III SA/Lu 537/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy T. D. z dnia 16 czerwca 2021 r. nr [...] odmawiające zwolnienia G. K. i A. K. od kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. nr [...] Wójt Gminy T. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia położonych w obrębie G. P. działek o nr [...], stanowiących własność G. K. i A. K., z działkami nr [...] będącymi własnością M. W., działką nr [...] stanowiącą własność A. S. i T. S. i działką nr [...], której właścicielem jest Gmina G. oraz przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia przez sąd. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r. nr [...] Wójt Gminy W. T. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6560 zł. Do uiszczenia kosztów zobowiązani zostali: G. i A. K. w wysokości 3280 zł, A. i T. S. w wysokości 850 zł, M. W. w wysokości 805 zł oraz Gmina G. w wysokości 360 zł. P. z dnia 23 lutego 2021 r. i 24 marca 2021 r. G. K. i A. K. wnieśli o umorzenie kosztów postępowania związanych z rozgraniczeniem działek z uwagi na trudną sytuację finansową. W toku postępowania, na wezwanie organu, przedłożyli szereg dokumentów obrazujących ich sytuację życiową i majątkową, w tym: wyciąg z pobieranej przez G. K. renty w kwocie 1065,88 zł, wyciąg z pobieranej przez A. K. emerytury na kwotę 1379,41 zł, zeznanie o osiągniętym dochodzie A. K. za 2020 na kwotę 22 689.87 zł, decyzję o zobowiązaniach pieniężnych z tytułu podatku gruntowego za 2021 w kwocie 68 zł, kartę informacyjną o stanie zdrowia A. K., zaświadczenie o posiadaniu gospodarstwa rolnego, zaświadczenie o niepobieraniu płatności obszarowych z ARiMR przez G. K., zaświadczenie o nie korzystaniu z pomocy społecznej, kopię rachunków za gospodarowanie odpadami komunalnymi: za IV kwartał 2020 r. - 33 zł i za I kwartał 2021 r. - 38 zł, kopie rachunków za telefon za miesiąc listopad i grudzień 2020 na kwotę ogółem 150 zł, kopie rachunków za gaz za sierpień, październik, grudzień 2020 r. na łączną kwotę ogółem 143 zł oraz za luty i kwiecień na łączna kwotę 97,43 zł, kopie rachunków za energię elektryczną za miesiąc wrzesień, grudzień 2020 r. i za miesiąc styczeń 2021 r. na łączną kwotę 1206,18 zł, kopie rachunków za telefon za październik 2020 r. oraz za styczeń, luty i marzec 2021 r. na łączną kwotę 247 zł. G. K. i A. K. zostali także przesłuchani w charakterze strony w zakresie ich sytuacji majątkowej, rodzinnej i ekonomicznej. Ponadto organ uzyskał kartę informacyjną dotyczącą stanu rodziny od Ośrodka Pomocy Społecznej w G. . Zwrócił się także do A. K. o przedłożenie dokumentu potwierdzającego uzyskanie dopłaty bezpośrednie z ARiMR. W odpowiedzi A. K. przesłał kopię przelewu potwierdzającego uzyskanie dopłat bezpośrednich za 2020 r. w kwocie 1267,28 zł. Na podstawie danych zawartych w internetowym Systemie Rejestracji Pomocy Publicznej organ ustalił także, że A. K. uzyskał pomoc publiczną w dniu 1 września 2020 r. w kwocie 238 zł oraz w dniu 4 marca 2021 r. w kwocie 13830 zł. Na podstawie decyzji Wójta Gminy G. A. K. uzyskał również zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. W oparciu o powyższe dokumenty, postanowieniem z dnia 16 czerwca 2021 r. Wójt Gminy T. D. odmówił zwolnienia G. K. i A. K. od kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie, postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 267 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Powyższy przepis pozwala organowi administracji na zwolnienie strony w części lub całości z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów postępowania, w razie "niewątpliwej niemożności" ich poniesienia. O "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów", o której mowa w art. 267 k.p.a., można byłoby mówić wtedy, kiedy zostałby stwierdzony brak możliwości ich poniesienia, użyte zaś przez ustawodawcę sformułowanie "niewątpliwa" należy rozumieć jako graniczące z pewnością. Ciężar dowiedzenia tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcach. W ocenie organu odwoławczego, wykazana kondycja finansowa dwuosobowej rodziny skarżącego jest trudna (niski dochód – obecnie nieco ponad 2300,00 zł miesięcznie, brak oszczędności, wydatki w kwocie ok. 1200,00 zł miesięcznie, sytuacja zdrowotna), jednak nie na tyle, aby skarżący nie byli w stanie wygenerować środków wystarczających na opłacenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Jak ustalono rodzina skarżącego, poza ww. dochodami, posiada dom jednorodzinny dwukondygnacyjny oraz gospodarstwo rolne. Skarżący z żoną zajmują pierwsze