III SA/Lu 528/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. oddala skargę Z upoważnienia Wojewody zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2004 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że M. C. po raz pierwszy zarejestrowała się w Miejskim Urzędzie Pracy w dniu 6 lutego 2001 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych przyznanym od dnia 14 lutego 2001 r. (decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 lutego 2002 r.). Zasiłek ten skarżąca pobierała do dnia 13 sierpnia 2001 r.; z dniem 14 sierpnia 2001 r. utraciła prawo do pobierania go z powodu upływu przysługującego bezrobotnemu okresu pobierania zasiłku (decyzja organu pierwszej instancji z dnia 21 sierpnia 2001 r.). Z dniem 1 września 2001 r. utraciła status bezrobotnego z powodu podjęcia zatrudnienia (decyzja z dnia 6 września 2001 r.). Ponownej rejestracji strona dokonała w dniu 17 marca 2004 r., nabywając od tego dnia status bezrobotnego bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych (decyzja z dnia 17 marca 2004 r.). W dniu [...] maja 2004 r. do urzędu pracy wpłynęło pismo skarżącej, w którym zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku przedemerytalnego od dnia zarejestrowania, tj. od dnia [...] marca 2004 r. Prośbę swą uzasadniła legitymowaniem się 28-letnim stażem pracy, w tym 24 latami pracy w warunkach szkodliwych. Po rozpatrzeniu wniosku organ pierwszej instancji decyzją z dnia 23 czerwca 2004 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego. Od decyzji tej M. C. wniosła odwołanie do Wojewody, w którym podniosła, że posiada wymagany okres 25 lat czyli 24 lata i 197 dni pracy (w tym ponad 22 lata w warunkach szczególnych) oraz okres 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy stwierdził, że instytucja zasiłku przedemerytalnego została zniesiona z dniem 1 stycznia 2002 r. Z dniem tym art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu będący podstawą do przyznawania zasiłku przedemerytalnego został bowiem skreślony mocą art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Jednocześnie z art. 11 ust. 2 tejże ustawy wynika, że osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, (...) nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Ponowna zmiana uregulowań dotyczących zasiłków przedemerytalnych nastąpiła mocą ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługiwało bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Tymczasem M. C. zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 17 marca 2004 r. Natomiast zasiłek przedemerytalny może być przyznawany tylko osobom, które przy spełnianiu innych określonych ustawą wymogów, dokonały rejestracji do dnia 12 stycznia 2002 r. Ponadto organ odwoławczy zauważył, ze przepis art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przewidywał możliwość uzupełnienia okresu uprawniającego do zasiłku poprzez doliczenie okresu pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, ale wyłącznie zasiłku pobieranego przez daną osobę aktualnie, tzn. w okresie wystąpienia ze stosownym wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W związku z powyższym M. C. nie spełniała wymogów warunkujących nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Na decyzję organu odwoławczego M. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że na dzień 14 sierpnia 2001 r. według obowiązujących wówczas przepisów posiadała staż uprawniający do przyznania zasiłku przedemerytalnego, tj. 25 lat ogólnego stażu pracy (w tym sześciomiesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych), w tym 15 lat pracy w warunkach szkodliwych. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny, wskazały podstawę materialnoprawną regulującą przyznawanie zasiłków przedemerytalnych wydawanych rozstrzygnięć i zastosowały ją do ustalonego stanu faktycznego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po raz pierwszy M. C. dokonała rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy w dniu 6 lutego 2001 r., uzyskała wówczas status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 14 sierpnia 2001 r. utraciła prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu przysługującego okresu pobierania zasiłku. W dniu 1 września 2001 r. utraciła status osoby bezrobotnej z uwagi na fakt podjęcia zatrudnienia. Ponownie skarżąca zarejestrowała się w dniu 17 marca 2004 r., nabywając status bezrobotnego bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek przedemerytalny był narzędziem przeciwdziałania bezrobociu oraz wspierania bezrobotnych, przewidzianym w nieobowiązującej już ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 475 ze zm.), w art. 37j. Ustawą, mocą której powyższy akt prawny przestał obowiązywać, jest ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001) obowiązująca od dnia 1 czerwca 2004 r. Instrument zasiłków przedemerytalnych został zniesiony wcześniej, z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Mocą art. 3 pkt 13 tej ustawy skreślono art. 37j ustawy regulujący zasiłki przedemerytalne. Jednakże w