III SA/Lu 535/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] znak[...]. Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Kierownika Rejonowego Biura Pracy z dnia [...] 1992 r., Nr [...] w sprawie utraty statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 1 kwietnia 1992 r. w ten sposób, że orzeczono o utracie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnego z dniem 1 lutego 1992 r. z powodu podjęcia pracy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że A. C. od dnia 7 września 1991 r. pozostawał w ewidencji osób bezrobotnych prowadzonej przez Rejonowe Biuro Pracy. Decyzją z dnia [...] 1992 r. Nr [...] orzeczono o utracie przez niego statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku z dniem 1 kwietnia 1992 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Pismem z dnia [...] maja 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Miejski Urząd Pracy, iż A. C. pobierał zasiłek w okresie od 7 września 1991 r. do 6 marca 1992 r. i jednocześnie był zatrudniony w PPH [...] s.c. przez okres od 1 lutego 1992 r. do 12 września 1992 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Na potwierdzenie powyższego ZUS przekazał kopie świadectwa pracy wystawionego przez spółkę. Organ stwierdza, iż będąc jednocześnie zatrudnionym, odwołujący się posiadał status bezrobotnego i pobierał zasiłek, co sprzeczne było z treścią art. 2 ust. 1 pkt 9 obowiązującej wówczas ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu. Fakt podjęcia zatrudnienia A. C. zgłosił dopiero od 1 kwietnia 1992 r. i z tą datą pozbawiony został statusu bezrobotnego. Z uwagi na powyższe organ I instancji działając na podstawie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego dokonał zmiany swojej wcześniejszej decyzji, orzekając o pozbawieniu A. C. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia podjęcia zatrudnienia określonego w świadectwie pracy, tj. od 1 lutego 1992 r. Zgodnie bowiem z art. 154 kpa – decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1992 r. odwołujący się nie nabył żadnych uprawnień, stąd też możliwa była jej zmiana, z uwzględnieniem interesu strony jak i interesu społecznego. Zachodzi bowiem konieczność uregulowania spraw związanych z czasokresem świadczenia przez A. C. pracy oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, tak by okresy te nie pokrywały się ze sobą, albowiem jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz praworządności. Również w interesie odwołującego się jest jednoznaczne ustalenie okresu pobierania zasiłku oraz okresu zatrudnienia, gdyż wpływa to na ustalenie przez ZUS kapitału początkowego. Pozostałe zarzuty odwołania nie mogą zostać uwzględnione, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, ale nie nakładają na organ obowiązku przesyłania stronom jakichkolwiek dokumentów. Z powyższych względów organ uznał, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Na wyżej wymienioną decyzję wydaną z upoważnienia Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył A. C., w której to nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem. Uważa, iż po 13 latach, jakie upłynęły od ostatecznej decyzji, nie pamięta jaki był rzeczywisty stan faktyczny, który legł u podstaw jej wydania. Przedstawione przez organy obu instancji motywy rozstrzygnięcia nie uwzględniają jego słusznego interesu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Działając w granicach swej właściwości, Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta miasta z dnia [...] 2005 r., w szczególności pod względem ich zgodności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego normującymi zasady postępowania przed organami administracyjnymi w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Ocena ta wykazała, że wydane decyzje przez organy obu instancji w tej sprawie są wadliwe. Jedną z ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 kpa). Decyzje administracyjne ostateczne są trwałe i mogą być zmienione lub uchylone, stwierdzona ich nieważność oraz wznawiane postępowanie tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Art. 154 kpa stanowi jeden z elementów powyżej wymienionego systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. System ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, str. 619 Wydawnictwo C.H.Beck 2005). Tryb postępowania przewidziany w art. 154 kpa pozwala na uchylenie lub zmianę zarówno decyzji prawidłowej, jak i wadliwej – tej ostatniej przede wszystkim w przypadkach, gdy nie zachodzą poważne wady postępowania lub samej decyzji uzasadniające wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności (art. 145 i art. 156 kpa). Jako przyczynę zmiany decyzji z dnia [...] maja 1992 r., mocą której A. C. utracił status bezrobotnego i prawo do zasiłku z dniem 1 kwietnia 1992 r., organy obu instancji wskazywały fakt, iż będąc zatrudniony od dnia 1 lutego 1992 r., wyżej wymieniony nie poinformował o tym urzędu pracy. W związku z powyższym posiadał status bezrobotnego i pobierał zasiłek dla bezrobotnych pomimo, iż podjął już zatrudnienie. Oznacza to, że rzeczywisty stan faktyczny będący podstawą wydania decyzji z dnia [...] maja 1992 r. był inny niż przyjęty w rozstrzygnięciu i nie był znany organom – Kierownikowi Rejonowego Biura Pracy w dacie wydania tej decyzji. Wykazana wada decyzji ostatecznej jest wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowiącą podstawę wznowienia postępowania. Wobec powyższego występująca wadliwość kwalifikowana decyzji ostatecznej nie może prowadzić do zastosowania trybu art. 154 § 1 kpa celem obalenia tej decyzji. Naruszenie wyłączności zastosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji i to niezależnie od zachowania terminów zakreślonych przepisami prawa do wzruszenia decyzji ostatecznych stanowi naruszenie prawa. Konsekwencją naruszenia prawa jest eliminacja takiej decyzji z obrotu prawnego. Również nie można zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w uzasadnieniu przez Wojewodę, iż na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 1992 r. nie nabył A. C. żadnych uprawnień, stąd też możliwa była jej zmiana. Przepis art. 154 § 1 kpa daje podstawy do wzruszenia decyzji, która cechuje się tym, że jest ostateczna, a żadna ze stron nie nabyła z niej prawa w sferze prawa materialnego. "Nabycie praw" użyte w art. 154 rozumie się szeroko przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". W rozumieniu tego przepisu nabycie nie jest związane z rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym dla strony, ale z faktem, że decyzja swoim rozstrzygnięciem kształtuje sytuację prawną strony przez danie uprawnień lub nałożenie obowiązku (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2003 r. sygn. akt IV SA 3205/01 publ. Monitor Prawniczy 2003 r. Nr 14 str. 627 oraz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2005 str. 623). Decyzja o utracie przez A. C. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem 1 kwietnia 1992 r. – niewątpliwie kształtuje sytuacje prawną strony, gdyż pozbawia go przysługujących mu uprawnień. Organy obu instancji przy tak ustalonym stanie faktycznym nie mogły dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 kpa. Z tych względów – uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] 2005 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy – na podstawie art. 145 § 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.