III SA/Lu 491/08
PostanowienieWSA w Lublinie2009-02-03
Skład orzekający: Anna Puton - Mazurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, strona skarżąca może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, mimo ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Strona skarżąca, działająca w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu jedynie w zakresie ustanowienia adwokata. Jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie zastępstwa prawnego bez uszczerbku dla swojego utrzymania, należy jej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Po wezwaniu do usunięcia braków, strona sprecyzowała, że domaga się ustanowienia adwokata. Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Strona wykazała trudną sytuację materialną, niskie dochody i brak majątku.Rozstrzygnięcie
Przyznano J. D. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] , Nr [...] Znak: [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia: przyznać J. D. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Strona wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie jednoznacznego oświadczenia czy domaga się ustanowienia radcy prawnego czy adwokata, w terminie złożyła wymagane oświadczenie wskazując, iż domaga się ustanowienia adwokata.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawa, w której strona skarżąca wniosła skargę, mieści się w wymienionej kategorii spraw, a zatem strona jest w tej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym, że strona nie ma obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie w której wniosła skargę, rozpoznaniu podlega jedynie wniosek strony o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata.
W tym miejscu podnieść należy, że do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stwierdzić należy, że wniosek strony o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, ponieważ strona wykazała, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, strona skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i córką. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że nie posiada majątku w postaci nieruchomości jak również żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Jako źródło utrzymania rodziny strona wskazała na swoje świadczenie rentowe w kwocie [...] zł brutto oraz emeryturę małżonka w kwocie [...] zł brutto (łącznie [...] zł brutto). Strona zwróciła uwagę, iż realny dochód rodziny jest niższy, bowiem tytułem istniejących zadłużeń dokonywane są potrącenia ze świadczeń, które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie.
Mając na uwadze przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, sytuację materialną strony skarżącej, (niski realny dochód rodziny, brak zasobów pieniężnych, a także brak majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania), uznać należy, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe prowadzi do wniosku, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata.
Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 262 i art. 258 § 1
i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło