III SA/Lu 489/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AB oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Ł. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] orzekającej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. AB, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że pismem z dnia 19 listopada 2007 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w L. poinformował Starostę Ł., że W. P. urodzony [...] 1926 r. w okresie od 30 kwietnia 2006 r. do 19 października 2007 r. popełnił trzy wykroczenia w ruchu drogowym, w tym spowodował dwie kolizje. Starosta Ł. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji uprawnień W. P. do kierowania pojazdami mechanicznymi, które zakończył wydaniem w dniu 4 grudnia 2007 r. decyzji kierującej W. P. na badanie lekarskie w terminie 30 dni od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna. W/w decyzja stała się ostateczna, wobec nie wniesienia odwołania. W związku z tym, że W. P. nie poddał się badaniu lekarskiemu Starosta Ł. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, zaś w dniu 14 sierpnia 2008 r. wydał zaskarżoną decyzję, wskazując, jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia na art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym przewidują sankcje w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w stosunku do osób, które utraciły pewne przymioty wymagane od kierowców, bądź które nie podporządkowały się władczym rozstrzygnięciom organów ruchu drogowego. Jedną z przyczyn cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem jest niepoddanie się badaniom lekarskim, w związku z wydaniem przez starostę decyzji o skierowaniu na takie badanie, mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ w związku z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy). Ta przesłanka legła u podstaw wydania decyzji przez organ I instancji, zaś powodem nałożenia obowiązku sprawdzenia stanu zdrowia był przede wszystkim zaawansowany wiek skarżącego mogący budzić uzasadnione wątpliwości co do szybkości postrzegania i szybkiej oceny sytuacji na drodze, a w związku z tym gwarancji co do bezpiecznego uczestniczenia skarżącego w ruchu drogowym. Przedmiotem oceny w toku postępowania odwoławczego nie mogą być przesłanki skierowania na badania lekarskie, co podnosi skarżący, a jedynie kwestia wykonania obowiązku nałożonego decyzją Starosty Ł. decyzją z dnia 4 grudnia 2007 r. Decyzje w sprawie cofnięcia uprawnień wydawane są, co do zasady na czas nieokreślony, niemniej ustanie przyczyny uzasadniającej cofnięcie stanowi przesłankę do ich przywrócenia. Następuje ono między innymi w przypadku, gdy przeprowadzone kolejne badanie lekarskie wykaże brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Jeżeli uprawnienie było cofnięte przez okres dłuższy niż 1 rok, przywrócenie uprawnienia jest dodatkowo uwarunkowanie zdaniem egzaminu kontrolnego z wynikiem pozytywnym (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a/ ustawy). W odniesieniu do skarżącego, przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanego prawa jazdy są bezsporne i należycie przez organ I instancji wykazane. Skarżący do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wykonał obowiązku nałożonego decyzją Starosty Ł. z dnia 4 grudnia 2007 r. Skoro skarżący nie poddał się badaniu, zaistniała przesłanka do orzeczenia o cofnięciu posiadanych przez niego uprawnień. Kierującym pojazdem może być tylko osoba sprawna pod względem psychicznym i fizycznym. Starosta nie jest uprawniony do wskazywania choroby, "na jaką zapadł" kierujący pojazdem, gdyż nie jest do tego uprawniony. Stan zdrowia uprawniający, bądź dyskwalifikujący do kierowania pojazdami określają lekarze specjaliści. Bez znaczenia są podnoszone przez skarżącego argumenty takie, jak sytuacja rodzinna i konieczność dowożenia żony na badania lekarskie. Decyzje, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ ustawy mają charakter decyzji "związanych", co oznacza, że organ administracyjny pozbawiony jest swobody kształtowania praw i obowiązków podmiotów postępowania, bowiem zakres ten wypływa wprost z przepisów prawa, a na organ nałożony został obowiązek ustalonego postępowania. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył W. P., zarzucając naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i wydanie decyzji w oparciu o niepełny obraz stanu faktycznego; - art. 8 k.p.a. poprzez tłumaczenie pojawiających się w sprawie wątpliwości na niekorzyść skarżącego oraz przez podważenie zaufania obywateli do organów państwa wskutek wydania decyzji bez wyjaśnienia stanu faktycznego; - art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; - art. 10 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o prawie do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ w związku z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że potraktował pismo z dnia 23 lipca 2008 r. jako zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. Przypuszczał, że po zakończeniu postępowania, a przed wydaniem decyzji, zostanie wezwany do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, co pozwoliłoby na wyrażenie swego stanowiska. Organ pozbawił stronę możliwości złożenia wyjaśnień, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zakończone wydaną w dniu 4 grudnia 2007 r. decyzją, było prowadzone nieprawidłowo. Zostało ono bowiem wszczęte w dniu 1 grudnia 2007 r., a zakończone 4 grudnia 2007 r. Podpis pod oświadczeniem z dnia 4 grudnia 2007 r. o zapoznaniu się z dokumentami, nie pochodzi od skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W przedmiotowej sprawie, zadaniem sądu, jest ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 20 października 2008 r., nr SKO.RU/618/2008, utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Ł. z dnia 14 sierpnia 2008r., Nr K 5520-5-3-47/2008. Niedopuszczalna jest zaś ocena legalności decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Ł. z dnia 4 grudnia 2007r., nr K.5520-8-140/2007, mocą której skierowano W. P. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B + E, B1 lub T. Ta ostatnia decyzja jest bowiem decyzją ostateczną, gdyż mimo prawidłowego doręczenia skarżącemu w dniu 4 grudnia 2007 r. nie wniesiono od niej odwołania. Zasadą jest trwałość decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 k.p.a.) co oznacza, że tego rodzaju decyzję można próbować wzruszyć jedynie w jednym z postępowań nadzwyczajnych (o uchylenie, zmianę, stwierdzenie nieważności lub w wyniku wznowienia postępowania). Dopóki decyzja ostateczna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego we wskazanym trybie, powinna być respektowana zarówno przez obywateli, jak i organy administracji publicznej. Bezsporne jest, że nie wszczęto żadnego postępowania zmierzającego do ewentualnego wzruszenia w/w decyzji z dnia 4 grudnia 2007 r. Decyzja ta nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, co do nałożonych na W. P. obowiązków. Zarządzono nią, aby skarżący poddał się specjalistycznemu badaniu lekarskiemu, które miał przeprowadzić uprawniony lekarz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej p.r.d. Nie jest sporne, że W. P. nie wykonał owej decyzji, tj. nie poddał się badaniu lekarskiemu w wyznaczonym terminie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ustawodawca przewidział sankcję za niepoddanie się tego rodzaju badaniu w postaci cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust.1 pkt 4 lit. b/ p.r.d. Decyzja wydana na podstawie przytoczonego przepisu należy do kategorii decyzji "związanych", co oznacza, że starosta musi ją wydać w razie spełnienia się dyspozycji nim przewidzianej ("Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie (...) niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5"). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że w przedmiotowej sprawie niedopuszczalna była ocena, czy rzeczywiście istniały przesłanki do skierowania skarżącego na badanie lekarskie. Ocena taka wiązałaby się bowiem z weryfikacją decyzji ostatecznej, co jest zakazane w sytuacji, gdy organ II instancji w postępowaniu odwoławczym bada inną decyzję (nieostateczną) wydaną przez organ pierwszoinstancyjny. Prawnie obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy były podnoszone przez skarżącego kwestie, że nie cierpi na żadne schorzenia dyskwalifikujące go do kierowania pojazdami oraz, że prawo jazdy jest niezbędne w życiu codziennym, w szczególności do zapewnienia żonie możliwości korzystania z pomocy lekarskiej. Wbrew stanowisku skarżącego organ I instancji uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w zawiadomieniu z dnia 23 lipca 2008 r. o wszczęciu postępowania skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, złożenia wyjaśnień lub dowodów w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Z uprawnień tych skarżący nie skorzystał. Chybione są zarzuty naruszenia art. art. 7, 8 i 9 k.p.a. Poza przytoczeniem normatywnej treści tych przepisów, skarżący nie wskazał konkretnych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem zarzutów. Nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ istniały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji, w szczególności w sytuacji, gdy organ pierwszoinstancyjny zgromadził dowody niezbędne do załatwienia sprawy, które prawidłowo ocenił i właściwie zastosował przepisy prawa materialnego (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b/ w związku z art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d.). Z tych względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).