III SA/Lu 512/16
WyrokWSA w Lublinie2017-01-19
Skład orzekający: Marek Zalewski, Robert Hałabis, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności długu, ani przesłanki umorzenia w uzasadnionych przypadkach określone w rozporządzeniu. Skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji, a jego sytuacja finansowa i zdrowotna, choć trudna, nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ani prowadzenia działalności gospodarczej, zwłaszcza w kontekście rozłożenia zadłużenia na raty.Stan faktyczny
Skarżący A. F.-G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności długu oraz brak przesłanek do umorzenia w uzasadnionych przypadkach, mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, posiada majątek (nieruchomości, wkład oszczędnościowy), a jego zadłużenie zostało rozłożone na raty. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Robert Hałabis,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. F. – G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...] odmawiającą A. F.-G. umorzenia należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określił warunki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej wysokości 65.687,27 zł. Jak wskazał organ, zgodnie z ustawą abolicyjną zostaną one umorzone, jeżeli całkowita spłata należności niepodlegających umorzeniu nastąpi w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. Na spłatę należności niepodlegających umorzeniu w dniu [...] grudnia 2015 r. została skarżącemu udzielona ulga w postaci rozłożenia na 96 rat (Umowa nr [...]).
W dniu [...] października 2015 r. nieopłacone należności z tytułu składek, które nie podlegają umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej zostały objęte przymusowym dochodzeniem w formie zajęcia rachunku bankowego w [...]. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na poczet nieopłaconych należności została w dniu [...] grudnia 2015 r. wyegzekwowana kwota 10.000,00 zł.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę za okres III.2009 r. – VI.2013 r., decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. F.-G. umorzenia należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy w łącznej wysokości 44.879,50 zł.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy umorzenia należności, powołując się na trudną sytuację rodzinną i finansową.
Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód, jaki skarżący uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który za pierwsze półrocze 2015 r. wyniósł 2.087,75 zł. Żona skarżącego zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżący posiada gospodarstwo rolne położone w S., o powierzchni 3,85 ha, z którego w ubiegłym roku uzyskał dochód w kwocie 7.223,20 zł, co stanowi 601,93 zł miesięcznie. Stałe wydatki związane z utrzymaniem (podatek od nieruchomości, energia, gaz, woda, węgiel itp.) wynoszą łącznie 472,50 zł miesięcznie, koszty związane z leczeniem - 500,00 zł miesięcznie, zobowiązania z tytułu podatków za 2015 r. - 44,33 zł miesięcznie, z tytułu zaciągniętych kredytów w banku [...] - 200,00 zł miesięcznie. Skarżący wykazał również na zaciągnięte zobowiązania firmowe krótkoterminowe w kwocie 2.880,79 zł. Skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej.
Organ ustalił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej (tereny mieszkalne) położonej w Z. przy ul. [...] o pow. 0,2373 ha, dla której urządzona jest księga wieczysta [...] oraz nieruchomości gruntowej (łąki trwałe, grunty orne) położonej w miejscowości S., gmina Z. o pow. 3,85 ha, dla której urządzona jest księga wieczysta [...]. Na nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] ustanowiona jest hipoteka przymusowa na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w wysokości 184.767,34 zł (wpis dokonany w dniu [...] października 2015 r.). Ponadto zobowiązany jest współwłaścicielem w 1/2 części wraz z żoną na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ulicy [...] o powierzchni 42,2 m2, dla którego ustanowiona jest księga wieczysta [...]. W dziale IV księgi wieczystej brak jest obciążeń hipotecznych. Z akt sprawy wynika również, że skarżący posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1982, nr rejestracyjny [...] oraz jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1995, nr rejestracyjny [...] i samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1995, nr rejestracyjny [...]. Z oświadczeń skarżącego wynika jednak, że samochody [...] i [...] zostały zezłomowane w 1998 i 2007 roku.
Z informacji uzyskanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wynika, że w 2014 r. skarżący otrzymał spadek po zmarłej H. F.-G., o wartości czynności 567.343,11 zł oraz nabył prawo do wkładu oszczędnościowego wskutek dyspozycji wkładem na wypadek śmierci H. F.-G., o wartości czynności 10.792,47 zł.
Organ odwoławczy przywołał treść art. 28 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.) dalej jako "ustawa", normującego instytucję umorzenia składek. Organ uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy. Wskazał, że zadłużenie z tytułu składek zostało objęte przymusowym dochodzeniem w formie zajęcia rachunku bankowego w [...]. Postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne, w dniu [...] grudnia 2015 r. z rachunku bankowego skarżącego wyegzekwowano kwotę 10.000,00 zł. Postępowanie egzekucyjne zostało jednak zawieszone w uwagi na zawarcie w dniu [...] grudnia 2015 r. układu ratalnego.
Organ odwoławczy podniósł, że żaden organ egzekucyjny (naczelnik urzędu skarbowego czy komornik sądowy) nie wypowiedział się co do ściągalności lub braku ściągalności zadłużenia. W toku postępowania ustalono, że skarżący posiada składniki majątkowe, w tym nieruchomości, z których możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego, wobec czego brak podstaw do umorzenia ww. należności w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności.
W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzą także przesłanki umorzenia wskazane w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie.
Powołując się na treść § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia organ uznał, że skarżący nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który w pierwszym półroczu 2015 r. wyniósł 2.087,75 zł. Brak jest danych o wysokości dochodu skarżącego za drugie półrocze 2015 r. Dodatkowe źródło utrzymania rodziny stanowią dochody z gospodarstwa rolnego odziedziczonego po matce, położonego w S. Za ubiegły rok dochód ten wyniósł 7.223,20 zł, tj. 601,93 zł miesięcznie. Stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżący określił na łączną kwotę 472,50 zł miesięcznie, koszty związane z leczeniem na kwotę 500,00 zł miesięcznie, spłata podatków za 2015 r. w kwocie 44,33 zł miesięcznie, spłata kredytów w banku [...] - 200,00 zł miesięcznie.
Z analizy dochodów i wydatków wynika, że sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo trudna, jednak brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż żyje w ubóstwie, i że ubóstwo to ma charakter trwały i pogłębiający się. Skarżący posiada 2 źródła dochodów (działalność gospodarcza i produkcja rolna), żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jednak w sprawie brak jest informacji czy nie uzyskuje ona jakichkolwiek dochodów, np. z tytułu prac dorywczych, sezonowych. Skarżący nie wskazał, że żona jest chora, niepełnosprawna czy niezdolna do pracy. Organ wskazał również, że żona w czerwcu 2016 r. ukończy 60 lat, w związku z czym istnieje możliwość, iż nabędzie uprawnienia emerytalno-rentowe, wówczas sytuacja finansowa rodziny skarżącego może ulec poprawie. Skarżący nie korzystał i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z.
Organ podkreślił, że skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy (gospodarstwo rolne o powierzchni 2,85 ha w S., działkę zabudowaną o powierzchni 0,273 ha w Z. i udział w lokalu mieszkalnym o pow. 42,20 m2 w Ś.). Ponadto skarżącemu została udzielona ulga i zaległość rozłożono na raty, dostosowane do możliwości płatniczych skarżącego, wobec czego spłata zadłużenia nie powinna wpłynąć na znaczne pogorszenie sytuacji skarżącego.
Organ zauważył także, że skarżący nie wykazał, że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, a działalność gospodarczą cały czas prowadzi.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł również, że skarżący udokumentował, że przewlekle choruje. Ze złożonej dokumentacji wynika, że od 2009 r. skarżący leczy się w [...] z rozpoznaniem dyskopatii L-5- SI, choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, przewlekłego zespołu bólowego odcinka L-S kręgosłupa oraz jest pod opieką [...] z powodu przewlekłych dolegliwości bólowych odcinka L-S z okresami zaostrzeń, wymaga okresowo farmakoterapii i leczenia rehabilitacyjnego. U skarżącego rozpoznano raka stercza c T2b/T3b, N, M0, nowotwór niezłośliwy (okrężnica esowata) oraz nowotwór złośliwy gruczołu krokowego, w związku z czym przeszedł operacje i radykalną radioterapię oraz pozostaje pod stałą opieką [...]. Skarżący wielokrotnie korzystał ze świadczeń medycznych typu szpitalnego oraz ze świadczeń medycznych typu ambulatoryjnego w niepublicznych placówkach medycznych w Z. i w L. Ponadto oświadczył, że leczy się również u psychologa i psychiatry.
Organ stwierdził, że skarżący niewątpliwie jest osobą długotrwale i przewlekle chorą, wymaga stałego leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. Przedłożone dokumenty nie budzą wątpliwości co do autentyczności. Posiadany określony zespół schorzeń może w istotny sposób ogranicza sprawność i możliwość prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, jednak faktem jest, iż pomimo schorzeń skarżący nie przybywał na zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy i cały czas prowadzi działalność gospodarczą. Należy wyraźnie zaznaczyć, że ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny i sprawowanie nad nim opieki uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu. Sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia [...] marca 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, w której wyraził swoje niezadowolenie z działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz powołał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Skarżący wskazał, że w 2015 r. uzyskiwał dochód w wysokości 1.514,25 zł miesięcznie, zaś miesięczne wydatki wynosiły go 1.216,83 zł. Kwoty te nie uwzględniają opłacania bieżących składek ZUS.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami.
Decyzja administracyjna w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy jedynie prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a.
Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z powyższych przepisów. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowił art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje art. 28 ust. 3a ustawy, poprzez możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W ocenie sądu, organy zasadnie uznały, że w przypadku skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy i nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W rozpoznawanej sprawie, żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie wystąpiła i nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem nieruchomości mieszkalnej o pow. 0,2373 ha, położonej w Z., otrzymanej w spadku po zmarłej H. F.-G., o wartości czynności 567.343,11 zł. Nieruchomość ta została obciążona hipoteką przymusową na rzecz Zakładu, w wysokości 184.767,34 zł i może być przedmiotem skutecznego postępowania egzekucyjnego. Skarżący jest także właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. 3,85 ha, położonej w miejscowości S. oraz współwłaścicielem w ½ części lokalu mieszkalnego o pow. 42,2 m2 w Ś. Ponadto, z informacji uzyskanej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wynika, że w 2014 r. nabył prawo do wkładu oszczędnościowego wskutek dyspozycji wkładem na wypadek śmierci H. F.-G., o wartości czynności 10.792,47 zł.
Wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne (obecnie zawieszone w uwagi na zawarcie w dniu [...] grudnia 2015 r. układu ratalnego), w wyniku którego zajęto rachunek bankowy skarżącego. W dniu [...] grudnia 2015 r. z zajętego rachunku bankowego wyegzekwowano kwotę 10.000,00 zł, postępowanie egzekucyjne okazało się zatem skuteczne.
Z akt sprawy nie wynika, że skarżący nie posiada majątku, z którego można egzekwować należności lub że w toku prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego został stwierdzony przez właściwy organ egzekucyjny brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie istnieją również podstawy do stwierdzenia, że wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym oraz że w postepowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Organ prawidłowo ustalił także, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Ustalenia organu w zakresie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącego nie budzą zastrzeżeń. Organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).
Skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącego, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący osiąga dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który w pierwszym półroczu 2015 r. wyniósł 2.087,75 zł. Ponadto, skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,85 ha, z którego w 2015 r. uzyskał dochód w wysokości 7.223,20 zł. Jako stałe miesięczne wydatki skarżący wskazał natomiast opłaty związane z utrzymaniem (podatek od nieruchomości, energia, gaz, woda, węgiel itp.) w łącznej wysokości 472,50 zł miesięcznie, koszty związane z leczeniem - 500,00 zł miesięcznie, zobowiązania z tytułu podatków za 2015 r. - 44,33 zł miesięcznie, z tytułu zaciągniętych kredytów w banku [...] - 200,00 zł miesięcznie. Skarżący powołał się również na zaciągnięte zobowiązania firmowe krótkoterminowe w kwocie 2.880,79 zł. Jak podniósł w skardze, koszty te nie uwzględniają opłacania bieżących składek ZUS. Wskazane wydatki przewyższają zatem dochody skarżącego, co sugeruje, że może on posiadać jeszcze inne, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Ze zgromadzonego materiału nie wynika również, aby skarżący korzystał ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej.
Należy także zauważyć, że spłata zadłużenia nie musi nastąpić jednorazowo. Należności mogą być regulowane w ratach o wysokości odpowiadającej możliwościom zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie skarżący skorzystał już z tej możliwości, bowiem część zadłużenia skarżącego rozłożona została na 96 rat.
Brak jest również podstaw do uznania, że w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie umarzania należności. Skarżący nie wskazał na wystąpienie w jego przypadku klęski żywiołowej powodującej straty materialne, bądź innych nadzwyczajnych zdarzeń, które powodowałyby, że opłacenie należności z tytułu składek, mogłoby go pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Skarżący nie wykazał również, że została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący powoływał się na problemy zdrowotne oraz przedłożył dokumentację medyczną. Z dokumentów tych niewątpliwie wynika, że skarżący cierpi na wiele schorzeń, które przemawiają za uznaniem skarżącego za osobę przewlekle chorą. Organ prawidłowo jednak uznał, że choroby te nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy bowiem zauważyć, że do chwili obecnej skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i dalej ją prowadzi. Skarżący nie przedstawił także np. orzeczenia lekarskiego, z którego wynikałaby jego całkowita niezdolność do pracy z powodu stanu zdrowia, w jakim aktualnie się znajduje. Z akt sprawy nie wynika również, że żona skarżącego wymaga stałej opieki, co uniemożliwia skarżącemu uzyskanie dochodu pozwalającego opłacić zaległe składki.
Powyższe ustalenia zostały oparte na zebranych w sprawie dowodach, szczegółowo przeanalizowane i poddane ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ wyczerpująco rozważył wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Z uwagi na to, że zaległości z tytułu składek powstały w związku z prowadzeniem przez skarżącego działalności gospodarczej, podkreślić należy, że działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko, które zawsze ponosi osoba ją prowadząca i na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Spłata zadłużenia, a w konsekwencji także odsetek od należności głównej, jest obowiązkiem skarżącego.
Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło