III SA/Lu 482/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski(spr), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. i S. małżonków W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia ogrodzenia z pasa drogowego I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich wydaną z upoważnienia Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2004 r. znak: [...]. II. Określa iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się tego wyroku. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, po rozpatrzeniu odwołania W. i S. małżonków W. od decyzji wydanej z upoważnienia Zarządu Województwa przez p.o. Dyrektora Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] marca 2004 r. nakładającej na w/w obowiązek usunięcia ogrodzenia działki nr 2121 z pasa drogowego drogi wojewódzkiej Nr [...] S. – T. w miejscowości T. umieszczonego bez wymaganego zezwolenia i przywrócenia zajętego odcinka pasa drogowego do stanu poprzedniego przez odtworzenie pobocza, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiona, że na zlecenie Zarządu Dróg Wojewódzkich Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne sp. z o.o. sporządziło operaty techniczne: wznowienie granic działki nr 1909/1- droga wojewódzka nr 698 z działkami oznaczonymi stosownymi numerami geodezyjnymi oraz ze wznowienia pasa drogowego ul. W. na wysokości działek oznaczonych stosownymi numerami geodezyjnymi. Wznowienie granic wykonano na podstawie danych geodezyjnych w obecności zainteresowanych stron. Z dokonanych ustaleniem wynika, że ogrodzenia działki nr 2121 będącej własnością małżonków W., sąsiadującej bezpośrednio z działką nr 1909/01 stanowiącą drogę wojewódzką Nr 698 (ul. W.) posadowione jest w pasie drogowym tejże drogi a strona zajmuje powierzchnię 33 m kwadratowego psa drogowego bez stosownego zezwolenia zarządcy drogi. W trakcie postępowania S. W. nie potrafił udokumentować, iż to władze gminy B., do której należała wówczas ta część T. nakazały realizację ogrodzeń w sposób, w jaki aktualnie stwierdzono ich posadowienie. Zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenie zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu właściwy zarządca drogi orzeka w drodze decyzji administracyjnej, o jego przywróceniu do stanu poprzedniego. W sprawie niewątpliwie zajęto pas drogowy drogi wojewódzkiej bez zezwolenia zarządcy, niezależnie od okresu realizacji ogrodzeń od dróg publicznych, placów, miejsc publicznych zamiar taki wymagał stosownych uzgodnień z odpowiednimi organami czy też jednostkami organizacyjnymi organów administracji publicznej. Brak odpowiedniego dowodu na fakt uzgodnienia miejsca usytuowania ogrodzenia nie przesądza o samowolnym zajęciu pasa drogowego, ale też pozwala przyjąć, ze dokonane pomiary i ustalenia przy wznowieniu granic oddają stan działki zgodny z prawem, wykazując naruszenie pasa drogowego przez odwołujących się. Jak stwierdza organ administracji uprawnione jest stanowisko zarządu drogi wzywające do przywrócenia zajętego odcinka pasa drogowego do stanu poprzedniego poprzez odtworzenie pobocza. W uzasadnieniu Kolegium odniosło się również do kwestii pokrycia kosztów "przesunięcia" ogrodzenia i stwierdziła, że kwestia ta należy do osoby w stosunku do której dokonano ustalenia zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i nakazano przywrócenie jego do stanu zgodnego z prawem. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli małżonkowie W. