skarżącej, że Minister Finansów jest jedynym podmiotem uprawnionym do rozstrzygania charakteru gry urządzanej na konkretnym automacie, niezgadzając się z twierdzeniem strony. W skardze na powyższe postanowienie Spółka [...] wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2016 r., odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie zawieszenia postepowania dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jako podstawę powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zasadniczy argument Dyrektora Izby Celnej przemawiający za takim rozstrzygnięciem sprawy opierał się na twierdzeniu, że w niniejszej sprawie wystąpiła druga z wskazanych w art. 165a Ordynacji podatkowej przesłanek – postępowanie nie może być wszczęte – która obejmuje m.in. sytuację, gdy w sprawie zapadła już decyzja (postanowienie). W ocenie organu, wniosek strony o zawieszenie postepowania został już załatwiony postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] listopada 2015 r., zatem należało odmówić wszczęcia postepowania w sprawie zawieszenia postepowania. Inaczej mówiąc, organ odwoławczy przyjął, że nie można wszcząć postępowania w sprawie, która została już rozstrzygnięta. Należy jednak zauważyć, że przepisy dotyczące wszczęcia postępowania odnoszą się do postępowania podatkowego. Stosownie bowiem do art. 165 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1). Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania (§ 4). Postępowanie podatkowe, którego przedmiotem jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie spraw podatkowych, jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, rozumianego jako ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty oraz inne podmioty postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2014, s. 94). Przedmiotem wszczęcia postępowania administracyjnego, a więc również postępowania podatkowego, może być wyłącznie sprawa indywidualna rozstrzygana w formie decyzji. Wniosek o zawieszenie postępowania nie stanowi sprawy indywidualnej i nie wszczyna odrębnego postępowania podatkowego. Jest wnioskiem złożonym w ramach toczącego się już postępowania i dotyczy kwestii proceduralnych. Wskazuje na to jednoznaczna treść art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie. Nie sposób wszczynać postępowania, którego przedmiotem jest zawieszenie innego postępowania. Załatwiając wniosek organ nie orzeka o prawach czy obowiązkach strony, ale rozstrzyga kwestie związane ze sposobem załatwienia sprawy, oceniając czy nie zachodzą przemijające przeszkody załatwienia sprawy, których wystąpienie powoduje obowiązek zawieszenia postępowania. Organ podatkowy nie ma zatem podstaw ani do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie zawieszenia postepowania, ani o odmowie wszczęcia takiego postępowania. Obowiązkiem organu jest rozpoznanie wniosku o zawieszenie postepowania na podstawie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zawieszenie postępowania jest jedynie postępowaniem wpadkowym (incydentalnym), w którym organy podatkowe rozstrzygają kwestię zaistnienia przesłanek zawieszenia postępowania, nie wszczynają natomiast odrębnego postępowania w przedmiocie zawieszenia. Rozpoznawanie wniosku o zawieszenie postępowania nie jest postępowaniem co do istoty sprawy tylko jest prowadzone w ramach postępowania głównego. Stanowisko o braku możliwości zastosowania art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej w innej sprawie niż "podatkowa", a więc w innej sprawie niż sprawa główna, zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1243/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1414/09, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/16). Takie stanowisko wyrażono również na gruncie będącego odpowiednikiem art. 165a Ordynacji podatkowej art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1702/11). Z powyższego wynika, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Z. odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania są wadliwe. Skoro nie było podstaw do zastosowania art. 165a Ordynacji podatkowej, organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] listopada 2015 r. na podstawie art. 135 p.p.s.a. Uchylenie zaskarżonego postanowienia powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Dyrektora Izby Celnej. Obowiązkiem organu będzie ponowne rozważenie właściwej formy rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu powyższych uwag. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.