III SA/Lu 537/25
WyrokWSA w Lublinie2026-01-08
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Jerzy Drwal, Agnieszka Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, pełniący służbę jako dowódca konwoju, ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za zaniechanie nadzoru nad konwojowanym osadzonym, w tym za brak kontroli sposobu założenia kajdanek przez podwładnego, korzystanie z telefonu komórkowego w celach prywatnych i pozostawienie osadzonego bez nadzoru, pomimo że osadzony był podejrzany o popełnienie poważnych przestępstw i wymagał szczególnej ostrożności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz Służby Więziennej, pełniąc funkcję dowódcy konwoju, ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za liczne zaniechania obowiązków służbowych, w tym brak nadzoru nad konwojowanym, nieprawidłowe założenie kajdanek przez podwładnego, korzystanie z telefonu komórkowego w celach prywatnych oraz pozostawienie osadzonego bez nadzoru. Sąd podkreślił, że okoliczności dotyczące stanu zdrowia osadzonego lub zasadności stosowania wobec niego środków przymusu są irrelewantne dla oceny zachowania funkcjonariusza, który miał obowiązek rzetelnie wykonywać swoje zadania i przestrzegać przepisów prawa. Kara dyscyplinarna została uznana za współmierną do popełnionych przewinień.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Służby Więziennej pełniący funkcję dowódcy konwoju, został ukarany dyscyplinarnie ostrzeżeniem o niepełnej przydatności do służby za zaniedbania podczas konwojowania osadzonego B. B. w szpitalu psychiatrycznym. Zarzuty obejmowały brak nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek przez podwładnego, korzystanie z telefonu komórkowego w celach prywatnych, pozostawienie osadzonego bez obserwacji, nieutrzymywanie środków przymusu w gotowości oraz brak kontroli pobieżnej osadzonego. Skarżący odwołał się od orzeczenia, kwestionując ustalenia faktyczne i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych oraz prawa materialnego, w tym Konwencji o prawach człowieka.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Referent Aleksander Jabłoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. P. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Lublinie z dnia 31 lipca 2025 r. nr 6/2025 w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę.
Zaskarżonym przez D. P., zwanego dalej skarżącym, orzeczeniem z dnia 31 lipca 2025 r. nr 6/2025, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. , działając na podstawie art. 256 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (zwanej dalej "ustawą o Służbie Więziennej" lub "ustawą"), utrzymał w mocy orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 13 maja 2025 r. nr 16/2025 w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary dyscyplinarnej "ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej".
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Postanowieniem nr 12/2024 z dnia 31 października 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Z. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2025 r. dokonano zmiany pierwotnego zarzutu opisanego w postanowieniu z dnia 31 października 2024 r. i skarżący został obwiniony o to, że jako strażnik działu ochrony Zakładu Karnego w Z., pełniąc służbę w S. P. W. S. P. w R. :
1. w dniu 5 października 2024 r. nie sprawował nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek zespolonych u osadzonego B. B. przez konwojenta szer. W. M., tj. wyraził zgodę na zmianę sposobu założenia kajdanek, po czym nie sprawdził skuteczności stosowanego środka. Swoim postępowaniem funkcjonariusz naruszył § 91 ust. 1 pkt 11 Zarządzenia nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposobów ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej (dalej jako "Zarządzenie nr 69/23), czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej (dalej jako "Regulamin nr 1/2010"), co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej (w zakresie zaniechania czynności służbowej;
2. w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna), nie nadzorował sposobu realizacji przez funkcjonariusza wyznaczonego do pełnienia służby na stanowisku konwojenta zadań, o których mowa w § 93 pkt 1-4 i 6 Zarządzenia nr 69/23, czym nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 91 ust. 1 pkt 11 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie niedopełnienia obowiązków służbowych;
3. w dniach 5 i 6 października 2024 r., pozostawił osadzonego B. B. bez ochrony i obserwacji jego zachowania, czym nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 81 ust. 2 pkt 1 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej.
4. w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna), korzystał z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w innych celach, niż związanych z realizacją konwojowania czym nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 81 ust. 2 pkt 2 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej;
5. w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna), nie utrzymywał środków przymusu bezpośredniego oraz nie posiadał na sobie środków ochrony, a tym samym nie pozostawał w stałej gotowości do ich użycia i wykorzystania, nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 93 pkt 4 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej;
6. w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna) nie przeprowadzał kontroli pobieżnej osadzonego, po utracie z nim kontaktu wzrokowego w tym po wyjściu konwojowanego osadzonego z pomieszczenia sali chorych, pod kątem znajdowania się w niej przedmiotów oraz substancji niedozwolonych, tym samym nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 91 ust. 1 pkt 14 i 15 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej;
7. w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna), nie reagował na kontakty osadzonego z osobami postronnymi oraz na przekazywanie przedmiotów pomiędzy osadzonym, a osobami postronnymi. Tym samym nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 93 pkt 2 i 6 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010, co stanowi naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej.
