III SA/Lu 501/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. Ł. i M. Ł. A. Spółka Cywilna na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków za usunięcie pojazdu z drogi oraz za dozór pojazdu. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz skarżących M. Ł. i M. Ł. A. Spółka Cywilna od Dyrektora Izby Skarbowej 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 16 listopada 2011 r. M. Ł. i M. Ł., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. s.c., wystąpili o przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu marki BMW o nr rej. [...] oraz za jego dozór w okresie od dnia usunięcia do dnia 30 czerwca 2002 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrotu poniesionych koniecznych wydatków związanych z dozorem od dnia usunięcia pojazdu do dnia 30 czerwca 2002 r. oraz odmówił przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków za usuniecie pojazdu z drogi. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie za dozór nad przedmiotowym pojazdem za okres od dnia 1 lipca 2002 r. do dnia 27 maja 2009 r. W ocenie organu nie ma podstaw prawnych do przyznawania wynagrodzenia za dozór nad pojazdem obejmujący okres przed dniem przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. przed 1 lipca 2002 r. W okresie tym nie obowiązywały przepisy, które stanowiły podstawę do przyznania wynagrodzenia w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2009 r. Po rozpatrzeniu zażalenia A. s.c. Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu II instancji odmowa przyznania wynagrodzenia była zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w okresie objętym żądaniem strony podstawę usuwania pojazdów z drogi stanowił art. 129 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w ówczesnym brzmieniu. Kwestie nadzoru nad parkowaniem pojazdów i zasad ich usuwania regulowało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. nr 5, poz. 64), które przewidywało zawarcie stosownych umów pomiędzy komendantem powiatowym Policji a przedsiębiorcami, którzy będą wykonywać czynności usuwania pojazdów i ich parkowania na podstawie dyspozycji Policji. Rozporządzenie weszło w życie dopiero 11 lutego 2000 r. Do tego czasu zachowały moc przepisy wykonawcze wydane na podstawie poprzedniej regulacji ustawowej (Prawa o ruchu drogowym z 1983 r.) – w tym rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie określenia warunków i trybu oraz jednostek i zasad ich współdziałania z Policją w zakresie usuwania i blokowania pojazdów oraz pilotowania pojazdów nienormatywnych (Dz. U. nr 49, poz. 225, ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia właściwy terytorialnie wojewoda w uzgodnieniu z komendantem wojewódzkim Policji na podstawie złożonych ofert dokonuje wyboru podmiotów wykonujących czynności w zakresie m.in. usuwania i parkowania pojazdów i zawiera z nimi stosowną umowę. W toku postępowania zażaleniowego podjęto działania zmierzające do ustalenia istnienia pomiędzy żądającym wynagrodzenia a organem administracji stosunku prawnego, wynikającego z zawartych z organami umów. Takich umów nie była w stanie przedstawić spółka, nie odnaleziono ich również w zasobach L. Urzędu Wojewódzkiego, z uwagi na upływ 5-letniego okresu przechowywania dokumentacji, po którym dokumenty były poddawane niszczeniu. W efekcie Dyrektor Izby Skarbowej doszedł do konkluzji o braku możliwości stwierdzenia, aby w dniu przejęcia przedmiotowego pojazdu, tj. 29 maja 1999 r. istniał stosunek administracyjnoprawny pomiędzy spółką a Wojewodą L., a wobec tego brak jest podstaw do domagania się przez spółkę przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem za wskazany wyżej okres. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ II instancji stwierdził, że stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r. (I OPS 1/10) nie ma odniesienia do badanej sprawy, gdyż nie obejmowało przedmiotem swych rozważań kwestii dotyczących istnienia stosunku prawnego wynikającego z zawartej umowy pomiędzy przedsiębiorcą wykonującym dozór pojazdów a wojewodą. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej M. Ł. i M. Ł., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. s.c. podnieśli zarzut naruszenia art. 129 Prawa o ruchu drogowym poprzez błędne uznanie, że przedsiębiorca prowadzący parking może dochodzić we własnym zakresie, na drodze cywilnoprawnej, roszczeń od właściciela pojazdu, w sytuacji, gdy stosunki wynikające z tego przepisu mają czysto administracyjny charakter, skutkiem czego roszczenie przedsiębiorcy nie może być dochodzone na drodze postępowania przed sądem powszechnym, lecz wyłącznie na drodze postępowania administracyjnego od Skarbu Państwa. W efekcie takiej interpretacji organu doszło zdaniem skarżących do zamknięcia im drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz do ograniczenia prawa do sądu (art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zarzucono również bezzasadne zróżnicowanie podmiotów prawa prowadzące do dyskryminacji jednostki w życiu gospodarczym. Zdaniem skarżących doszło również do naruszenia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że brak umowy zawartej z wojewodą jest wystarczającą przesłanką do uznania, że skarżącym nie przysługuje żądanie zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór w okresie do 29 maja 1999 r. do 30 czerwca 2002 r. Skarżący podnieśli