III SA/Lu 524/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]; zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ l instancji orzekł o wymeldowaniu J. O. z pobytu stałego z lokalu przy ul. G. 71 , z uwagi na spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, żądając jej uchylenia i podnosząc, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mają wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że przez opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Bezsporne jest, że odwołujący się – pod adresem zameldowania nie zamieszkuje od czasu aresztowania i osadzenia w zakładzie karnym. Nie ma dostępu do przedmiotowego lokalu, gdyż zamki w drzwiach wejściowych zostały zmienione przez B. O. i nie posiada do nich kluczy. Ponadto skarżący nie podejmował czynności prawnych zmierzających do ochrony swoich praw, co w ocenie organu jest tożsame z pogodzeniem się z zaistniałą sytuacją i rezygnacją z zamieszkania. Dalej organ ewidencyjny wskazał, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie rozstrzyga o kwestii prawnej do lokalu. Utrzymywanie zameldowania osoby, która pod adresem zameldowania nie zamieszkuje, prowadzi do fikcji meldunkowej, która jest sprzeczna z celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył J. O., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 7 k.p.a., gdyż błędnie przyjęto, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny i wynikało z jego woli. Ponadto podniósł, że przed Sądem Rejonowym toczy się obecnie postępowanie o podział majątku wspólnego małżonków, co świadczy, że skarżący podjął czynności prawne zmierzające do ochrony swoich praw. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy jest natomiast zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z definicji zamieszonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności przebywa, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Stan faktyczny w niniejszej sprawie przyjęty za podstawę ustaleń decyzyjnych jest niesporny. J. O. nie zamieszkuje w spornym lokalu przy ul. G. 71 od grudnia 2009 r., tj. od dnia zwolnienia warunkowego skarżącego z zakładu karnego. Jego życie koncentruje się pod adresem U. 91. Do spornego lokalu nie posiada kluczy i nie podejmował prób wchodzenia do ww. lokalu. Powyższe ustalenia potwierdza sam skarżący w swoich zeznaniach (k-15 akt administracyjnych), w odwołaniu oraz skardze sądowej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację skarżącego, że aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Jednocześnie jednak w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli lub niedopuszczona do lokalu, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r., sygn. II OSK 127/99 – LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 – LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 – LEX nr 79243). Skład orzekający stoi jednocześnie na stanowisku, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, fatycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o zmaterializowaniu się tego zamiaru. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Na marginesie wskazać należy, że celem ustawy jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Sprawa o wymeldowanie nie jest zatem właściwym postępowaniem do wykazywania praw do lokalu. Przyjąć należy, że długotrwały stan faktyczny, w którym skarżący zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ul. G. 71 rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu, świadczy o tym, że skarżący nie wykazuje zamiaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Zatem opuszczenie dotychczasowego lokalu nosi znamiona trwałości i powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).