III SA/Lu 491/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia NSA Danuta Małysz, Protokolant Referent stażysta Joanna Stadnik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej, utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...]w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u F. W. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. wyjaśnił, że sprawy dotyczące chorób zawodowych regulują obecnie przepisy Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym. W art. 2352 Kodeks pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych . Kodeks pracy przewiduje w art. 237 § 1, że Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia: - wykaz chorób zawodowych; - okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; - sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; - podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych określono wykaz chorób zawodowych oraz sprecyzowano okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Z przepisu § 2 w/w rozporządzenia wynika, że choroba zawodowa u pracownika może być stwierdzona po zaprzestaniu pracy w narażeniu zawodowym, jeśli udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie podanym dla danej jednostki chorobowej. Możliwe jest również stwierdzenie choroby zawodowej po upływie tego okresu. W § 5 ust. 1 rozporządzenie stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniających wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust 3 ustawy z dni 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 220 poz. 1416 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust 2 i 3, tj. w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia, którą na terenie województwa lubelskiego jest Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. lub jego Oddział w C. oraz w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia, którymi są przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo - rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, a więc Instytut Medycyny Pracy w Łodzi oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Wszyscy pozostali lekarze medycyny bez względu na stopień naukowy i zajmowane stanowiska, zgodnie z przepisem art. 235 §21 Kodeksu pracy, którzy w czasie wykonywania zawodu powezmą podejrzenie choroby zawodowej mają obowiązek skierowania pracownika do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia celem ustalenia rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej. Z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z karty oceny narażenia zawodowego, charakterystyki stanowiska pracy i wyjaśnień zawartych w pismach F. W. wynika, że pracował on od [...] października 1953 r. do [...]marca 1954 r. na stanowisku robotnika z lokomotywowni PKP; od [...] kwietnia 1954 r. do [...] marca 1961 r. - na stanowisku pomocnika maszynisty i od [...] kwietnia 1961 r. do dnia [...] lutego 1982 r. tj. do czasu przejścia na wcześniejszą emeryturę - na stanowisku maszynisty. W czasie pracy F. W. narażony był na hałas, który przekraczał NDS (najwyższe dopuszczalne natężenie). W 2002 r. do organu inspekcji sanitarnej wpłynęło zawiadomienie o podejrzeniu choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu. F. W. skierowano na badania lekarskie do jednostki orzeczniczej - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. Oddział w C. w celu ustalenia rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej. Z wydanego orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. przez tenże Ośrodek wynika, że u F. W. nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu. Choroby zawodowej narządu słuchu nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Z wydanego w w/w Instytucie orzeczenia Nr [...]z dnia [...] lipca 2003r. oraz późniejszego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2005 r. wynika, że rozpoznane u F. W. ubytki słuchu nie przedstawiają cech klinicznie charakterystycznych dla przewlekłego urazu akustycznego. Zdaniem Instytutu, zmiany te należy przypisać procesowi starzenia się narządu słuchu. Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich, karty oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał decyzję Nr [...]z dnia [...] marca 2006 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Po wniesieniu przez F. W. odwołania decyzję tę utrzymano w mocy (decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak: [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje wyrokiem z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 179/08. Realizując wskazania Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wystąpił do WOMP w L. Oddział w C. o wyjaśnienie, czy w dokumentacji medycznej znajduje się dowód wskazujący, że F. W. w czasie zakończenia pracy miał uszkodzony słuch w stopniu kwalifikującym do uznania za chorobę zawodową. W odpowiedzi WOMP Oddział w C. w piśmie z dnia [...]stycznia 2009 r. stanowiącym korektę orzeczenia lekarskiego ( Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r.) podtrzymał swoje stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i wyjaśnił, że z dokumentacji medycznej z badań profilaktycznych 1979 r. wynika, że F. W. miał słuch pierwszej kategorii. Stwierdził ponadto, że pierwszy audiogram z