III SA/Lu 527/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika H. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały postanawia : odmówić H. A. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 20 grudnia 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu, uczestnik postępowania H. A., zwróciła się o udzielenie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy podała, że jest emerytką, osobą schorowaną – od [...]r. posiada [...] grupę inwalidzką, w związku z czym wydaje znaczną kwotę na zakup leków (ok. [...] zł). Ponadto dokonuje opłat na utrzymanie lokalu (czynsz – [...] zł; światło, gaz, woda – [...] zł; telefon – [...] zł), a pozostałe wydatki obejmują koszty przejazdów – [...] zł; spłatę pożyczki – [...] zł i egzekucji komorniczej – [...] zł. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jej majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieużytkowana nieruchomość rolna o pow. [...] ha. W rubryce dotyczącej dochodów wykazała, iż utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł brutto. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek H. A. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Z mocy art. 12 p.p.s.a., ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Z powyższego unormowania wynika, że o przyznanie prawa pomocy może również ubiegać się osoba, która jest uczestnikiem postępowania toczącego się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez osobę składającą wniosek o prawo pomocy kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez nią wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie wnioskodawczyni zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jej sytuacji materialnej. Dla prawidłowej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczna była informacja o wysokości miesięcznych dochodów podana zarówno w kwocie brutto jak i netto. Ponadto z akt administracyjnych wynikało, że wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu położonego w [...] przy ul. [...], natomiast zamieszkuje w lokalu położonym w [...] przy ul. [...], w związku z czym wyjaśnienia wymagało, w jaki sposób jest użytkowany lokal przy ul. [...] oraz za który z lokali wnioskodawczyni uiszcza opłaty mieszkaniowe wymienione w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy. Z akt administracyjnych wynikało bowiem, że wezwanie do zapłaty z tytułu zaległości w opłatach mieszkaniowych za mieszkanie przy ul. [...] otrzymała jego obecna właścicielka J. G. (k-44 akt administracyjnych). Niezbędne były również informacje dotyczące częstotliwości i wysokości ponoszonych zobowiązań finansowych. Z tego powodu wnioskodawczynię wezwano do złożenia następujących dokumentów: odcinka pobieranego świadczenia rentowego za ostatni miesiąc, bądź ostatniej decyzji określającej wysokość świadczenia w kwocie brutto i netto; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenie stosownego oświadczenia; umowy pożyczki wraz z harmonogramem spłat; dokumentów dotyczących wysokości potrąceń komorniczych; oświadczenia wyjaśniającego, w jaki sposób jest użytkowane należące do niej mieszkanie położone w [...] przy ul. [...] (np. czy jest wynajmowane, jeśli tak, to jaki osiąga z tego tytułu dochód; oświadczenia wyjaśniającego, czy wymienione w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy opłaty mieszkaniowe (czynsz, energia, gaz, woda) dotyczą lokalu położonego w [...] przy ul. [...] w [...], w którym zamieszkuje, czy też lokalu położonego w [...] przy ul. [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 14 stycznia 2011r., w którym podała, że nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] ze względu na jego usytuowanie na II piętrze i niezakończony remont. Wyjaśniła, że w mieszkaniu tym zamieszkuje małoletni syn jej przyjaciół – K. C., nad którym sprawuje opiekę, natomiast jego matka pomaga jej finansowo. Do pisma skarżąca dołączyła poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie: ostatniej decyzji o wysokości renty; orzeczenia o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z [...] i orzeczenia lekarskiego ZUS z [...]; czterech zaświadczeń lekarskich; ośmiu rachunków opłat za miesiąc styczeń 2011 r. oraz potwierdzenia zameldowania i pełnomocnictwa do sprawowania pieczy nad małoletnim K. C. W związku z nadesłaniem dodatkowego oświadczenia z dnia 14 stycznia 2011 r. oraz dokumentów źródłowych, powstały wątpliwości odnośnie wielkości uzyskiwanych przez wnioskodawczynię miesięcznych dochodów oraz wysokości ponoszonych wydatków mieszkaniowych. W oświadczeniu z 14 stycznia 2011 r. wnioskodawczyni podała jedynie, że w mieszkaniu tym zamieszkuje obecnie K. C. Z oświadczenia tego nie wynika jednak czy mieszkanie to wynajmuje K. C., czy też mieszka tam nieodpłatnie, kto ponosi opłaty związane z utrzymaniem tego mieszkania. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła również, do czego była zobowiązana, czy wymienione w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy dokonywane przez nią opłaty mieszkaniowe (czynsz, energia, gaz, woda), dotyczą mieszkania położonego w [...] przy ul. [...], w którym zamieszkuje, czy też mieszkania przy ul [...]. Nie wyjaśniały tego również nadesłane przez nią rachunki, z których wynikało jedynie, że za mieszkanie przy ul. [...] dokonała w grudniu 2010 r. opłaty [...] zł tytułem "zaliczki eksploatacyjnej za mieszkanie", natomiast odnośnie mieszkania przy ul. [...] wnioskodawczyni przedłożyła jedynie dwie faktury VAT za gaz z 20 grudnia 2010 r. do zapłaty. Ponadto wnioskodawczyni nie nadesłała, do czego ją zobowiązano wezwaniem z dnia 28 grudnia 2010 r. - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ani oświadczenia o ich nieposiadaniu. W związku z podaną przez nią w oświadczeniu z dnia 14 stycznia 2011 r. informacją, że matka K. C. pomaga jej finansowo, wnioskodawczyni nie wyjaśniła również jaka jest wysokość tej pomocy. Z uwagi na wskazane wątpliwości, wnioskodawczynię wezwano ponownie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (od października do grudnia 2010 r.), a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia; oświadczenia wykazującego wysokość miesięcznej pomocy finansowej uzyskiwanej od matki K. C.; oświadczenia w jednoznaczny sposób wskazującego, czy mieszkanie położone w [...] przy ul. [...] jest (czy też nie) wynajmowane, jeśli tak, to podanie wielkości miesięcznego dochodu z wynajmu oraz oświadczenia jasno precyzującego, kto ponosi koszty utrzymania mieszkania (czynsz, energia, gaz, woda) położonego w [...] przy ul. [...] i mieszkania położonego w [...] przy ul. [...] i w jakiej wysokości. Wezwanie powyższe zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 29 stycznia 2011 r. i pozostało bez odpowiedzi. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie musi ponieść w danym postępowaniu. Oceniając informacje podane w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Mimo ponownego doręczenia wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, wnioskodawczyni nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, jak też oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nie wyjaśniła także wątpliwości związanych z tym, czy mieszkanie przy ul. [...] w [...] jest (czy też nie) wynajmowane oraz kto i w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania mieszkania przy ul. [...], w którym zamieszkuje (ale nie jest jej własnością) i mieszkania przy ul. [...], będącego jej własnością, w którym zamieszkuje K. C. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła również w jakiej wysokości uzyskuje pomoc finansową od matki K. C. W związku z tym nie można ustalić rzeczywistych dochodów i wydatków wnioskodawczyni. Powyższe skutkuje tym, że nie można ocenić realnych możliwości finansowych wnioskodawczyni ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Reasumując, stwierdzić należy, że w wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.