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ orzekający w sprawie odwołał się do operatu techniczno-geodezyjnego z 2003 r. wykonanego dla potrzeb modernizacji drogi. Organ orzekający pomija najistotniejszy element prawny, że ogrodzenie skarżących znajduje się w tym samym miejscu od 1959 r. Ogrodzenie to zostało usytuowane w linii wytyczonej przez ówczesne władze gminy B. a więc zgodnie z obowiązującym w tym okresie prawem. Przy dokonywaniu pomiarów przez geodetę, poproszono tylko W. W. o potwierdzenie faktu wykonywania pomiarów geodezyjnych drogi na szerokości działki skarżących oraz, że nikt nie poinformował W. W., że podpis ten ma być wyrazem zgody na poszerzenie pasa drogowego poza ogrodzenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż niezależnie od czasokresu realizacji ogrodzeń od dróg publicznych ich realizacja zawsze podlegała rygorom administracyjnym czy to w drodze wydania decyzji wyrażającej zgodę na zjazd z drogi na posesje, czy to w drodze zgłoszenia realizacji takiego zamierzenia. Wymóg ten wynika z konieczności zapewnienia wymogów racjonalnego i bezpiecznego korzystania z drogi przez jej użytkowników i pieszych. Zgoda na budowę ogrodzenia związana z obsługą komunikacyjną działki była i jest bądź elementem postępowania inwestycyjnego obejmującego zagospodarowanie i zabudowę działki w oparciu o pozwolenie na budowę, bądź też odrębnego postępowania z udziałem zarządcy drogi. Również zgłoszenie zamiaru realizacji ogrodzenia od drogi powinno zostać w jakikolwiek sposób odzwierciedlony w aktach dotyczących budowy budynku mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ciężar gromadzenia materiału faktycznego i dowodowego spoczywa na organie administracji, który prowadzi postępowanie. Art. 77 § 1 kpa nakłada na organ orzekający obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego a strona może jedynie, jednak nie musi, dostarczać tego materiału. Wobec tego to organ administracji publicznej powinien być czynny przy zbieraniu materiału dowodowego, zaś bezczynność strony w kwestii dostarczania materiału dowodowego, nie zwalnia organu od obowiązku zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego w sprawie. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż to skarżący powinni udokumentować że to władze gminy B., do której należała wówczas ta część T., nakazały realizację ogrodzeń w sposób w jaki aktualnie stwierdzono ich posadowienie. W trakcie postępowania administracyjnego strona powoływała się na okoliczności, iż przedmiotowe ogrodzenie zostało zbudowane w 1959 r. w oparciu o wytyczone przez ówczesne władze gminy granice. Należy stwierdzić, że organ administracji, aby nałożyć obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego, powinien przede wszystkim odnieść się do przepisów obowiązujących w chwili kiedy przedmiotowe ogrodzenie było budowane. Organ powinien ustalić czy na podstawie ówczesnych przepisów dla postawienia takiego ogrodzenia wymagane było uzyskanie zezwolenia na jego budowę czy też dokonanie zgłoszenia, jaki charakter miała wówczas ta droga, jak regulowane były kwestie pasów drogowych w świetle wówczas obowiązujących przepisów. Organ w oparciu o art. 77 kpa zobowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy, wobec tego powinien dokonać ustalenia czy w omawianym okresie na ogrodzenie usytuowane przy tej ulicy wymagane w ogóle było uzyskanie zezwolenia na jego budowę. Wydając decyzję, która nakłada na skarżących obowiązek usunięcia ogrodzenia działki z pasa drogowego umieszczonego bez wymaganego zezwolenia i przywrócenia zajętego odcinka pasa drogowego do stanu poprzedniego, powinien w oparciu o plany z lat 60-tych oraz przepisy obowiązujące w tamtym czasie ustalić stan zgodny z prawem w tamtym okresie i na tej podstawie określić czy skarżący dokonali samowoli i czy w związku z tym mają wykonać nałożony na nich obowiązek. Tymczasem zarówno organ administracji I jak i II instancji, wydając decyzje oparł się wyłącznie na dokumentach geodezyjnych sporządzonych bezpośrednio przed wydaniem decyzji nie odnosząc się ani do planów z lat 60-tych, ani też do przepisów ówcześnie obowiązujących. Nakładając na podmiot określony obowiązek należy ustalić i wykazać, że podmiot ten naruszył prawo i wskazać w jakim zakresie to naruszenie nastąpiło. Jednak aby ustalić, że podmiot naruszył prawo poprzez zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego, trzeba znać poprzedni stan prawny i faktyczny zajętego odcinka pasa drogowego. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 "c" w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.