art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. postanowiono, że osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, a do osób posiadających prawo do zasiłku stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l-37o ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Powyższe uregulowania uzupełniono art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), zgodnie z którym prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w ustawie i zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Zatem po dniu 1 stycznia 2002 r. zniesiono przyznawanie zasiłków przedemerytalnych, pozostawiając możliwość przyznania ich osobom spełniającym wyżej wymienione warunki. Zgodnie z powyżej przytoczonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. - podobnie jak po dniu 1 stycznia 2002 r., tak i obecnie, zasiłki przedemerytalne regulowane są przepisami dotyczącymi świadczeń przedemerytalnych. Obecnie materię świadczeń przedemerytalnych normuje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaty zasiłków przedemerytalnych spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, zachowują to prawo na zasadach określonych w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. Stosownie natomiast do art. 30 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wniosek M. C. o przyznanie zasiłku przedemerytalnego wpłynął w dniu [...] maja 2004 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu i bezrobociu, omówione powyżej. Podsumowując wyjaśnienia podstawy materialnoprawnej wydanych przez organy administracji publicznej decyzji o odmowie przyznania M. C. prawa do zasiłku przedemerytalnego, stwierdzić należy, że obecnie nie ma możliwości przyznawania zasiłków przedemerytalnych, chyba że dana osoba spełniła warunki do nabycia tego zasiłku przed dniem 12 stycznia 2002 r. Wniosek skarżącej mógł być więc rozpatrzony pozytywnie wyłącznie w przypadku spełniania przesłanek przepisów nowelizacyjnych. Zatem żeby wydać rozstrzygnięcie o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku przedemerytalnego należało zbadać, czy wnioskodawca spełniał przed dniem 12 stycznia 2002 r. warunki do nabycia owego prawa. Warunkami tymi, zgodnie z art. 37j nieobowiązującej obecnie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2001 r., były: 1) spełnianie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych czyli a) bycie osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, a także spełniającą inne przesłanki wymienione w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy), b) bycie zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy oraz c) posiadania w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania 365 dni określonej w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy formy zatrudnienia, 2) posiadanie okresu uprawniającego do emerytury, 3) posiadanie: a) okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub b) okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jednocześnie w myśl art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało na wniosek tej osobie, która w dniu rejestracji w urzędzie pracy lub też w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniła warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Odnosząc się do poszczególnych przesłanek nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, należy stwierdzić przede wszystkim, że skarżąca M. C. nie była na dzień 12 stycznia 2002 r. zarejestrowana w urzędzie pracy, zatem nie spełniała podstawowego warunku nabycia prawa do zasiłku. Wobec powyższego ocena, czy zostały spełnione pozostałe przesłanki, jest bezprzedmiotowa. Na marginesie dodać należy, że M. C. na dzień 12 stycznia 2002 r. wykonywała inną pracę zarobkową, tj. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia. Bezsporne jest również, że okres zatrudnienia skarżącej wynosił 24 lata i 197 dni ( w tym 22 lata i 136 dni w warunkach szczególnych), zatem nie posiadała ona okresu uprawniającego do zasiłku. Pracy w charakterze opiekunki domowej na zasadzie umowy zlecenia w Firmie Usług Opiekuńczych [...] z uwagi na comiesięczne wynagrodzenie, które nie osiągało poziomu co najmniej najniższego wynagrodzenia (stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunkiem zaliczenia danego zatrudnienia do okresu uprawniającego do zasiłku jest otrzymywanie wynagrodzenia wynoszącego co najmniej najniższe wynagrodzenie), nie można zaliczyć do okresu zatrudnienia uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Również okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na to, że zasiłek ten nie był pobierany "aktualnie", tj. na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku (stosownie do art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2001 r.) nie podlega zaliczeniu do okresu zatrudnienia uprawniającego do zasiłku. Uznać więc należy, że skarżąca nie spełniała przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, zatem rozstrzygnięcia wydane przez organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie były zgodne z obowiązującym prawem. Z uwagi na powyższe działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.