III SA/Lu 498/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Robert Hałabis, Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [..] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach studenta I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego na rzecz D. C. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. W dniu 9 listopada 2017 r. do Rektora Uniwersytetu Medycznego wpłynęło pismo Prokuratury Krajowej Podkarpackiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji (dalej jako "Prokuratura Krajowa") o zastosowaniu w stosunku do D. C. (dalej jako "skarżący") - studenta piątego roku kierunku farmacja przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie Wydział lI Karny, od dnia 1 września 2017 r., środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym sygn. akt PK VI WZ Ds.23.2016. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., Rzecznik Dyscyplinarny do spraw Studentów Uniwersytetu Medycznego (dalej jako "rzecznik dyscyplinarny") wszczął postępowanie wyjaśniające, na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego wobec studentów (Dz.U. Nr 236, poz. 1707) – zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 6 grudnia 2006 r.", w związku z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. - dalej jako "P.s.w."). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., postępowanie wyjaśniające zostało zawieszone, z uwagi na zastosowanie wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. rzecznik dyscyplinarny podjął zawieszone postępowanie. Rzecznik dyscyplinarny wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W dniu 16 kwietnia 2018 r. skarżący oświadczył, że nie przyznaje się do postawionych mu zarzutów i odmówił składania wyjaśnień do czasu prawomocnego zakończenia prowadzonego postępowania karnego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., rzecznik dyscyplinarny ponownie zawiesił postępowanie wyjaśniające do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego. Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu Medycznego (dalej jako "organ") zawiesił skarżącego w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez Komisję Dyscyplinarną dla Studentów Uniwersytetu Medycznego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 312 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz.1668 ze zm. – dalej jako "P.s.w.n."), w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 258 §1 k.k., które nie zostało dotychczas zakończone. Zdaniem organu, zawieszenie skarżącego w prawach studenta jest celowe, gdyż jako student dopuścił się naruszenia porządku dyscyplinarnego, które nie licuje z godnością studenta. Ponadto, z uwagi na rodzaj przestępstwa jest wysoce prawdopodobne skazanie studenta przez sąd powszechny, a tym samym orzeczenie przez komisję dyscyplinarną kary wydalenia z uczelni. Istnieje również niebezpieczeństwo, że student ukończy studia przed zapadnięciem orzeczenia komisji. Zawieszenie studenta jest niezbędne dla zapewnienia poczucia bezpieczeństwa w uczelni i wymaga tego jej dobre imię. Pismem z dnia 17 maja 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 7 czerwca 2019 r., skarżący wniósł, powołując się na art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", o uchylenie powyższej decyzji oraz zlecenie Rzecznikowi Dyscyplinarnemu podjęcia i kontynuowania zawieszonego postępowania. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r., organ odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. oraz zlecenia Rzecznikowi Dyscyplinarnemu podjęcia i kontynuowania zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez skarżącego przestępstwa, powtarzając w tym zakresie argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. Wskazał ponadto, że decyzja z dnia [...] listopada 2018 r. nie jest elementem postępowania wyjaśniającego, jest decyzją wewnątrzzakładową i nie mają do niej zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego czy Kodeksu postępowania karnego. Decyzja została podjęta w czasie obowiązywania ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, na podstawie art. 312 ust. 5 tej ustawy i tylko te przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepisy te nie przewidują odwołania od decyzji rektora. Organ wyjaśnił również, że wcześniejsze zawieszenie studenta w jego prawach było niecelowe, z uwagi na tymczasowe aresztowanie i urlop dziekański. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone pismo nie spełnia wymogów rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 154 § 2 k.p.a., wniósł o potraktowanie pisma jako skargi na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego i wydanie wyroku w trybie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej jako "p.p.s.a." Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez : - naruszenie art. 299 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 z późn. zm.), wyrażające się w zastosowaniu do rozstrzygnięcia sprawy przepisów P.s.w., podczas gdy należało stosować przepisy P.s.w.n.; - naruszenie § 4 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2006 r., poprzez zaakceptowanie postanowienia Rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...] maja 2018 r. o zawieszeniu postępowania wyjaśniającego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy wszczętej przez Prokuraturę Krajową w sytuacji, gdy maksymalny czas trwania postępowania wyjaśniającego nie może przekroczyć 12 tygodni; - naruszenie art. 214 ust. 5 P.s.w., poprzez niepoczynienie własnych merytorycznych ustaleń faktycznych w przedmiocie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przez skarżącego i w konsekwencji bezpodstawne zawieszenie go w prawach studenta. Samo uzyskanie informacji z Prokuratury Krajowej stanowi jedynie źródło informacji do poczynienia własnych ustaleń faktycznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozdział 6 P.s.w. zawiera przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów. Zawieszenie studenta w prawach studenta uregulowano w art. 214 ust. 5 tego rozdziału. Zgodnie z tym przepisem – w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez studenta przestępstwa, rektor jednocześnie z poleceniem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może zawiesić studenta w prawach studenta do czasu wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną. Zawieszenie studenta w jego prawach jest elementem postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów, o czym świadczy m.in. umiejscowienie tej regulacji w rozdziale dot. odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów oraz sama treść przepisu art. 214 ust. 5 P.s.w. Istnieje ścisły związek między podejrzeniem popełnienia przestępstwa a zawieszeniem studenta w prawach studenta oraz wszczęciem postępowania wyjaśniającego i ewentualnie później dyscyplinarnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 104/13). Wbrew twierdzeniu organu – zawieszenie w prawach studenta nie stanowi aktu wewnątrzzakładowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1383/15). Przepisy P.s.w. obowiązywały do dnia 30 września 2018 r. Aktualnie, zawieszenie w prawach studenta uregulowano w art. 312 ust. 5 P.s.w.n., który ma prawie identyczne brzmienie, jak art. 214 ust. 5 P.s.w. P.s.w.n. weszło w życie z dniem 1 października 2018 r. Należy jednak zwrócić uwagę, że stosownie do art. 299 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. ustawy przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów oraz postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej doktorantów są prowadzone do czasu ich zakończenia na podstawie przepisów dotychczasowych. Skoro w przedmiotowej sprawie rzecznik dyscyplinarny wszczął postępowanie wyjaśniające wobec skarżącego postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., a postępowanie to nie zostało dotychczas zakończone, to zgodnie z powyższym unormowaniem – postępowanie w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego powinno być prowadzone do czasu jego zakończenia, w oparciu o przepisy dotychczasowe, tj. przepisy P.s.w. oraz rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2006 r. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 341/19. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 17 maja 2019 r. zażądała, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...]. W myśl art. 207 ust.1 P.s.w. – do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Organ, będąc związany żądaniem skarżącej powinien zatem rozważyć, czy zachodzą przesłanki do wzruszenia wspomnianej decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., w myśl którego – decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Mimo, że rozstrzygnięcie żądania skarżącej zawarte w piśmie Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] nie zawiera nazwy decyzja, to owo pismo nosi wszelkie znamiona nakazujące traktować je jako decyzję administracyjną, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a. Rozstrzyga ono bowiem w sposób władczy wnioski zawarte w podaniu skarżącej, bowiem właściwy organ: 1) odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r.; 2) odmówił wydania stosownego polecenia rzecznikowi dyscyplinarnemu. Ponadto zostało wydane i podpisane przez organ właściwy do załatwienia sprawy oraz wskazuje adresata. Rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej jest decyzją, jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych do jego zakwalifikowania jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81 – OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169). Powyższe stanowisko jest utrwalone w judykaturze. Podkreśla się również, że niezbędnym elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej jest przede wszystkim jej rozstrzygnięcie, czyli władcze ukształtowanie określonego stosunku administracyjnoprawnego. Jest to jeden z tych elementów składowych decyzji, bez którego decyzja nie może istnieć. Treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i w sposób władczy ingeruje w sferę praw i obowiązków adresata. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w/w stanowisko. Mimo negatywnego rozpatrzenia podania, organ zupełnie nie rozważał, czy spełnione zostały przesłanki do wzruszenia decyzji ostatecznej, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Oznacza to, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k. p. a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu i wyda odpowiednią decyzję, stosowną do poczynionych ustaleń. Na mocy art. 207 ust. 1 P. s. w., w związku z art. 299 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. ustawy przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z dnia 17 maja 2019 r. odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy k.p.a., w tym przepisy zamieszczone w Rozdziale 13. Odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi, uznać trzeba, że jest on niezasadny. Jak wcześniej wykazano, zaskarżone rozstrzygnięcie ma znamiona decyzji administracyjnej, które podlega kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 207 ust. 2 P.s.w. – decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., a zatem strona niezadowolona z decyzji rektora może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest konsul (§ 3). Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie skargę, bez skorzystania z wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, w ustawowym terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. (niesporne). Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składają się: 200 zł tytułem uiszczonego wpisu, 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata przyznane na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).