dnia [...] lutego 2003 r. wskazujący na niedosłuch nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...]podtrzymał swoje orzeczenie lekarskie Nr [...]z dnia [...] lipca 2003 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. wyjaśnił, iż w pismach skierowanych przez F. W. do organów inspekcji sanitarnej nie ma żadnej wzmianki o leczeniu z powodu niedosłuchu w okresie od 1982 r. do 2002 r. i w tych okolicznościach stwierdził, że skarżona decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] czerwca 2009 r. jest rozstrzygnięciem prawidłowym. W skardze sądowej F. W. podniósł, że badania profilaktyczne dotyczące słuchu przeprowadzane były w sposób powierzchowny i dlatego wyniki tych badań z 1979 r. nie mogły być podstawą, ani opinii WOMP Oddział w C., ani Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, jak również rozstrzygnięcia organów inspekcji sanitarnej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w . wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ustawową definicję choroby zawodowej zawiera Kodeks pracy. W art. 2351 określa on, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kodeksu pracy). W art. 237 § 1 Kodeksu pracy ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia wykazu chorób zawodowych oraz okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych jest podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. W wykonaniu powyższego upoważnienia wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zawierające aktualny wykaz chorób zawodowych. Brzmienie przepisów zawartych w obu wyżej wymienionych aktach prawnych wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 190, poz.648), co zostało prawidłowo uwzględnione w decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2009 r. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że choroba zawodowa u pracownika może być stwierdzona po zaprzestaniu pracy w narażeniu zawodowym, jeśli udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie podanym w powyższym rozporządzeniu. Ustawodawca nie zakreśla bowiem byłemu pracownikowi terminu do zgłoszenia podejrzenia istnienia choroby zawodowej. Bez znaczenia jest więc okoliczność, że F. W. dopiero w 2002 r. zgłosił organom inspekcji sanitarnej podejrzenie choroby zawodowej. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowy, należy ustalać od daty zakończenia pracy. W przypadku skarżącego termin dwuletni, o którym mowa w pkt 21 załącznika do w/w rozporządzenia, trzeba liczyć od dnia 7 lutego 1982 r. Wtedy skarżący zakończył pracę na stanowisku maszynisty parowozu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby w terminie do dnia [...] lutego 1984 r. wystąpiły u F. W. udokumentowane objawy chorobowe narządu słuchu. Poza tym w żadnym z wielu pisemnych wyjaśnień przesłanych organowi skarżący nie podał, aby do 2002 r. wystąpiły u niego jakiekolwiek problemy ze słuchem i z tego właśnie powodu korzystał z pomocy lekarzy. Skarżący leczył się w różnych placówkach służby zdrowia. Wymienia nawet nazwiska lekarzy, ale nie podnosi, aby wizyty u nich wywołane były schorzeniem narządu słuchu. Zgromadzony materiał dowodowy (w tym między innymi zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, charakterystyka stanowiska pracy, karta oceny narażenia zawodowego, czy dokumentacja medyczna) nie zawiera żadnej wzmianki w sprawie ubytku słuchu i leczenia tego schorzenia w latach 1982 – 2002. Bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący – jak to podaje w swoim piśmie dnia [...] listopada 2008 r. (k. 73 – 74 akt adm.) - zauważył ubytki słuchu w latach 80 – tych, co mogą potwierdzić świadkowie. Odnosząc się do zarzutów i wniosków podniesionych w skardze dotyczących powierzchowności badań profilaktycznych, trzeba zauważyć, że według karty ewidencyjnej (k. 10 akt adm.), w 1979 r. F. W. miał słuch pierwszej kategorii, podobnie jak w poprzednich latach pracy (na przykład w 1961r.). Ubocznie należy wskazać, że pierwotną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] kwietnia 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2006 r. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej poddano kontroli sądowej i wyrokiem WSA w Lublinie z dnia [...] lipca 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 239/06 oddalono skargę F. W.. Powyższy wyrok uchylono wyrokiem NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1616/06 i sprawę przekazano WSA w L. do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem WSA z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 267/07 skargę oddalono. Wyrok ten został zaskarżony. Uchylono go w toku kontroli instancyjnej wyrokiem NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1564/07 i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA. Prawomocnym wyrokiem WSA z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 179/08 zostały wyeliminowane z obrotu prawnego obie wskazane decyzje organów inspekcji sanitarnej. Obecnie skontrolowana decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2009 r. uwzględnia wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz zalecenia i wskazania zawarte w w/w wyroku WSA z dnia [...] czerwca 2008 r. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.