Orzeczeniem nr 16/2025 z dnia 13 maja 2025 r. Dyrektor Zakładu Karnego w Z. orzekł o ukaraniu skarżącego karą dyscyplinarną - ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej. Organ I instancji ustalił następujący stan faktyczny. W nocy z 5 na 6 października 2024 r. kpr. D. P. pełnił służbę na stanowisku dowódcy konwoju nieetatowej grupy konwojowej wraz z konwojentem szer. W. M. w S. P. W. S. P. w R.. Konwojowali oni tymczasowo aresztowanego B. B.. Przed rozpoczęciem służby kpr. D. P., udzielono instruktażu oraz przedstawiono charakterystykę osadzonego. Potwierdzeniem jest podpis złożony przez kpr. D. P. w książce instruktaży. Kpr. D. P., pełniąc służbę jako dowódca konwoju w dniu 5 października 2024 r. (zmiana nocna) nie sprawował nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek zespolonych u osadzonego B. B. przez konwojenta szer. W. M., tj. wyraził zgodę na zmianę sposobu założenia kajdanek, po czym nie sprawdził skuteczności stosowanego środka. Szer. W. M. pełniąc służbę jako konwojent podczas zmiany nocnej w dniu 5 października o godz. 18:20 wszedł do sali chorych i poluzował obręcze kajdanek zespolonych na rękach osadzonego B. B., po czym wrócił na korytarz. Ponownie wszedł na salę chorych o godz. 18.20 i poluzował obręcze kajdanek zespolonych na nogach osadzonego. Po tej czynności wyszedł z sali chorych i wrócił na korytarz, zajmując miejsce w fotelu. Czynność poluzowania kajdanek osadzonemu została wykonana w taki sposób, że powstały znaczne luzy w przestrzeni pomiędzy obręczami kajdanek, a nadgarstkami oraz stopami osadzonego. Na zapisie monitoringu widać, że w trakcie wychodzenia na łóżko osadzonemu B. B. o godz. 18.20, kajdanki założone na nogi same się zsuwają z jego prawej nogi. Osadzony samodzielnieje zakłada, ukrywając przy tym tę czynność pod kołdrą. O godzinie 18.22 szer. W. M. wchodzi do sali chorych i zabezpiecza kluczem kajdanki na nogach i rękach osadzonego. Skutkiem podjętych działań przez szer. W. M. było to, że osadzony był w stanie swobodnie zdejmować obręcze kajdanek zespolonych w dogodnym dla siebie momencie. Szer. W. M. dokonał w sposób nieprawidłowy zmiany sposobu założenia kajdanek osadzonemu. Kpr. D. P. pełnił służbę jako dowódca konwoju z konwojentem szer. W. M. w S. S. P. w R.. Nie nadzorował czynności zmiany stosowania kajdanek, dokonywanych przez konwojenta. Nie sprawdził też skuteczności stosowanego środka. W czasie dokonywania czynności związanych ze zmianą sposobu założenia kajdanek konwojenta szer. W. M. obwiniony kpr. D. P., zajmował miejsce w fotelu przed salą chorych i korzystał z telefonu komórkowego w celach pozasłużbowych. Tym samym nie przestrzegał instruktażu udzielonego przez Dowódcę Zmiany Zakładu Karnego w Z. w dniu 5 października 2024 r. oraz Instrukcji stanowiskowej Nr: 25, dla Stanowiska Nr: 25 (S-25) Dowódca nieetatowej grupy konwojowej z dnia 22 maja 2024 r. Kpr. D. P. - strażnik działu ochrony Zakładu Karnego w Z. nie nadzorował sposobu realizacji przez funkcjonariusza wyznaczonego do pełnienia służby na stanowisku konwojenta zadań, o których mowa w § 93 pkt 1-4 i 6 Zarządzenia nr 69/23. W czasie pełnienia służby kpr. D. P., przez większość czasu służby (oprócz wychodzenia do toalety, spożywania posiłków) korzystał z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w innych celach, niż związanych z realizacją konwojowania lub prowadził rozmowy z personelem szpitala. W podobny sposób służbę pełnił konwojent, także przez większość czasu korzystając z telefonu komórkowego w celach pozasłużbowych lub rozmawiając z personelem szpitala nie wykonując zadań związanych z obserwacją i ochranianiem osadzonego. Na taki sposób pełnienia służby przez konwojenta, dowódca konwoju kpr. D. P. nie reagował. Zarówno konwojent szer. W. M. jak i obwiniony przez cały okres pełnienia służby nie utrzymywali środków przymusu bezpośredniego oraz nie posiadali na sobie środków ochrony, (poza przypadkiem około jednej minuty, gdy założyli razem kamizelki ochronne w dniu 5 października 2025 r. o godz. 22.10.47, na wskutek podejrzenia, że może wystąpić inspekcja przełożonych. Po ustaleniu przez ww. funkcjonariuszy, że nic takiego nie będzie miało miejsca, zdjęli oni kamizeli ochronne o godz. 22.11.42. Kpr. D. P. i konwojent szer. W. M., tym samym nie utrzymywali środków przymusu bezpośredniego i nie posiadali na sobie środków ochrony. Tym samym nie pozostawali w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania. Konwojent pozostawił też osadzonego B. B. bez ochrony i obserwacji, dzięki czemu mógł on swobodnie kontaktować się z pacjentami w sali chorych oraz otrzymywać od nich drobne prezenty (baton, jabłko). Obwiniony jako dowódca konwoju nie nadzorował powyższych czynności. Nie reagował też na niedokonywanie kontroli pobieżnej osadzonego przez konwojenta, po opuszczaniu sali szpitalnej przez osadzonego oraz przy powrocie do niej. Sam także nie dokonywał powyższych kontroli. W dniu 6 października 2024 r. o godz. 00.06, kpr. D. P. udał się do świetlicy szpitalnej na odpoczynek. Położył się spać. Wypoczywał do godz. 4.34 i wrócił na korytarz przed salę chorych, w której przebywał osadzony B. B. o godz. 4.35. Zaprzestał realizowania swoich obowiązków służbowych na 4 godziny i 30 min. Ponadto zezwolił na opuszczenie stanowiska pełnienia służby przez konwojenta na ponad godzinę tj. od godz. 4.43 do godz. 6.02 w dniu 6 października. Konwojent szer. W. M. odpoczywał wtedy w świetlicy szpitala. Kpr. D. P., jako dowódca konwoju, pozostawił osadzonego bez ochrony i obserwacji jego zachowania. Przed rozpoczęciem służby obwinionemu udzielono instruktażu oraz przedstawiono charakterystykę osadzonego, co potwierdza podpis kpr. D. P. w książce instruktaży dla konwojentów. Funkcjonariusz nie dopełnił obowiązków służbowych, gdyż trakcie pełnienia służby nie ochraniał osadzonego ani nie obserwował jego zachowania. Poza nielicznymi przypadkami sprawdzenia przez kpr. D. P. sali chorych, w której przebywa osadzony B. B. tj. od godz. 19.14.04 do godz. 19.14.22, od godz. 21.14.46 do godz. 21.14.51, oraz o godzinie: 21.20.26; 22.02.04.; 22.11.35; 22.14.35 oraz po powrocie z odpoczynku w świetlicy o godz. 04.35.18, kpr. D. P. zajmował miejsce w fotelu i korzystał z telefonu komórkowego w celach nie związanych z realizacją konwoju (w celach pozasłużbowych), mając często w uszach słuchawki. W dniu 6 października 2024 r. o godz. 00.06, kpr. D. P. udał się do świetlicy szpitalnej na odpoczynek. Położył się spać. Wypoczywał do godz. 4.34 i wrócił na korytarz przed salę chorych w której przebywał osadzony B. B. godz. 4.35. Nie był obecny na korytarzu przed salą chorych osadzonego B. B. przez 4 godziny i 30 min. Po wypoczynku w świetlicy kpr. D. P. wrócił na korytarz o godz. 04.41, zajął miejsce w fotelu, znajdującym się naprzeciwko wejścia do sali szpitalnej, gdzie przebywał osadzony B. B.. Po zajęciu miejsca w fotelu, natychmiast uruchomił telefon komórkowy i korzystał z tego urządzenia nieprzerwanie do godz. 5.30. Następnie będąc w fotelu przysypiał o czym świadczy jego pozycja ciała. Przez cały czas kpr. D. P. miał przy sobie broń palną oraz amunicję. Kpr. D. P. obudził się o godz. 05.57. O godz. 06.04 przybyła nowa zmiana funkcjonariuszy, celem przejęcia konwojowania osadzonego B. B.. Z zapisu monitoringu kamer szpitala wynika, że w trzech sytuacjach osadzony B. B. pozostawiony zostaje zupełnie bez nadzoru funkcjonariuszy, gdyż obaj są nieobecni przy sali chorych. Sytuacje takie mają miejsce w dniu 6 października 2024 r. godzinach: od 00.18.42 do 00.20.21, od 04.33.05 do 04.35.16 oraz od 04.40.29 do 04.40.41, co jest rażącym dowodem na umyślne zaniechanie czynności służbowej przez obwinionego. Większość pełnionej służby obwiniony poświęcił na korzystanie z telefonu komórkowego, zajmując miejsce w fotelu ustawionym przed salą chorych. Kpr. D. P., pełniąc służbę jako dowódca konwoju w dniach 5 i 6 października 2024 r., poza czasem, kiedy wchodził lub zerkał do sali chorych, wychodził do toalety, spał w świetlicy, czy spożywał posiłki (w miejscu pełnienia służby przy sali chorych), w zasadzie bez przerw korzystał z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w celach nie związanych z realizacją konwoju (prawdopodobnie grał w gry, oglądał filmy lub słuchał muzyki, mając często słuchawki w uszach. W toku prowadzonych czynności rzecznik dyscyplinarny ustalił, że dowody w sprawie potwierdzają, iż przed służbą konwojową pełnioną w dniach 5 i 6 października 2024 r. (zmiana nocna), kpr. D. P. pobrał broń i uzbrojenie zgodnie z zajmowanym stanowiskiem, poświadczając to własnoręcznym podpisem w książce wydanego uzbrojenia. Pomimo tego podczas pełnienia służby nie utrzymywał środków przymusu bezpośredniego oraz nie posiadał na sobie środków ochrony, oprócz epizodu w dniu 5 października, gdzie przez około minutę, obwiniony założył na siebie kamizelkę, w związku z podejrzeniem, że może wystąpić inspekcja. Od początku przejęcia służby przez kpr. D. P. poziom realizacji zadań konwojowych stał na bardzo niskim poziomie. Tymczasowo aresztowany B. B. wychodząc z sali chorych oraz wracając do niej nie był poddawany kontroli pobieżnej pod kątem posiadania substancji zabronionych lub przedmiotów niedozwolonych. Nie był też poddawany takiej kontroli w sali chorych w której przebywał. Obwiniony pełniąc służbę jako dowódca konwoju w W. S. P. w R. nie reagował na przekazywanie przedmiotów pomiędzy osadzonym B. B., a pacjentami przebywającymi w sali chorych. Z zapisu monitoringu wynika, że osadzony B. B. w dniu 5 października 2024 r., przebywając w sali chorych przez cały okres, aż do położenia się do snu, bez ograniczeń prowadzi rozmowy z osobami trzecimi tj. innymi pacjentami szpitala, ulokowanymi razem z nim w sali szpitalnej, gra z nimi w karty, dzieli się papierosami, otrzymuje od nich do spożycia batony i jabłko. Mógł też bez przeszkód manipulować przy kajdankach.
Skarżący odwołał się od orzeczenia nr 16/2025 Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 13 maja 2025 r. w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej "ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej".
W dniu 31 lipca 2025 r. Dyrektor Zakładu Karnego wydał wymienione na wstępie orzeczenie, w którym utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że obwiniony wielokrotnie zaniechał czynności służbowych oraz nie dopełnił obowiązków służbowych, przez co dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej. Przeprowadzone w toku postępowania dyscyplinarnego czynności dowodowe wskazały jednoznacznie za uznaniem kpr. D. P. za winnego niedopełnienia obowiązków służbowych oraz zaniechania czynności służbowych. Obwiniony pełniąc służbę w S. P. W. S. P. w R. na stanowisku dowódcy konwoju w nocy z 5 na 6 października 2024 r. nie ochraniał i nie obserwował osadzonego oraz nie sprawował właściwego nadzoru nad sposobem realizacji zadań przez konwojenta, w następnie czego po wyrażeniu zgody na przeprowadzenie zmiany przez konwojenta sposobu założenia osadzonemu kajdanek zespolonych nie sprawdził poprawności i skuteczności wykonania wskazanej czynności. Analiza przebiegu służby wykazała, iż służba obwinionego upłynęła głownie na rozmowach z konwojentem oraz personelem szpitala prowadzonych z pozycji foteli ustawionych przed salą chorych w której przebywał osadzony, korzystaniu z telefonu komórkowego oraz na odpoczynku.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenie, czy konwojowany cierpiał na zaburzenia psychiczne, czy też nie, w trakcie przebywania pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej w S. P. W. S. P. w R., nie ma wpływu na ocenę prawną legalności, zasadności, celowości i adekwatności stosowania wobec niego środka przymusu bezpośredniego w postaci prewencyjnego użycia kajdanek zespolonych. Obowiązek stosowania wskazanego środka przymusu bezpośredniego wobec osadzonego, wynikał wprost z przepisów prawa i wydanych poleceń, których obwiniony nie kwestionował. Środek przymusu bezpośredniego w postaci prewencyjnego użycia kajdanek zespolonych wobec osadzonego w trakcie jego pobytu pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej w S. P. W. S. P. w R., stosowany był na podstawie i w granicach prawa oraz był celowy, adekwatny i nieodzowny zarówno w zakresie podmiotowym, jak też przedmiotowym. W przypadku, gdyby obwiniony uważał, że stosowanie środków przymusu bezpośredniego względem osadzonego jest niezgodne z prawem, zobowiązany był o tym zameldować, czego nie uczynił. Nawet w sytuacji, gdyby jednak okazało się, że nie można było stosować środka przymusu bezpośredniego względem osadzonego, to na moment pełnienia służby w dniu 5 października 2024 r. nie był zwolniony z obowiązku stosowania przepisów w powyższym zakresie. Jak wynika z § 76 Zarządzenia nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposób ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, dokonuje się rozpoznania miejsca czasowego przebywania osadzonego poza terenem jednostki, które obejmuje w szczególności analizę obiektu. Na tej podstawie formułuje się instrukcje konwojowe, z którymi obwiniony przed rozpoczęciem służby został zapoznany, co potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 5 października 2024 r.