również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak pełnego zgromadzenia materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, naruszenie zasady ochrony zaufania jednostki do organów władzy publicznej oraz nie uwzględnienie słusznego interesu obywateli. .Odnośnie braku dokumentu umowy pomiędzy skarżącymi a wojewodą, podniesiono, że nie może on przesądzać o odmowie wypłaty wynagrodzenia, biorąc pod uwagę, że dokumenty zostały zniszczone w związku z upływem okresu ich przechowywania, a skarżący wykazali w przekonujący sposób, że nie są w stanie odnaleźć dokumentów pochodzących z lat 1993-94, kiedy to rozpoczęli współpracę z wojewodą. O istniejącym stosunku prawnym świadczy zdaniem skarżących fakt, że otrzymywali oni zlecenia od policji i innych kompetentnych organów. Pojazd, którego dotyczą roszczenia objęte zaskarżonym postanowieniem został usunięty na podstawie dyspozycji policji, skierowanej do skarżących. Ponadto organ odmówił przyznania wynagrodzenia jedynie za pewien okres dozorowania, zmieniając wcześniej wyrażone stanowisko. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący domagają się przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie na prowadzonym przez nich parkingu samochodu marki BMW nr rej. [...] w dniach od 29 maja 1999 r. do 30 czerwca 2002 r. Obowiązujący w tym czasie art. 129 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602) nakładał na organy policji między innymi zadanie czuwania nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie, a także w związku z tym usuwania lub przemieszczania pojazdów. Wydane na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64 z późn. zm.) regulowało szczegółowe kwestie w tym zakresie. Przez okres od 1 stycznia 1998 r. do 11 lutego 2000 r. z mocy art. 151 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie określenia warunków i trybu oraz jednostek i zasad ich współdziałania z Policją w zakresie usuwania i blokowania pojazdów oraz pilotowania pojazdów nienormatywnych (Dz. U. Nr 49, poz. 225 z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust 1 pkt 1 tego rozporządzenia, właściwy terytorialnie wojewoda w uzgodnieniu z komendantem wojewódzkim Policji na podstawie ofert dokonuje wyboru podmiotów wykonujących czynności w zakresie określonym w § 1 ust1 pkt 3 i 4 i zawiera z nimi stosowną umowę. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. stanowiło, że Komendant Powiatowy Policji zawierał z przedsiębiorcami prowadzącymi parkingi umowy, na mocy których byli oni zobowiązani do usuwania z dróg pojazdów oraz ich przechowywania na parkingach strzeżonych. Przedsiębiorcy w umowach tych zobowiązali się do dochodzenia we własnym zakresie, na drodze cywilnoprawnej, należności za usunięcie pojazdu oraz jego przechowanie, od właściciela pojazdu. Wzór takiej umowy zawierał załącznik do rozporządzenia (§ 10 rozporządzenia). Poza sporem pozostaje okoliczność, że samochód marki BMW nr rej. [...] był parkowany na parkingu strzeżonym prowadzonym przez skarżących od 29 maja 1999 r. do 27 maja 2009 r. oraz, że skarżący otrzymali należność za parkowanie tego samochodu w okresie od 1 lipca 2002 r. do 27 maja 2009 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy przyznania skarżącym wynagrodzenia za parkowanie i usunięcie z drogi przedmiotowego samochodu za okres od 29 maja 1999 r. do 30 czerwca 2002 r. był fakt, że skarżący nie przedłożyli umowy na usunięcie pojazdu oraz jego parkowanie w tym okresie oraz, że umowy takiej nie można było otrzymać od Wojewody L. Nie można było również ustalić, czy w dniu usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi istniał stosunek administracyjnoprawny między skarżącymi a Wojewodą L. uzasadniający przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz jego usunięcie z drogi. W świetle powyższych okoliczności za w pełni uzasadniony należało uznać – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 77 § 1, art. 80, art. 89 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu prowadzonym przez skarżących w dniu 29 maja 1999 r. W dacie tej obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 1993 r. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. było więc ustalenie, czy odbyło się to na podstawie umowy zawartej ze skarżącymi. Przepis ten wymaga wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Temu obowiązkowi organ orzekający nie sprostał ograniczając się do stwierdzenia, że nie ma tej umowy w zasobach archiwalnych Wojewody L. Nie zwalniało to organu od poszukiwania innych dowodów, np. zeznań świadków, dokumentów policji bądź też przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, stosownie do art. 89 k.p.a. Nie ulega także wątpliwości że w tym poszukiwaniu dowodów powinni aktywnie uczestniczyć też sami skarżący, składając odpowiednie wnioski dowodowe. Zajdzie także potrzeba przesłuchania w charakterze świadka właściciela samochodu marki BMW nr rej. [...] choćby na okoliczność czy był wzywany do zapłaty za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu i czy opłatę taką uiścił na rzecz skarżących za okres 29 maja 1999 r. - 30 czerwca 2002 r. Dopiero tak zebrany i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na ocenę zgodną z art. 80 k.p.a. i będzie mógł stanowić podstawę subsumcji do obowiązującego w tym czasie prawa materialnego. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.