III SA/Lu 49/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2013 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. P. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] o odmowie zmiany orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień z dotyczącego J. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. P. wydał orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień Nr [...]. W pkt I orzeczenia organ zaliczył J. K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W pkt II jako symbol przyczyny niepełnoprawności podano 05-R. orzeczenie wydano na okres do [...] czerwca 2014 r. (pkt III), stwierdzając, że nie się ustalić daty powstania niepełnosprawności (pkt IV). W pismach z dnia [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. J. K. wniosła o zmianę orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. W piśmie z dnia [...] października 2103 r. skarżąca wyjaśniła, że wnosi o zmianę orzeczenia na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. P. odmówił zmiany orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w punkcie III dotyczącym okresu, na jaki wydaje się orzeczenie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana orzeczenia w niniejszej sprawie musi być rozpatrywana z uwzględnieniem przepisu art. 5a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.), dalej ustawa o rehabilitacji. Zgodnie z art. 5a ust. 1 ustawy osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Z art. 5a ust. 2 ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym: 1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62; 2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Organ wskazał, że stopień niepełnosprawności skarżącej ustalono na podstawie orzeczenia ZUS z dnia [...] czerwca 2009 r. o całkowitej niezdolności do pracy. W świetle art. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Symbol przyczyny niepełnosprawności w pkt II orzeczenia ustalono na podstawie dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, z której wynika, że przyczyną niepełnosprawności jest schorzenie narządu ruchu. Inne schorzenia skarżącej (choroba wieńcowa, przebyty zawał serca mięśniowego) nie powodują niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Organ zwrócił uwagę, że podstawą uznania skarżącej za osobę całkowicie niezdolną do pracy był wyłącznie stan narządu ruchu. Odnosząc się do okresu ważności wydanego orzeczenia, organ stwierdził, że orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień wydaje się do czasu upływu ważności orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy. Orzeczenie o niezdolności do pracy z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane zostało do dnia [...] czerwca 2014 r. Za bezpodstawne organ uznał również, żądanie ustalenia, że niepełnosprawność skarżącej istnieje od dzieciństwa. Organ podniósł, że specyfika schorzenia skarżącej będącego przyczyną niepełnosprawności (choroba zwyrodnieniowa stawów) nie pozwala jednoznacznie określić, kiedy powstała niepełnosprawność. W orzeczeniu ZUS z dnia 19 czerwca 2009 r. nie wskazano daty powstania niezdolności do pracy, podobnie jak we wcześniejszych orzeczeniach ZUS z dnia [...] czerwca 1998 r., [...] maja 2002 r., [...] czerwca 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. K. zaskarżyła decyzję organu pierwszej i drugiej instancji, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o rehabilitacji i ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i przyznany na stałe w 2004 r. zasiłek pielęgnacyjny. Zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany osobom spełniającym kryterium niepełnosprawności i kryterium wieku. Zdaniem skarżącej, skoro przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny, datę powstanie niepełnosprawności da się ustalić. Organ wydając orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień powinien uwzględnić treść orzeczenia ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, orzeczenie stopnia niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. wniósł o oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r., w której Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. odmówił J. K. zmiany orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła o "sprostowanie" orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. P. o wskazaniach do ulg i uprawnień z dnia [...] sierpnia 2013 r., poprzez zmianę stopnia niepełnosprawności wskazanego w orzeczeniu na znaczny stopień niepełnosprawności. We wniosku z dnia [...] września 2013 r. skarżąca wniosła o "sprostowanie" wyżej wymienionego orzeczenia poprzez wskazanie, że stopień niepełnosprawności ma charakter stały. W piśmie z dnia [...] października 2013 r. skarżąca wyjaśniła, że wnosi o zmianę orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w trybie art. 155 k.p.a. W decyzji z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. P. odmówił zmiany orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w pkt III. Punkt III orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień dotyczy okresu, na jaki wydaje się orzeczenie. Zakres rozstrzygnięcia organu I instancji wyraźnie wynika z sentencji decyzji. Organ wskazał wprost, że decyzja dotyczy wniosku J. K. z dnia [...] października 2013 r. w związku z wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. Rozstrzygnięcie nie objęło więc wniosku z dnia [...] sierpnia 20013 r. Na wniosek z dnia [...] sierpnia 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odpowiedział skarżącej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. W piśmie tym organ poinformował skarżącą, że od orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień nie przysługuje odwołanie i nie ma możliwości zmiany tego orzeczenia. Organ I instancji nie wydał decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji w trybie art. 155 k.p.a., w szczególności decyzji o zmianie stopnia niepełnosprawności wskazanego w orzeczeniu na znaczny stopień niepełnosprawności, zgodnie z żądaniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie znalazło się również w decyzji z dnia [...] października 2013 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika jednak, że organ odwoławczy orzekł w zakresie wszystkich żądań skarżącej, a nie jak organ I instancji w części dotyczącej pkt III orzeczenia. Organ II instancji wskazał bowiem, że skarżąca złożyła 3 wnioski (z dnia [...] sierpnia 2013 r., [...] września 2013 r. i [...] października 2013 r.), w których żądała zmiany orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w kliku punktach, na podstawie art. 155 k.p.a. Przewidziany w art. 155 k.p.a. tryb zmiany decyzji jest nadzwyczajnym sposobem wzruszenia decyzji ostatecznej. Wzruszenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy za jej zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy w konkretnej rozpatrywanej sprawie istnieją wymienione wyżej przesłanki przemawiające za wzruszeniem decyzji ostatecznej, należy do organu administracji publicznej. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. ocenił orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień w świetle przesłanek z art. 155 k.p.a. Organ I instancji ograniczył się natomiast do rozpatrzenia wniosku J. K. z dnia [...] października 2013 r. w związku z wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. i oceny pkt III orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organ II instancji rozpoznając wszystkie 3 wnioski skarżącej (z dnia [...] sierpnia 2013 r., [...] września 2013 r. i [...] października 2013 r.) wyszedł zatem poza granice rozpoznania organu I instancji. Organ odwoławczy nie dostrzegł również uchybienia organu I instancji, który wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2013 r. załatwił pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organy administracji nie ustaliły w niniejszej sprawie treści żądania skarżącej i w związku z tym nie można uznać za prawidłową ocenę przesłanek zmiany decyzji, określonych w art. 155 k.p.a. Decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stwierdzone uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jako wydanej z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 155 k.p.a. Wobec tego, że tym samym uchybieniem dotknięta jest decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2013 r., Sąd uchylił także i decyzję organu pierwszej instancji na postawie art. 135 p.p.s.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.