Organ wskazał, że na podstawie zebranego w trakcie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiału dowodowego stwierdzono, że obwiniony popełnił przewinienia dyscyplinarne, działając w pełni świadomie naruszał obowiązujące przepisy prawne oraz ciążące na nim obowiązki. Przeprowadzone w toku postępowania dyscyplinarnego czynności dowodowe wskazały jednoznacznie za uznaniem skarżącego za winnego zaniechania czynności służbowych oraz niedopełnienia obowiązków służbowych. Biorąc pod uwagę rodzaj dokonanych przewinień dyscyplinarnych obwinionemu wymierzono karę dyscyplinarną w postaci ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej wymierzając powyższą karę uwzględniono dyrektywy wymiaru kary określone w art. 239 ust. 1 a, ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Analiza zebranego materiału nie wykazała istnienia w danej sprawie ustawowych okoliczności mających wpływ na złagodzenie wymiaru kary, zaś dotychczasowy przebieg służby oraz nienaganna postawa funkcjonariusza nie może w świetle tych ustaleń stanowić okoliczności łagodzącej. Natomiast na zaostrzenie wymiaru kary wpłynęło niewątpliwie, iż przewinienie dyscyplinarne wywołało zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej, w tym naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej. Obwiniony swoim postępowaniem naruszył obowiązujące przepisy prawa oraz wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy, co bez wątpienia miało wpływ na zakłócenie realizacji zadań, gdyż urealniło ucieczkę osadzonego ze szpitala. Okolicznością sprzyjającą temu, iż osadzonemu udało się oddalić z placówki medycznej był niewłaściwe sprawowany nadzór nad przeprowadzeniem zmiany sposobu założenia kajdanek a następnie niesprawdzenie skuteczności stosowania tegoż środka.
Biorąc pod uwagę rodzaj dokonanych przewinień dyscyplinarnych, w ocenie organu odwoławczego, że wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych oraz stopnia zawinienia. Ponadto wymierzona obwinionemu kara "ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej" jest podyktowana także potrzebą działania ogólnoprewencyjnego, wskazaniem braku akceptacji dla podobnych zachowań Wymierzenie powyższej kary jest także celowe ze względu na potrzebę utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny oraz zasad moralnych załogi jednostki penitencjarnej. Ponadto wymierzona kara ma na celu zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości. Jest to w tej sytuacji jedyna kara w katalogu kar dyscyplinarnych przewidzianych przez ustawodawcę, która jest współmierna do popełnionych przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych oraz jego stopnia zawinienia.
Organ II instancji podkreślił także, że wobec obwinionego został skierowany zarzut karny, który jest tożsamy jak w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym.
W ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego, wina obwinionego jest bezsporna, a Dyrektor Zakładu Karnego w Z. uwzględnił wszystkie okoliczności mające wpływ na rodzaj kary i wymierzył karę adekwatną do popełnionego czynu. Wymierzona kara dyscyplinarna ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej, wobec popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez funkcjonariusza Służby Więziennej polegającego na naruszeniu obowiązku: przestrzegania wszystkich przepisów prawa oraz dbania o dobre imię Służby Więziennej poprzez unikanie zachowań i sytuacji, które mogą godzić w dobre imię Służby Więziennej, jest karą adekwatną, uwzględniającą zasady wymiaru kary zawarte w art. 239 ustawy o Służbie Więziennej, celową i zasadną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
I. art. 254 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej polegające na zaniechaniu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym pominięciu lub braku uwzględnienia istotnych okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie co wyrażało się w zaniechaniu uwzględnienia wniosków dowodowych o uzupełnienie postępowania I instancji poprzez;
a) dołączenie w poczet materiału dowodowego nagrań z monitoringu kamer przemysłowych S. P. W. - S. P. w R. ze służb pełnionych przez konwoje w dnia 4/5, 6/7 oraz 7/8 października 2024 r.
b) włączenie w poczet materiału dowodowego odpisu akt osobowych osadzonego, w tym w szczególności dokumentacji medycznej wytworzonych w stosunku do niego w okresie jego tymczasowego aresztowania
c) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry, który po zapoznaniu z dokumentacją medyczną osadzonego ustali, czy był on osobą z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego i czy przez cały okres pobytu w szpitalu w R. istniały wskazania zdrowotne do stosowania środków przymusu, a jeżeli tak to jakich?
d) dowodu z opinii instytutu naukowego - Katedry Postępowania Karnego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, który po zapoznaniu się z aktami sprawy wypowie się co do następujących okoliczności: czy do osadzonego - tymczasowo aresztowanego (przyjmując, że był on osobą z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego), w okresie jego przebywania w SPWSP w R. miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, a jeżeli tak, to czy stosowanie wobec niego środka przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zespolonych było zgodne z prawem, zważywszy na treść art. 18 ust. 1, 2, 6 i 9 tej ustawy oraz czy umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego osadzonego - tymczasowo aresztowanego, co do którego zachodzi konieczność stosowania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zespolonych, o których mowa w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, jest zgodne z prawem, a jeżeli nie, to jakie powinno być postępowanie Służby Więziennej z osadzonym w przypadku stwierdzenia u niego zaburzeń psychicznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego?
