III SA/Lu 518/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu jednocześnie ze skargą, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem uczących się dzieci. Podał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł - § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192), § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Porównując wysokość obciążeń finansowych w przedmiotowej sprawie do przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuacji materialnej i rodzinnej strony, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, bądź części, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana wobec osób ubogich, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Mając na uwadze oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący i jego rodzina mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel. /zaświadczenie urzędu gminy z 2 sierpnia 2013 r./ oraz nieruchomość o pow. [...] ha fiz. tj. [...] ha przel. /decyzja z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2013 r./). Ponadto skarżący dzierżawi grunt o pow. [...] ha (oświadczenie skarżącego z dnia 2 sierpnia 2013 r.). Skarżący wraz z rodziną utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Na rachunku bankowym skarżącego na dzień 31 lipca 2013 r. widniały środki pieniężne w kwocie [...] zł, ponadto skarżący posiada oszczędności na książeczce oszczędnościowej avista, na dzień 25 lipca 2013 r. wynoszące [...] zł (wydruk bankowy za okres od 1 maja 2013 r. do 2 sierpnia 2013 r. Skarżący dysponuje zatem wolnymi środkami pieniężnymi, których wysokość wielokrotnie przekracza koszty sądowe w sprawie niniejszej. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą kredytu w kwocie [...] zł (zaświadczenie banku z dnia 2 sierpnia 2013 r.). Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt udzielenia skarżącemu kredytu świadczy o jego dobrej kondycji finansowej. W ocenie referendarza, w sytuacji gdy skarżący dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi w kwocie [...] zł i [...] zł, to nie można uznać, że opłacenie kosztów sądowych, przyniosłoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie wykazał zatem spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.