piętro budynku, na parterze zamieszkuje córka wraz z mężem i dziećmi, prowadząc osobne gospodarstwo domowe. Nieruchomości należące do skarżącego i jego małżonki nie są obciążone hipotecznie (brak takiej informacji ze strony skarżącego). Rodzina nie posiada kredytów. Posiada za to samochód osobowy marki [...] z [...] r. oraz ciągnik [...] z [...] r. Małżonkowie K. korzystają z pomocy córki, która pokrywa częściowe wydatki skarżących, co zdaniem organu, przy jej zamieszkiwaniu wraz z rodziną w należącym do skarżących domu jest w pełni zrozumiałe. Po odliczeniu miesięcznych opłat w kwocie ok. 200 zł (pozostałe wydatki prawidłowo nie zostały przez organ uwzględnione, z uwagi na ich pokrycie przez córkę) i kosztów pokrycia niezbędnych potrzeb bytowych w kwocie ok. 1000 zł, rodzinie skarżącego pozostaje na inne potrzeby kwota ok. 1.100,00 zł, z której może, chociażby ratalnie, pokryć koszty postępowania rozgraniczeniowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że wnioskodawcami postępowania rozgraniczeniowego w niniejszej sprawie byli A. i G. małż. K. , w związku z czym nie mogli być zaskoczeni koniecznością pokrycia tych kosztów i już w chwili złożenia wniosku o rozgraniczenie mogli zabezpieczyć w budżecie rodziny odpowiednią kwotę. Ponadto, powyższe koszty ustalone zostały ponad dwa lata temu co oznacza, że skarżący posiadali wystarczająco dużo czasu na zgromadzenie odpowiednich środków. Organowi znane jest również z urzędu, że rodzina skarżącego w 2020 r. poczyniła znaczne nakłady na dom mieszkalny (zmiana pokrycia dachowego, ocieplenie budynku, elewacja, położenie kostki brukowej oraz montaż instalacji solarnej), co może świadczyć o posiadanych przez rodzinę nieujawnionych oszczędnościach, bądź uzyskiwaniu dochód z nieujawnionych źródeł. Dokonując zaś zestawienia kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego z orientacyjnymi kosztami poniesionymi na remont i modernizację domu, te pierwsze uznać należy za niewielkie oraz możliwe do poniesienia przez rodzinę skarżącego bez uszczerbku koniecznego utrzymania jego rodziny. Wobec niewykazania przez wnioskodawców niewątpliwej niemożności uiszczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, organ uznał odmowę zastosowania przez organ I instancji ulgi za zasadną. Pismem z dnia 16 sierpnia G. K. i A. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 80, art. 262 § 1 pkt 2 oraz art. 267 k.p.a., polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, niewyczerpującym rozpatrzeniu dowodów i ich błędnej ocenie oraz wadliwym uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sprawie, co doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji i w konsekwencji do niesłusznej odmowy zwolnienia z ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, ponieważ koszty, którymi obciążono skarżącego przekraczają jego możliwości majątkowe, których nie może ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania własnego i rodziny. W uzasadnieniu skargi skarżący nie zgodzili się z oceną organów, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niewątpliwa niemożność poniesienia przez wnioskodawców kosztów postępowania rozgraniczeniowego, o czym świadczy obszerna dokumentacja przedstawiona w toku postępowania. Wysokość dochodów gospodarstwa domowego, wysokość stałych kosztów utrzymania koniecznego oraz fakt, że gospodarstwo rolne jest na granicy opłacalności (niedochodowe), stanowią obiektywne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w postaci zwolnienia w całości z ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem skarżących ustalony przez organ dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 3677,07 zł/rok liczony na podstawie Obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2020 r. jest jedynie ustaleniem teoretycznym, bowiem gospodarstwo rolne jest niedochodowe. Rodzina utrzymuje się z renty w kwocie około 1200 zł, a żona otrzymuje skromną emeryturę i jest na utrzymaniu skarżącego. Oprócz kosztów rozgraniczenia działek w przedmiotowym postępowaniu skarżący są zobowiązani do zapłaty kosztów rozgraniczania w innych sprawach administracyjnych na mocy postanowień organów administracji na łączną kwotę ponad 10000 zł. W ocenie skarżących, ustalony w postępowaniu dochód w kwocie 1117,38 zł nie pozwala na zapłacenie wysokich kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Powyższa kwota pozwala na zabezpieczenie podstawowych codziennych potrzeb życiowych w tym opłacenia koniecznych lekarstw i wizyt u lekarza, szczególnie przy wzroście ogólnych