- co doprowadziło do nieuzupełnienia istotnych braków postępowania I instancji w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i skutkowało przyjęciem za własne błędnych ustaleń faktycznych organu I instancji oraz uczynieniem z nich podstawy orzeczenia;
II. art. 256 ust. 4 pkt 1 ustawy poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy orzeczenia organu I instancji wynikające z błędnego uznania, że zachowanie obwinionego stanowi delikt dyscyplinarny w Służbie Więziennej, podczas gdy nie wyjaśniono w toku postępowania poważnych wątpliwości co do:
a) dopuszczalności organizacji izolacji tymczasowo aresztowanego w S. P. oraz zasadniczych nieprawidłowości w zakresie przygotowania dozorowania osadzonych w S. P. w R.;
b) stosowania do tak zorganizowanego pobytu tymczasowo aresztowanego w S. P. przepisów o Służbie Więziennej,
c) możliwości stosowania przez funkcjonariuszy Służby Więziennej środków przymusu bezpośredniego w stosunku pacjenta S. P.;
d) narażenia funkcjonariuszy Służby Więziennej na niebezpieczeństwo poprzez ich skierowanie do dozorowania pacjenta S. P. w warunkach nieodpowiadających wymogom izolacji osób w ramach systemu penitencjarnego
- co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego uznania, że organ I instancji słusznie orzekł, że obwiniony pozostawiał osadzonego bez obserwacji, nie pozostawał przez cały czas pełnienia służby w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom, nie sprawował nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek, nie przeprowadzał kontroli pobieżnej osadzonego po utraceniu z nim kontaktu wzrokowego i zastosowania wobec obwinionego przepisów ustawy o Służbie Więziennej, a następnie ukaranie go karą dyscyplinarną;
III. art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności polegającą na jego niezastosowaniu wskutek przyjęcia, że stosowanie wobec osadzonego B. B. kajdanek zespolonych przez cały czas jego pobytu w S. P. było uzasadnione obiektywnymi względami, w sytuacji, gdy nie zostało wykazane, aby istniała realna potrzeba ich stosowania, a zatem ich stosowanie miało charakter prewencyjny, co jest sprzeczne ze standardami ochrony praw człowieka.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego od zarzucanych czynów ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia istotnych braków w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowych dowodów poprzez:
a) włączenie w poczet materiału dowodowego odpisu akt osobowych osadzonego B. B. , w tym w szczególności dokumentacji medycznej wytworzonych w stosunku do niego w okresie jego tymczasowego aresztowania;
b) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry, który po zapoznaniu z dokumentacją medyczną ustali, czy osadzony był osobą z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego i czy przez cały okres pobytu w szpitalu w R. istniały wskazania zdrowotne do stosowania środków przymusu, a jeżeli tak to jakich?
c) dowodu z opinii instytutu naukowego - Katedry Postępowania Karnego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, który po zapoznaniu się z aktami sprawy wypowie się co do następujących okoliczności: czy do osadzonego - tymczasowo aresztowanego B. B. (przyjmując, że był on osobą z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia), w okresie jego przebywania w SPWSP w R. miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, a jeżeli tak, to czy stosowanie wobec niego środka przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zespolonych było zgodne z prawem, zważywszy na treść art. 18 ust. 1, 2, 6 i 9 tej ustawy oraz czy umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego osadzonego - tymczasowo aresztowanego, co do którego zachodzi konieczność stosowania środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zespolonych, o których mowa w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, jest zgodne z prawem, a jeżeli nie, to jakie powinno być postępowanie Służby Więziennej z osadzonym w przypadku stwierdzenia u niego zaburzeń psychicznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego?
d) zwrócenie się przez Sąd do Zakładu Karnego w Z. (ul. [...], [...]) i włączenie w poczet materiału dowodowego dokumentu wytworzonego wskutek przeprowadzenia inspekcji stanu zabezpieczenia konwojowania podejmowanych przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego w Z. w S. P. w R. przez mjr M. P..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Organ odwoławczy wniósł również o dopuszczenie dowodów uzupełniających z:
1) wyciągu z Zarządzenia nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. w sprawie sposobów ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej;
2) wyciągu z Regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej;
3) wyciągu z regulaminu nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie było orzeczenie o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej - ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej - określonej w art. 232 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (zwanej dalej "ustawą o Służbie Więziennej" lub "ustawą SW").
Funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem (art. 230 ust. 1 ustawy). Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn funkcjonariusza popełniony umyślnie lub nieumyślnie polegający na naruszeniu dobrego imienia służby lub na przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych (art. 230 ust. 2 ustawy). Zgodnie z jej art. 230 ust. 3 naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie polecenia lub rozkazu przełożonego lub organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń funkcjonariuszom (pkt 1); zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2); niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 4); wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli wyrządziło to lub mogło wyrządzić szkodę służbie lub innej osobie (pkt 5).
Według art. 230 ust. 4 ustawy, czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa, wykroczenia, przestępstwa skarbowego, wykroczenia skarbowego podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej lub karnej skarbowej.
Funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie, jeżeli popełnia przewinienie dyscyplinarne sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, a także w przypadku, gdy kieruje popełnieniem przez innego funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego albo poleca jego popełnienie (art. 230a. ust. 1 ustawy). Każdy z funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1-3, odpowiada w granicach swojej winy, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób (art. 230a. ust. 4 ustawy).
W myśl jej art. 231 ust. 1, przełożonym dyscyplinarnym funkcjonariusza jest odpowiedni kierownik jednostki organizacyjnej, o którym mowa w art. 32.
Według art. 232 ustawy karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana; 2) ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym; 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej; 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 5) obniżenie stopnia; 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia; 7) wydalenie ze służby.
Kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej polega na przeprowadzeniu rozmowy, wytknięciu niewłaściwego postępowania i ostrzeżeniu, że za ponowne popełnienie czynu ukarany może zostać wydalony ze służby (art. 234 ust. 2 ustawy).
Według art. 239 ust. 1 ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia.
Stosownie do art. 239 ust. 1a ustawy SW, przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające.
Na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego: 1) działanie z pobudek i motywów zasługujących na szczególne potępienie albo w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka; 2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez funkcjonariusza przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej; 3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej lub naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej; 4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę (art. 239 ust. 2 ustawy).
Stosownie do art. 239 ust. 3 ustawy, na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego: 1) nieumyślność jego popełnienia; 2) podjęcie przez funkcjonariusza starań o zmniejszenie jego skutków; 3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych; 4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.
Przełożony dyscyplinarny uwzględnia okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, wyłącznie w stosunku do funkcjonariusza, którego one dotyczą (art. 239 ust. 4 ustawy).
Przełożony dyscyplinarny, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego wszczyna postępowanie dyscyplinarne (art. 240 ust. 1 pkt 1 ustawy).
W myśl art. 240 ust. 6 ustawy o Służbie Więziennej, postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera: 1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego; 2) datę wydania postanowienia; 3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego; 3a) datę otrzymania przez przełożonego dyscyplinarnego informacji uzasadniającej podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza zarzucanego mu czynu; 4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną; 5) uzasadnienie faktyczne zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego; 6) oznaczenie rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego postępowanie; 7) podpis z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego; 8) pouczenie o uprawnieniach przysługujących obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego.
Postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające, o których mowa w art. 240 ust. 4, prowadzi rzecznik dyscyplinarny (art. 243 ust. 1 ustawy).
Rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia oraz przeprowadza konfrontacje, oględziny i okazania. Z czynności tych rzecznik dyscyplinarny sporządza protokoły. Rzecznik dyscyplinarny może także zlecić przeprowadzenie odpowiednich badań (art. 247 ust. 1 ustawy).
W przypadku ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że obwinionemu należy zarzucić czyn, który nie był objęty uprzednio wydanym postanowieniem, lub że zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej, rzecznik dyscyplinarny występuje do przełożonego dyscyplinarnego z wnioskiem o zmianę lub o uzupełnienie zarzutów (art. 247 ust. 9a ustawy).
Jeżeli materiał dowodowy to uzasadnia, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o uzupełnieniu lub o zmianie zarzutów (art. 247 ust. 10 ustawy).
Stosownie do art. 248 ust. 1 ustawy w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do: 1) odmowy składania wyjaśnień; 2) zgłaszania wniosków dowodowych; 3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek lub fotokopii; 4) ustanowienia obrońcy, którym może być adwokat, radca prawny lub wskazany przez obwinionego funkcjonariusz, który wyraził zgodę na reprezentowanie obwinionego w toku postępowania dyscyplinarnego i postępowania odwoławczego; 5) wnoszenia do przełożonego dyscyplinarnego zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia i w przypadkach wskazanych w ustawie; na postanowienia wydane przez przełożonego dyscyplinarnego zażalenie przysługuje do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, z zastrzeżeniem art. 253 ust. 8.
Ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postępowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego (art. 248 ust. 3 ustawy).
Udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego (art. 248 ust. 5 ustawy).
Orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, dla każdego z nich z osobna (art. 248 ust. 6 ustawy).
W myśl zasady obiektywizmu – wyrażonej w art. 249 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej - przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 249 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej).
Czynności dowodowe w postępowaniu dyscyplinarnym kończy się w terminie miesiąca od dnia wszczęcia tego postępowania. Wyższy przełożony dyscyplinarny, w drodze postanowienia, może przedłużyć termin prowadzenia czynności dowodowych na czas oznaczony do 3 miesięcy (art. 250 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej).
Rzecznik dyscyplinarny po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, zawiadamia obwinionego i jego obrońcę o możliwości zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia (art. 251 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej).
Z czynności zapoznania z aktami postępowania dyscyplinarnego sporządza się protokół (art. 251 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej).
Niezapoznanie się z aktami postępowania dyscyplinarnego lub odmowa zapoznania się z nimi albo odmowa złożenia podpisu stwierdzającego tę okoliczność nie wstrzymuje postępowania. Rzecznik dyscyplinarny dokonuje wzmianki o odmowie w aktach postępowania. Nieusprawiedliwione niestawienie się obwinionego lub jego obrońcy na czynność zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego jest równoznaczne z odmową skorzystania z prawa do zapoznania się z tymi aktami (art. 251 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej).
Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie. Na wydane przez rzecznika dyscyplinarnego postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego obwinionemu służy prawo złożenia zażalenia (art. 251 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej).
Obwiniony ma prawo w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego zgłosić wniosek o ich uzupełnienie w zakresie wynikającym z przeprowadzonych czynności dowodowych uzupełniających akta tego postępowania (art. 251 ust. 5 ustawy). W myśl jej art. 251 ust. 6, rzecznik dyscyplinarny, po zapoznaniu obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych oraz w terminie 7 dni od dnia zakończenia czynności dowodowych sporządza sprawozdanie, które: 1) wskazuje prowadzącego postępowanie i przełożonego dyscyplinarnego, który wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego; 2) wskazuje obwinionego oraz określa zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, z opisem stanu faktycznego i prawnego, ustalonym na podstawie zebranych dowodów; 3) przedstawia wnioski dotyczące uniewinnienia, stwierdzenia winy, odstąpienia od ukarania lub wymierzenia kary albo umorzenia postępowania.
Stosownie do art. 252 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, na podstawie zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o: 1) uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu, albo 2) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, albo 3) uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, albo 4) umorzeniu postępowania.
Zgodnie z art. 252 ust. 2 ustawy, orzeczenie powinno zawierać: 1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego; 2) datę wydania orzeczenia; 3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego; 4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia; 7) pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania; 8) podpis, z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego, oraz pieczęć jednostki organizacyjnej.
Przełożony dyscyplinarny może odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste funkcjonariusza oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej (art. 252 ust. 5 ustawy).
Postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (art. 253 ust. 1 ustawy).
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres (art. 254 ust. 1 ustawy SW). Z materiałami uzyskanymi w wyniku czynności dowodowych, o których mowa w ust. 1, rzecznik dyscyplinarny zapoznaje obwinionego. W terminie 3 dni od dnia zapoznania się z tymi materiałami obwiniony ma prawo zgłoszenia wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu, o którym mowa w ust. 1, uwag dotyczących przeprowadzonych czynności dowodowych (art. 254 ust. 2 ustawy).
Wyższy przełożony dyscyplinarny w terminie 7 dni od dnia wniesienia odwołania może powołać komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia, zwaną dalej "komisją". W przypadku odwołania od orzeczenia o ukaraniu karą, o której mowa w art. 232 pkt 4-7, powołanie komisji jest obowiązkowe (art. 255 ust. 1 ustawy SW). Z przeprowadzonych czynności komisja sporządza sprawozdanie wraz z wnioskiem dotyczącym sposobu załatwienia odwołania (art. 256 ust. 1 ustawy).
