III SA/Lu 507/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w terminie do jego opłacenia nadesłał pismo z dnia 6 listopada 2009r., w którym wniósł o "umorzenie" kosztów wpisu sądowego. Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym skarżącego wezwano do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku zakreślając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu [...]-letniej matki, która jest chora i wymaga opieki. W dalszej części wniosku skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wykazał, iż w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha, a poza tym majątkiem nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jako dochód rodziny skarżący wskazał na rentę matki w wysokości [...] zł. Wykazał również stałe miesięczne wydatki: energia elektryczna – [...] zł na dwa miesiące ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym); woda i ścieki – [...] zł; zakup leków – [...] zł; wywóz śmieci – [...] zł na trzy miesiące ([...] zł w rozliczeniu miesięcznym). Informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazując w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy gospodarstwo rolne o pow. [...] ha skarżący nie określił, czy powierzchnia gospodarstwa została podana w hektarach fizycznych, czy przeliczeniowych, co jest m.in. podstawą obliczenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego. Nie podał również czy otrzymał dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z tego powodu w dniu 7 grudnia 2009r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał następujące dokumenty: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 września 2009r. do 15 grudnia 2009r., decyzję wymiarową na podatek rolny za 2009r.; decyzję AR i MR w sprawie płatności na 2007r. oraz oświadczenie, w którym stwierdza, że dopłaty z AR i MR za 2008r. otrzymał w takiej samej wysokości jak w 2007r. W oparciu o przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentach źródłowych i dodatkowym oświadczeniu, sytuację materialną strony skarżącej, uznać należy, że żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach, z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na koszty sądowe w sprawie składa się koszt wpisu sądowego w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/, a inne ewentualne koszty sądowe, które mogą wystąpić w zależności od wyniku sprawy i działań podjętych przez strony, tj.: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/); opłata sądowa od zażalenia i wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej (§ 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi), każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, uznać należy, że nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna jego sytuacja materialna nie należy do szczególnie trudnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę przeciętny standard życia mieszkańców regionu. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha fiz., (co stanowi [...] ha przel. - decyzja wymiarowa na podatek rolny za 2009r. z [...] /k-35 a.s./). Na dochód rodziny składa się renta matki w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Skarżący nie podał wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego w związku z czym jego wielkość obliczono stosownie do przepisów art. 4 i art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t. jedn. - Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 23 września 2009r. /MP z 2009r., Nr 62, poz. 829/, zgodnie z którym przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2008r. – 2.056 zł (tj. 171,33 zł z 1 ha przeliczeniowego miesięcznie). Zgodnie z powyższym dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego wynosi [...] zł miesięcznie (171,33 zł x [...] ha przel.). Łączny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł miesięcznie (w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł), natomiast wykazane przez stronę stałe konieczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz zakup leków stanowią kwotę [...] zł miesiecznie. Dla oceny sytuacji materialnej skarżącego nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż otrzymał on dopłaty do posiadanych gruntów rolnych za 2007r. i 2008r. w kwocie po [...] zł. Dokonując porównania wielkości miesięcznych dochodów rodziny skarżącego ([...] zł) do wykazanych przez niego stałych miesięcznych kosztów utrzymania i leczenia ([...] zł), stwierdzić należy brak podstaw do uznania, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi (100 zł), bądź innych ewentualnych kosztów sądowych (również nie przekraczających 100 zł), mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie spełnia zatem przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.