kosztów utrzymania. Odnosząc się do poczynionych nakładów na dom skarżący wyjaśnili, że nakłady wynikały z konieczności poprawy stanu technicznego domu i dostosowania warunków mieszkaniowych do potrzeb bytowych rodziny z małymi dziećmi. Ponadto, nadkłady na dom nie zostały dokonane w 2020 r., lecz około pięciu lat temu i przed rozpoczęciem postępowania rozgraniczeniowego, poza instalacją solarną, wykonaną około dwóch lat temu. Zdaniem strony, kwota kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie może być uznana za niewielką i możliwą do poniesienia, nawet jeżeli uwzględni się koszty poczynionych nakładów na dom, ponieważ kwota ta odpowiada ich dochodowi z około trzech miesięcy i z tego właśnie względu nie była możliwa do zgromadzenia i zapłacenia. Skarżący podnieśli także, że nie składali wniosku o rozgraniczenie do Wójta Gminy T. D. i ostatecznie przed geodetą nie doszło do rozgraniczenia, ponieważ nie zostały ustalone granice i nie został podpisany protokół graniczny, w związku z czym nie powinni zostać obciążeni tymi kosztami. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie postanowień obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 537/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 sierpnia 2021 r., z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie z dnia 4 sierpnia 2021 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy T. D. z dnia 16 czerwca 2021 r. o odmowie zwolnienia G. K. i A. K. od kosztów postępowania rozgraniczeniowego ustalonych w postanowieniu Wójta Gminy T. D. z dnia 14 listopada 2018 r. Materialnoprawną podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 267 k.p.a., w myśl którego w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Z powyższego przepisu wynika, że postanowienie o zwolnieniu strony od ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego podejmowane jest w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola tego aktu jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek rozstrzygnięcia uznaniowego oraz czy podjęte na ich podstawie postanowienie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia według wskazanych wyżej reguł sąd doszedł do przekonania, że orzeczenia organów obu instancji spełniają stawiane im wymogi. W ocenie sądu, prawidłowa jest ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie braku wystąpienia przesłanki "niewątpliwej niemożności poniesienia" kosztów postępowania rozgraniczeniowego przez skarżącego. Okoliczności i dokumenty przedstawione przez stronę w toku postępowania nie pozwalają bowiem na uznanie, że faktycznie nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów w całości lub w części, a tym bardziej nie są wystarczające do przyjęcia, że ewentualna niemożność ich uiszczenia ma charakter niewątpliwy. Sytuacja strony jest trudna, ale stabilna. Skarżący ma zapewnione warunki bytowe, posiada stały dochód, który choć jest niski pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny strony. Ponadto z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że dochód rodziny przewyższa ponoszone wydatki oraz że skarżący nie posiada kredytów, w tym hipotecznego. Szczególnego podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ubiegając się o zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego strona powinna przestawić pełne informacje o swoim stanie majątkowym i sytuacji finansowej i życiowej oraz tak je udokumentować, aby wykazać niewątpliwą niemożność ich poniesienia. W przypadku rozstrzygnięć opartych na uznaniu administracyjnym obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są znacznie szersze niż przy ograniczeniach ustawowych. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie dowodów i żądanie od strony wyjaśnień i dokumentów, jeżeli mogą one mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z drugiej jednak strony, obowiązek zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego jest o tyle ograniczony, że w głównej mierze to wnioskujący jest w posiadaniu informacji i dokumentów, które mogą przemawiać za spełnieniem przesłanek wskazanych w art. 267 k.p.a. Występując o przedmiotową ulgę strona ma zatem obowiązek przestawienia swojej sytuacji majątkowej i życiowej i wskazania okoliczności przemawiających za przyznaniem jej zwolnienia oraz przedstawienia na te okoliczności stosownych dowodów. Ciężar udowodnienia przez wnioskodawcę okoliczności w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, bowiem to strona jest dysponentem tych informacji. Złożenie wniosku o ulgę w formie zwolnienia z ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego zawsze oznacza zatem konieczność przedstawienia przez stronę swojej sytuacji życiowej i majątkowej w sposób pełny, pozwalający na jednoznaczne ustalenie, czy ma możliwość poniesienia tych kosztów, czy nie. W rozpoznawanej sprawie, zgromadzone przez organ dokumenty, w tym dowody przedłożone przez skarżącego, nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zaznaczyć również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, postępowanie rozgraniczeniowe, którego dotyczą koszty będące przedmiotem niniejszej sprawy zostało zainicjowane przez skarżącego i jego małżonkę, którzy wystąpili z takim wnioskiem do Wójta Gminy G.. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w toku tego postępowania z uwagi na brak możliwości zawarcia ugody między stronami doszło do jego umorzenia i przekazania sprawy do sądu powszechnego. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje również fakt, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia, pierwotnie zakończone decyzją Wójta Gminy G. z dnia 1 lutego 2017 r. było wznawiane, zaś do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego został wyznaczony Wójt Gminy T.. Postępowanie rozgraniczeniowe bezsprzecznie zostało wszczęte na wniosek skarżącego i jego małżonki. Skoro zatem skarżący zakwestionował istniejące granice poprzez złożenie wniosku o rozgraniczenie ww. nieruchomości, zaś w toku postępowania nie zgodził się z proponowanym przez geodetę i właścicieli działek graniczących z działką skarżącego przebiegiem granic, to pomiędzy właścicielami ww. nieruchomości powstał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Postępowanie przed organem prowadzącym postępowanie rozgraniczeniowe ostatecznie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 14 listopada 2018 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 (art. 34 ust. 1 ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a."). Przekazanie na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego z urzędu sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, jest potwierdzeniem wystąpienia sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć. Wobec powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że nie wnosił o rozgraniczenie, w związku z czym nie powinien ponosić jego kosztów. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się na wniosek skarżącego i w jego interesie. Co równie istotne, administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe ostatecznie zakończyło się decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. Tego samego dnia wydane zostało również postanowienie o wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Od dnia zakończenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego do daty zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia upłynęły zatem ponad dwa lata i osiem miesięcy. Nie sposób się zatem nie zgodzić z organem, że skarżący miał wystarczająco dużo czasu na przygotowanie środków na pokrycie kosztów postępowania. Nie można również uznać, że wysokość kosztów mogła być dla skarżącego zaskoczeniem. Pierwotne postanowienie o wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego z dnia 13 czerwca 2018 r., uchylone następnie postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2018 r. jako przedwczesne wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji rozgraniczeniowej z dnia 13 czerwca 2018 r., pozwalało skarżącemu na rozeznanie się w szacunkowej wysokości tych kosztów i zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na ich pokrycie. Organowi z urzędu także wiadomo, że w okresie tym skarżący poczynił znaczne nakłady na dom. Zmienione zostało pokrycie dachowe, budynek został ocieplony, odświeżona została elewacja budynku, zamontowano również instalację solarną oraz położono kostkę brukową. Część z tych nakładów w dalszej perspektywie niewątpliwie miała na celu zmniejszenie kosztów eksploatacji domu. Część z nich została jednak poniesiona ze względu na polepszenie komfortu użytkowania budynku, w tym jak wskazał sam skarżący w skardze, dostosowanie warunków mieszkaniowych do potrzeb rodziny z małymi dziećmi lub była stricte estetyczna i miała wyłącznie na celu zwiększenie statusu, a więc i wartości nieruchomości. Porównanie natomiast wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego wynoszących w niniejszej sprawie 3280 zł z szacunkowymi wydatkami poniesionymi na modernizację nieruchomości powoduje, że twierdzenia skarżącego w zakresie możliwości ich poniesienia przestają być wiarygodne. Nasuwają także wątpliwości co do, tego czy skarżący w sposób pełny przedstawił swoją sytuację majątkową. Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że rodzina skarżącego, mimo prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, otrzymuje wsparcie ze strony córki, która wraz z mężem i dziećmi zajmuje parter domu skarżącego i pokrywa część wydatków związanych z utrzymaniem domu. Jak wynika natomiast z twierdzeń skarżącego, część nakładów na dom została poczyniona wyłącznie na potrzeby dostosowania nieruchomości do wymogów rodziny córki i jej małych dzieci. Skarżący nie wskazuje jednocześnie, w jakim stopniu nakłady te zostały sfinansowane przez niego i czy w ogóle córka z rodziną partycypowała w tych kosztach. Kwestie wzajemnych relacji finansowych między rodziną skarżącego a rodziną jego córki nie są zatem klarowne. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że dla prawidłowej oceny przesłanki niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę kosztów postępowania rozgraniczeniowego konieczne jest zestawienie uzyskiwanych przez skarżącego rzeczywistych dochodów oraz ponoszonych przez niego wydatków. W przypadku zaś ustalenia, że wskazane dane odnośnie któregokolwiek z tych elementów nie są wiarygodne, uprawniony jest wniosek, że wymagane przesłanki zwolnienia od kosztów nie zostały spełnione. Odnosząc się natomiast do przyjętej przez organy wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego wskazać należy, że dochód ten został wyliczony na podstawie wskazanej przez skarżącego w trakcie przesłuchania i wynikającej z zaświadczenia Wójta Gminy G. z dnia 7 kwietnia 2021 r. wystawionego na podstawie rejestru podatników podatku rolnego Gminy G. powierzchni gospodarstwa wynoszącej 2,38 ha, tj. 1,1335 ha przeliczeniowego. W oparciu o wskazaną powierzchnię i na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333) w zw. z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2020 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2019 r. (M. P. z 2020 r. poz. 852) organ ustalił dochód gospodarstwa na poziomie 3677,07 zł. W ocenie sądu postępowanie w tym zakresie było prawidłowe. Przepisy k.p.a. nie precyzują, w jaki sposób ustala się dochód z gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji organy prawidłowo posłużyły się Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2020 r. Z uwagi na szczególny charakter działalności rolniczej niemożliwe jest bowiem precyzyjne ustalenie uzyskiwanego z tej działalności dochodu. Przepis art. 18 ustawy o podatku rolnym ma zatem zastosowanie wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz, czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Zauważyć także należy, że poza gołosłownymi twierdzeniami skarżący nie przedstawił natomiast żadnych informacji podważających ustalenia organu w tym zakresie. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy miały wszelkie podstawy do uznania, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 267 k.p.a. Subiektywne przekonanie skarżącego o istnieniu podstaw do jego zwolnienia od kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie jest wystarczające do uzyskania zwolnienia, które ma charakter wyjątkowy. Jak już wyżej wskazano, koszty rozgraniczenia nieruchomości są związane z prawem własności do nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Co do zasady więc koszty rozgraniczenia nieruchomości obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Zwolnienie właściciela nieruchomości, która ma znaczną wartość, z obowiązku poniesienia tych kosztów oznacza ich poniesienie przez podatników, a to nakłada na stronę obowiązek wykazania w sposób nie budzący wątpliwości, że nie może ich ponieść, a na organ obowiązek ustalenia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego w tym zakresie i jego wnikliwej oceny, zgodnie z regułami określonymi w k.p.a. Nie wystarczy więc uprawdopodobnienie tych okoliczności, ale konieczne jest ich udowodnienie. W ocenie sądu, bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, zaś ocena ta znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji obu instancji. Organy zapewniły skarżącemu możliwość czynnego udziału w sprawie oraz odniosły się do podnoszonych przez niego argumentów. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających ustalenia organów. Ogólnikowe oraz nieprecyzyjne sformułowane przez skarżącego zarzuty skargi w tym zakresie okazały się zatem całkowicie chybione. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.