Komisja przedstawia wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, w terminie 21 dni od dnia jej powołania (art. 256 ust. 2 ustawy SW). Rozpatrzenie odwołania przez wyższego przełożonego dyscyplinarnego następuje w terminie 30 dni od dnia wpływu odwołania, a w przypadku powołania komisji - w terminie 14 dni od dnia otrzymania sprawozdania, o którym mowa w ust. 1 (art. 256 ust. 3 ustawy SW). Zgodnie z jej art. 256 ust. 4 wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie: 1) utrzymać w mocy albo 2) uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę dyscyplinarną albo umorzyć postępowanie, albo uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne pierwszej instancji, albo; 3) uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części.
Stosownie do art. 257 ustawy, orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne: 1) z upływem terminu do wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zażalenia, jeżeli go nie wniesiono; 2) w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy.
Od orzeczenia i postanowienia kończących postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 263 ustawy SW).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi i wnioskom w niej zawartym zaskarżone orzeczenie nr 6/2025 Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 31 lipca 2025 r. utrzymujące w mocy orzeczenie nr 16/2025 Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia 13 maja 2025 r. w przedmiocie ukarania skarżącego karą dyscyplinarną, nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że z akt administracyjnych wynika, że w nocy z 5 na 6 października 2024 r. skarżący pełnił służbę na stanowisku dowódcy konwoju nieetatowej grupy konwojowej, wraz z konwojentem szer. W. M. w S. P. W. S. P. w R.. Konwojowali oni tymczasowo aresztowanego B. B., który przebywał w szpitalu psychiatrycznym po usiłowaniu samobójstwa. Przed rozpoczęciem służby skarżącemu, udzielono instruktażu oraz przedstawiono charakterystykę osadzonego, czego potwierdzeniem jest podpis złożony przez niego w książce instruktaży z dnia 5 października 2024 r. W instruktarzu nr 408/10/2024 skarżący został poinformowany, że konwojowany jest podejrzany o popełnienie czynu z art. 148 §1 k.k. i art. 156 § 1 k.k. Polecono mu również m.in. nie należy dopuścić do ucieczki konwojowanego oraz należy zastosować wobec niego prewencyjnie kajdanki na rękach i nogach.
Organy rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, że skarżący pełniąc służbę jako dowódca konwoju w dniu 5 października 2024 r. (zmiana nocna) nie sprawował nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek zespolonych u osadzonego B. B. przez konwojenta szer. W. M., tj. wyraził zgodę na zmianę sposobu założenia kajdanek, po czym nie sprawdził skuteczności stosowanego środka. Jako dowódca konwoju w dniach 5-6 października 2024 r. (zmiana nocna) nie nadzorował sposobu realizacji przez funkcjonariusza wyznaczonego do pełnienia służby na stanowisku konwojenta zadań, o których mowa w § 93 pkt 1 - 4 i 6 Zarządzenia nr 69/23. Przepis ten wskazuje, że na stanowisku konwojenta zadania realizuje funkcjonariusz. Do zadań konwojenta należy w szczególności: 1) ochranianie oraz obserwowanie zachowania osadzonych w celu zapobiegania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania, w szczególności ich ucieczce; 2) niedopuszczanie do kontaktów osadzonych z osobami postronnymi; 3) pozostawanie w stałej gotowości do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa konwojowania; 4) utrzymywanie broni palnej i środków przymusu bezpośredniego w stałej gotowości do użycia i wykorzystania; 6) niezezwalanie na przekazywanie przedmiotów pomiędzy osadzonymi.
Organy rozpoznające sprawę ustaliły, że skarżący pełniąc służbę jako dowódca konwoju w dniach 5 i 6 października 2024 r.:
- pozostawił osadzonego bez ochrony i obserwacji jego zachowania;
- korzystał z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w innych celach, niż związanych z realizacją konwojowania;
- nie utrzymywał środków przymusu bezpośredniego oraz nie posiadał na sobie środków ochrony, a tym samym nie pozostawał w stałej gotowości do ich użycia i wykorzystania;
- nie przeprowadzał kontroli pobieżnej osadzonego, po utracie z nim kontaktu wzrokowego, w tym po wyjściu konwojowanego osadzonego w pomieszczenia sali chorych, pod kątem znajdowania się w niej przedmiotów oraz substancji niedozwolonych;
- nie reagował na kontakty osadzonego z osobami postronnymi oraz na przekazywanie przedmiotów pomiędzy osadzonym, a osobami postronnymi.
Stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie m.in. oględzin płyty CD za zapisem monitoringu z kamer przemysłowych S. P. W. S. P. w R. w okresie od dnia 5 października 2024 r. od godz. 18:09 do dnia 6 października 2024 r. do godz. 6:04 oraz Sprawozdania z czynności sprawdzających zdarzenie na służbie w dniu 7 października 2024 r. zawierającego m.in. materiał fotograficzny.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że obwiniony dopuścił się zarzucanych mu w postępowaniu dyscyplinarnym licznych przewinień. Niewątpliwie w nocy z dnia 5 na 6 października 2025 r. pełnił funkcję dowódcy konwoju w S. P. W. S. P. w R. nadzorując osadzonego B. B.. Jest to fakt niekwestionowany.
Materiał z monitoringu znajdującego się w S. P. W. S. P. w R. potwierdza, że podczas omawianej służby skarżący nie sprawował nadzoru nad zmianą sposobu założenia kajdanek zespolonych u osadzonego B. B. przez konwojenta szer. W. M., tj. wyraził zgodę na zmianę sposobu założenia kajdanek, po czym nie sprawdził skuteczności stosowanego środka. Ponadto nie nadzorował sposobu realizacji przez funkcjonariusza wyznaczonego do pełnienia służby na stanowisku konwojenta zadań, o których mowa w § 93 pkt 1-4 i 6 Zarządzenia nr 69/23. Z nagrań monitoringu wynika bowiem bez jakichkolwiek wątpliwości, że szer. M. poluzował osadzonemu kajdanki bez osobistego nadzoru obwinionego. Obwiniony nie sprawdził następnie, czy kajdanki założone zostały osadzonemu w sposób prawidłowy. Tym samym skarżący naruszył § 91 ust. 1 pkt 11 Zarządzenia nr 69/23 oraz naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 18 października 2010 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej.
