III SA/Lu 51/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant st.ref. Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A. M., W. P., G. P. i J. W.- "[...]" Spółka jawna A. M., J. W., G. P., W. P. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak opłaty drogowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), art.42 ust.1 i ust.7, art.87 ust.1 i ust.3, art.89 ust.1 pkt 3, art. 92 ust.1 pkt 6 i ust.2, art.93 ust.1 ustawy z dn. 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.) § 4 ust.1 i ust.2, § 5 ust.3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150 z 2001r. poz. 1684 z późn. zm.), § 2 oraz pkt 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dn. [...].05.2003r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dn. [...] oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dn. [...].04.2003r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę dokumentów samochodu marki VOLVO numer rej. [...] wraz z przyczepą TRAILOR o numerze rej. [...], należącego do Spółki [...] z B. Kierujący pojazdem D. Ż. nie posiadał dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. W wyniku przeprowadzonej kontroli wydana została przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzja nr [...] z dn. [...].04.2003r. o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 4000 zł. Pismem z dn. [...].05.2003r. Spółka [...] złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej, wnosząc jednocześnie o jej uchylenie, podnosząc, iż sam fakt nie posiadania przed kierowcę dowodu jej uiszczenia nie wyczerpuje dyspozycji art. 92 ust.1 pkt 6 w/w ustawy, który nakłada karę pieniężną tylko temu, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych. Opłata taka została uiszczona przez przewoźnika przed wyjazdem pojazdu w trasę, jednak kierowca na skutek pośpiechu zapomniał przed wyjazdem wziąć dowód jej uiszczenia. Rozpatrując niniejszą sprawę Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w chwili przeprowadzania kontroli kierowca nie przedstawił organowi kontrolującemu dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Kierowca pojazdu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne obowiązany jest posiadać w pojeździe dokument potwierdzający uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych, a brak takiego dokumentu upoważnia jednostki uprawnione do kontroli do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 4.000 zł - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Z punktu widzenia przepisów istotnym jest fakt posiadania odpowiedniej opłaty w momencie wykonywania danego przewozu, a tym samym możliwość wylegitymowania się podczas kontroli dokumentem potwierdzającym uiszczenie tej opłaty. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zaskarżając decyzję w całości zarzucając naruszenie art. 92 ust. l pkt 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną interpretację tego przepisu i niewłaściwe jego zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzuca nieprawidłowe przyjęcie, że: 1. organ celny dokonując w dniu [...] kwietnia 2003 r. odprawy należącego do niej samochodu ciężarowego VOLVO nr rej. [...] władny był nałożyć karę pieniężną w kwocie 4000 zł. tylko za sam fakt nie posiadania w trakcie tej odprawy przez kierowcę na skutek przeoczenia dowodu uiszczonej już opłaty za przejazd po drągach krajowych, mimo iż taka opłata była dokonana przed jego wyjazdem w trasę z siedziby w/w Spółki; 2. uznanie, że samo nie posiadanie przez kierowcę dowodu uiszczonej wcześniej opłaty za przejazd prowadzonego przez niego samochodu po drogach krajowych tylko na skutek omyłkowego nie zabrania przez niego przed wyjazdem w trasę takiego dokumentu stanowi podstawę do naliczenia kary pieniężnej zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt. 6 przywołanej ustawy w zw. z pkt 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. nr 115 poz. 999), mimo że z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż kara taka może być uiszczona tylko i wyłącznie za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych a nie za sam brak posiadania w pojeździe w trakcie kontroli dowodu uiszczenia takiej opłaty, oraz mimo, że w/w pkt. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym jest w sposób oczywisty sprzeczny z treścią art. 95 ust. 1 pkt. 6 ustawy, a tym samym ma on charakter niekonstytucyjny. 3. zastosowanie przy określaniu kary w sytuacji wyżej opisanej pkt. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. nr 115 poz. 999), mimo że zawarta w nim dyspozycja nie może mieć odniesienia do dyspozycji zawartej w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym z uwagi na prymat ustawy nad aktem prawnym niższego rzędu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że art. 92 ust. l pkt 6 z 30 października 2001 r o transporcie drogowym zawiera zamknięty katalog zdarzeń mogących powodować nałożenie na przedsiębiorcę wymienionych w nim kar pieniężnych. Jedynie wyczerpanie dyspozycji zawartej w tym przepisie upoważnia do wymierzania kar. Sam fakt nie posiadania przez kierowcę dowodu jej uiszczenia nie wyczerpuje dyspozycji art. 92 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy. Skarżący podnosi, że mający zastosowanie w sprawie art. 92 ust. l pkt 6 z 30 października 2001 r. ustawy o transporcie drogowym jako aktu wyższego rzędu pozostaje w sprzeczności z pkt. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Przepis art. 92 ust. 1 pkt 6 w/w ustawy stanowi, iż podlega karze pieniężnej ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tymczasem pkt. 6 załącznika do w/w rozporządzenia przewiduje karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organy celne odwołały się do tego fragmentu załącznika jako samodzielnej podstawy ukarania przewoźnika, mimo że w żadnej mierze nie koresponduje on z w/w przepisem ustawy. Pkt 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002 r. jest przepisem niekonstytucyjnym i nie może mieć zastosowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że do obciążenia przedsiębiorcy karą pieniężną wystarczającym jest brak posiadania przez kierowcę, w chwili przeprowadzonej kontroli karty opłaty drogowej. Skoro bowiem stosownie do treści § 4 ust. 1 w zw. § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, to brak karty opłaty świadczy o niedopełnieniu ustawowego obowiązku uiszczenia stosownej opłaty. Dyrektor Izby Celnej nie podziela tym samym stanowiska Skarżącego o kolizji przepisów prawnych tj. art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 6 załącznika do rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej podnosi, iż obciążenie przedsiębiorcy karą pieniężną w kwocie 4000 zł. nastąpiło na podstawie stanu prawnego obowiązującego w chwili ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy tj. w momencie kontroli przeprowadzonej przez organ celny. W związku z powyższym okoliczność, iż na skutek zmiany obowiązujących przepisów prawnych rozporządzenie Ministra Infrastruktury w dn. 3.07.2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym utraciło moc - w dniu 28.09.2003r. - w związku z art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2003 r. Nr 149 poz. 1452) nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości zastosowanego stanu prawnego przy podjętym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, a zatem decyzje organów obu instancji podlegają uchyleniu jako wadliwe. Ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 149 poz. 1452) która weszła w życie w dniu 28 września 2003 r. znowelizowana została m. in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Nowelizacja wprowadziła zmianę w art. 92 ustawy, nadając jej następujące brzmienie: 1. Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (...) - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. (...) 4. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Zgodnie z art. 8 ustawy nowelizującej - do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Tym samym nieprawidłowe jest stanowisko organów administracji, że nowelizacja powyższa nie ma zastosowania w sprawie. Postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2003 r., a decyzja ostateczna zapadła w dniu [...], zatem Dyrektor Izby Celnej zastosował niewłaściwe przepisy materialno-prawne. Załącznik do ustawy w nowym brzmieniu obejmuje m. in. następujące naruszenia: - Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (wysokość kary – 3.000 zł.). - Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej; dotyczy tylko karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli (wysokość kary – 200 zł.). Skoro organy administracji zarzucają skarżącej brak posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej, kara została wymierzona w nadmiernej wysokości, a zatem decyzje organów obu instancji są wadliwe. Sąd nie może w sprawie niniejszej odnieść się do zarzutu skarżącego, dotyczącego niezgodności rozporządzenia z ustawą, wywodzonego z tego, iż art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji w zakresie nakładania kar obejmował w swej hipotezie (m. in.) wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, i tylko w tym zakresie upoważnił właściwego ministra do określenia, w drodze rozporządzenia wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowanych w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Natomiast rozporządzenie wydane na podstawie tej delegacji nakłada karę za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – ( w wysokości 4.000 zł.). Zadaniem skarżącego są to dwa różne stany faktyczne. Jako że przepis w takim brzmieniu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i nie od niego zależy rozstrzygnięcie sprawy, Sąd nie może wypowiadać się na temat jego zgodności z Konstytucją. Podzielić należy pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OPS 3/00, opubl. w ONSA 2000/4/136, że kompetencja w zakresie badanie zgodności przepisów rozporządzenia z przepisami ustawy należy do Trybunału Konstytucyjnego. Każdy sąd rozpoznający sprawę może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, jeżeli od tego zależy rozstrzygnięcie sprawy. Może także odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, jeżeli stwierdzi, że przepis ten jest niezgodny z ustawą, przy czym rozstrzygnięcie tego rodzaju nie ma skutku właściwego orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie.