III SA/Lu 536/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW) 201-2020) na rok 2016 I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat P. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w tym [...] zł podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] r., [...] w sprawie przyznania J. G. płatności ekologicznej na rok 2015. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, wnioskodawca spełniał warunki do przyznania płatności ekologicznej w ramach wariantu 10.1.1. (Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji) oraz wariantu 10.1.2 (Uprawy jagodowe po okresie konwersji). W ramach powyższych wariantów przyznano płatności wynoszące odpowiednio 2721,35 zł i 2737,17 zł. Rolnikowi nie przysługiwały płatności w ramach wariantów - 11.1 (Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji) oraz 6.1 (Trwałe użytki zielone w okresie konwersji). Wnioskodawca nie był posiadaczem zwierząt określonych w § 9 ust 3 i 4 rozporządzenia ekologicznego. W przypadku wariantu 1.1 (Uprawy rolnicze w okresie konwersji) odmówiono przyznania płatności, ponieważ na działkach rolnych o pow. 2,78 ha stwierdzono uprawę, która zgodnie z załącznikiem nr 4 do ww. rozporządzenia, nie kwalifikuje się do wsparcia. W świetle art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 wystąpiły również podstawy do nałożenia na rolnika kary administracyjnej w wysokości 2685,48 zł. Weryfikacja wniosku w zakresie wariantu 7.1 (Uprawy rolnicze po okresie konwersji) wykazała, że strona deklarowała obszar o pow. 13, 14 ha. Stwierdzony obszar wynosił 9,17 ha. Z płatności należało wykluczyć uprawę wyki siewnej (jarej) na działkach rolnych A1a (0 pow. 1,57 ha), C1a (o pow. 0,46 ha), L1a (o pow.1,25 ha), AK1a (o pow. 0,56 ha)pow.0,56 ha). Uprawa ta nie znajduje się w wykazie roślin objętych płatnością (według załącznika nr 4 do rozporządzenia ekologicznego). W związku z ujawnioną różnicą (43,29 %) pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych i powierzchnią stwierdzoną obowiązkiem organu było – stosownie do art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 – odmówić przyznania płatności. W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki przyznawania płatności ekologicznej w ramach w ramach wariantów 1.1, 6.1, 7.1 oraz 11.1. Skarżący argumentował, że wystąpiła w 2015 r. klęska suszy, że musiał zlikwidować dotychczasowe uprawy i zasiać wykę kosmatą. Do skargi dołączono między innymi oświadczenie R. B. z dnia [...] r. o sprzedaży 300 kg ziarna wyki kosmatej (k. 7 akt sąd.). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 wskazała, że zasiała wykę z owsem bez wskazywania gatunku tej wyki (czy jest to wyka jara, czy kosmata). Informacja o tym, iż zasiano wykę jarą, a nie kosmatą pojawia się dopiero w oświadczeniu skarżącego z dnia [...] r. i na tej podstawie organ dokonał swoich ustaleń w sprawie, naruszając art. 7 k.p.a. Należało zasięgnąć specjalistycznej opinii i ustalić, czy można zasiać wykę kosmatą na wiosnę, a jeśli tak to, czy jest to roślina jednoroczna czy dwuletnia. Organ już na etapie złożenia wniosku przez skarżącego, jeszcze przed dokonaniem kontroli administracyjnej, powinien zwrócić się do strony z żądaniem doprecyzowania, czy zasiano wykę kosmatą czy jarą, z jednoczesnym pouczeniem, że tylko uprawa wyki kosmatej uprawnia do płatności. Takie postępowanie pozwoliłby ustalić stan faktyczny z poszanowaniem zasady określonej w art. 8 k.p.a. W oświadczeniu z dnia [...] r. (k. 130 akt adm.) skarżący wyjaśnił między innymi, że wykę jarą i kosmatą traktował jako jeden "produkt". Sąd zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przewiduje w art. 3 ust. 1 pkt 11 możliwość udzielenia wsparcia w ramach rolnictwa ekologicznego i przyznania : a) płatności na rzecz konwersji na ekologiczne praktyki i metody w rolnictwie, b) płatności na rzecz utrzymania ekologicznych praktyk i metod w rolnictwie. Płatności te są przyznawane na wniosek rolnika (art. 22 cyt. ustawy). W wydanym na mocy art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ww. ustawy - rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349) wskazano (w § 2 ust. 1), że płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.). Według przepisu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. rolnik może uzyskać płatność, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu; 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Nie jest sporne, że skarżący spełniał warunki dla przyznania mu płatności ekologicznej w ramach wariantu 10.1.1. (Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji). Nie budzi większych wątpliwości, że w ramach tego wariantu kwalifikuje się obszar o pow. 1, 72 ha. Uprawniało to wnioskodawcę do płatności w wysokości [...] zł (w tym koszty transakcyjne w kwocie [...]zł). Podobnie należy ocenić kwestię płatności w zakresie wariantu 10.1.2 (Uprawy jagodowe po okresie konwersji) i ustalenie, że powierzchnia zadeklarowana do płatności (oraz stwierdzona w trakcie weryfikacji wniosku) wynosiła 1,73 ha, co uprawniało skarżącego do płatności w wysokości [...] zł (wraz z kwotą [...]zł z tytułu kosztów transakcyjnych). Z akt sprawy wynika, że skarżący nie zaprzecza ustaleniom poczynionym przez organ odnośnie braku faktycznych i prawnych podstaw do przyznania płatności w ramach wariantu 6.1 (Trwałe użytki zielone w okresie konwersji) oraz wariantu 11.1 (Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji). Warunkiem przyznania płatności w obu wyżej wymienionych wariantach jest - w myśl § 9 ust 3 i 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. - posiadanie przez rolnika gatunków zwierząt wskazanych w załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia. Tego warunku skarżący nie spełniał i zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach wariantu 6.1 i wariantu 11.1. W realiach niniejszej sprawy źródłem sporu jest odmowa przyznania płatności w zakresie wariantu 1.1 (Uprawy rolnicze w okresie konwersji) oraz wariantu 7.1 (Uprawy rolnicze po okresie konwersji). W ocenie Sądu, prawidłowym jest stanowisko organu, że stwierdzona w roku 2015 uprawa wyki siewnej (jarej), nie upoważnia do przyznania płatności ekologicznej. Wyka siewna (jara) nie figuruje bowiem w wykazie roślin wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. W związku z tym, za rok 2015 organ ARiMR nie mógł przyznać zawnioskowanej płatności w ramach tego wariantu. Ujawnienie takiej uprawy na działkach rolnych nr AŁ1a (o pow. 1,62 ha) oraz nr CC1a (o pow. 1,16 ha) wykluczało możliwość udzielenia wsparcia do zadeklarowanego obszaru o pow. 2,78 ha. Niewadliwe są także ustalenia organu, że w przypadku wariantu 7.1 (Uprawy rolnicze po okresie konwersji) skarżący zadeklarował obszar o pow. 13,14 ha. Weryfikacja wniosku wykazała, że powierzchnia działek rolnych wynosiła 9,17 ha. Na działkach rolnych A1a (0 pow. 1,57 ha), C1a (o pow. 0,46 ha), L1a o pow.1,25 ha), AK1a (o pow.0,56 ha) stwierdzono w plonie głównym uprawę wyki siewnej (jarej). Jak wcześniej wykazano tego rodzaju uprawa nie figuruje w wykazie roślin, do których przysługują płatności (według załącznika nr 4 do rozporządzenia ekologicznego). Powyższe działki należało wykluczyć z płatności oraz zastosować sankcję (karę pieniężną) wynoszącą 2 685, 48 zł w odniesieniu do wariantu 1.1 (Uprawy rolnicze w okresie konwersji). Podstawą do zastosowania sankcji jest art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełaniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli - w ramach wariantu: 1.1 - wynosiła 100 %. Z tego powodu organ zasadnie odmówił przyznania płatności ekologicznej i wymierzył karę we wspomnianej wysokości. Stosownie do art. 19 ust. 1 cyt. rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. W myśl art. 19 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18. W przypadku wariantu 7.1 (Uprawy rolnicze po okresie konwersji) z płatności podlegał wyłączeniu obszar zajęty pod uprawę wyki siewnej (jarej). W tych okolicznościach procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych i kwalifikujących się do płatności kwalifikowanych - wynosząca 43,29% - upoważniała organ, zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, do wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności ekologicznej. Skarżący podniósł, że miała miejsce klęska suszy (od lipca do września 2015 r.). Z tego powodu musiał zlikwidować dotychczasowe uprawy i zasiać wykę kosmatą. Protokół z szacowania strat nr [...] z dnia [...] r. (k. 322 akt adm.) nie potwierdza, aby komisja stwierdziła wystąpienie szkody w uprawie wyki kosmatej. Plon utracony w 95 % dotyczył bowiem wyki z owsem (Lp. 11 protokołu) Oświadczenie R. B. z dnia [...] r. o sprzedaży 300 kg wyki kosmatej nie stanowi również dowodu, że w roku 2015 skarżący uprawiał tego rodzaju odmianę wyki. Należy zwrócić uwagę, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie powoływał się na wspomniane wyżej wyjaśnienie R. B.. Wręcz przeciwnie w piśmie z dnia [...] r. (k. 264 akt adm.) skarżący wskazywał, że zasiał zakupioną od E. N. wykę jarą siewną. We wniosku o przyznanie płatności skarżący zadeklarował uprawę "wyki z owsem". W rejestrze działań agrotechnicznych (k. 276 - 280 akt adm.) wymienia się wspomnianą wyżej uprawę (wykę z owsem). Wyjaśnienie M. N. (k. 332 akt adm.), działającego jako pełnomocnika E. N., wskazuje, że w dniu [...] r. sprzedano skarżącemu 450 kg wyki siewnej oraz 300 kg owsa. Nieuzasadnione okazały się zarzuty i wnioski podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] r., że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem wadliwym. Bez naruszenia art. 7 k.p.a. organy ARiMR rozpoznały wniosek skarżącego Przepis ten zobowiązuje organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie organ nie musiał korzystać - w trybie art. 84 k.p.a. - ze specjalistycznych opinii o uprawie wyki (siewnej i kosmatej). Protokół z kontroli dokonanej przez [...] (k. 107 – 119 akt adm.) wspomina o uprawie wyki z owsem. Wątpliwości na tle charakterystycznych cech każdej z tych upraw skarżący zgłasza dopiero po wniesieniu skargi. Pochodząca z dnia [...] r. (k. 120 akt adm.) informacja jednostki certyfikującej ([...]) o uprawie wyki siewnej oraz kosmatej nie mogła być przedmiotem badania przez organ. Sprawę przyznania płatności zakończono wcześniej - wydaniem przez organ odwoławczy decyzji w dniu [...] r. Należy podnieść dodatkowo, że na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności organ nie musiał zwracać się do skarżącego o doprecyzowanie żądania w celu wyjaśnienia, czy na działkach rolnych zasiano wykę kosmatą, czy jarą. Wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada, że organ administracji prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, doznaje ograniczenia w postepowaniach przed organami ARiMR. W myśl art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Przepis ten oznacza, że organ ARiMR z urzędu nie informuje rolnika o okolicznościach faktycznych i prawnych rzutujących na ustalenie jego praw jako strony postępowania. Nie można też pomijać, że w dniu [...] r. skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W tym stanie rzeczy skarżący nie może skutecznie zarzucać, że wyka jara i kosmata stanowić mogą "jeden produkt". Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa również certyfikat zgodności wystawiony w dniu [...] r. w sprawie uzyskania przez skarżącego w jednym okresie wegetacyjnym 900 kg wyki kosmatej (k 121 akt sąd.). Ze wskazanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga złożona w niniejszej sprawie nie miała usprawiedliwionych podstaw i dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) podlegała oddaleniu. O należnym wynagrodzeniu przysługującym profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego z tytułu świadczenia pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.