Zgodnie z § 91 ust. 1 pkt 11 Zarządzenia nr 69/23 na stanowisku dowódcy konwoju zadania realizuje funkcjonariusz. Do zadań dowódcy konwoju należy w szczególności nadzorowanie sposobu realizacji zadań na stanowiskach konwojentów oraz kierowcę pojazdu konwojowanego.
Zapis z kamer przemysłowych potwierdza także, że skarżący pozostawił osadzonego bez ochrony i obserwacji jego zachowania oraz korzystał z urządzeń elektronicznych w postaci telefonu komórkowego w innych celach, niż związanych z realizacją konwojowania. Na zapisie monitoringu widać bowiem, że skarżący w czasie pełnienia służby konwojowej (poza wyjątkami dot. czasu odpoczynku, spożywania posiłków itp.) korzystał z telefonu komórkowego w celach niezwiązanych z realizacją konwoju, mając jednocześnie słuchawki na uszach. Ponadto fotel, na którym skarżący siedzi, pełniąc służbę, jest ustawiony w taki sposób, że nie widać jakie czynności podejmuje osadzony na sali chorych i uniemożliwia skuteczną obserwację zachowania osadzonego. Ponadto osadzony w dniu 6 października 2024 r. trzykrotnie pozostawał bez nadzoru funkcjonariuszy: od 00.18.42 do 00.20.21, od 04.33.05 do 04.35.16 oraz od 04.40.29 do 04.40.41. W tych okolicznościach zasadnie organy uznały, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 81 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 Zarządzenia nr 69/23 w związku z § 91 ust. 5 Zarządzenia nr 69/23, czym naruszył dyspozycję § 7 Regulaminu Nr 1/2010.
Zgodnie z § 81 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 Zarządzenia nr 69/23 w czasie realizacji konwojowania nie wolno wykonywać innych czynności niż związane z zadaniami konwojowymi oraz bez zgody przełożonego zaprzestać realizacji tych zadań, w szczególności:
1) pozostawiać osadzonego konwojowanego bez ochrony i obserwacji jego zachowania, z zastrzeżeniem okoliczności, o których mowa w art. 115 § 7a-8 oraz 214a kodeksu;
2) korzystać z urządzeń elektronicznych w innych celach niż związane z realizacją konwojowania.
Materiał filmowy z kamery przemysłowej znajdującej się w S. P. W. S. P. w R. potwierdza także, że skarżący w trakcie służby nie utrzymywał środków przymusu bezpośredniego oraz nie posiadał na sobie środków ochrony, a tym samym nie pozostawał w stałej gotowości do ich użycia i wykorzystania. Jak wskazano w protokole oględzin nagrania monitoringu, skarżący miał na sobie kamizelkę ochronną przez około 1 minutę. Ponadto skarżący nie przeprowadzał kontroli pobieżnej osadzonego, po utracie z nim kontaktu wzrokowego w tym po wyjściu konwojowanego osadzonego z pomieszczenia sali chorych, pod kątem znajdowania się w niej przedmiotów oraz substancji niedozwolonych a także nie reagował na kontakty osadzonego z osobami postronnymi oraz na przekazywanie przedmiotów pomiędzy osadzonym, a osobami postronnym. Z zapisu monitoringu wynika, że osadzony bez ograniczeń prowadził rozmowy z osobami trzecimi, ulokowanymi z nim w sali szpitalnej, gra z nimi w karty dzieli się papierosami, otrzymuje od nich jabłko i batony. Powyższe dowody świadczą o niewywiązaniu się obwinionego z obowiązków wynikających z § 91 ust. 1 pkt 11, § 81 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 91 ust. 5, § 81 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 91 ust. 5 oraz § 93 pkt 4 w zw. z § 91 ust. 5, § 91 ust. 1 pkt 14 i 15 u zw. z § 91 ust. 5 oraz § 93 pkt 2 i 6 w zw. z § 91 ust. 5 Zarządzenia Nr 69/23 czym naruszył § 7 Regulaminu nr 1/2010 w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy został udowodniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego. Tym samym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy o Służbie Więziennej
Słusznie oceniły organy, że opisane wyżej zachowania obwinionego stanowią naruszenie art. 157 ust. 1 w zw. z art. 41, a w konsekwencji art. 230 ust. 1, 2, 3 pkt 2 i 4 ustawy o Służbie Więziennej w zakresie zaniechania czynności służbowej oraz wykonywania czynności służbowych w sposób nieprawidłowy. Zgodnie bowiem z art. 157 ust. 1 ustawy funkcjonariusz jest obowiązany postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem oraz przestrzegać przepisów prawa, w szczególności niniejszej ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie. Stosownie zaś do art. 41 ustawy podejmując służbę, funkcjonariusz składa pisemne ślubowanie według następującej roty: "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, wstępując do Służby Więziennej, ślubuję uroczyście: rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania funkcjonariusza tej Służby i polecenia przełożonych, przestrzegając Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wszystkich przepisów prawa, jak również tajemnic związanych ze służbą, a także zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby."
Podkreślić należy, że co do zasady skarżący w skardze nie kwestionował ustalonego przez organy stanu faktycznego. Skupiał się natomiast na kwestionowaniu zasadności umieszczenia konwojowanego w S. P. w R. oraz stosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek zespolonych. W jego ocenie, kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia w sprawie, jest ustalenie czy konwojowany był osobą z zaburzeniami psychicznymi, do którego miały zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz ustalenie, czy tymczasowo aresztowanego, co do którego zachodzi konieczność stosowania środków przymusu bezpośredniego, można umieścić w szpitalu psychiatrycznym.
W celu wykazania wskazanych wyżej okoliczności, strona skarżąca wniosła w toku postępowania dyscyplinarnego o dopuszczenie i przeprowadzenie dodatkowych dowodów.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2024 r. obrońca obwinionego złożył wniosek dowodowy w postaci dołączenia w poczet materiału dowodowego nagrań z monitoringu kamer przemysłowych S. P. W. S. P. w R. ze służb pełnionych przez konwoje w dniu 4/5, 6/7 oraz 7/8 października 2024 r. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r. rzecznik dyscyplinarny odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku wskazując, że nagrania o których mowa we wniosku nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona nie wniosła zażalenia na to postanowienie.
Kolejnym pismem z dnia 9 stycznia 2025 r. obrońca złożył wniosek dowodowy o włączenie w poczet materiału dowodowego odpisu akt osobowych osadzonego B. B., dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry oraz dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii instytutu naukowego - Katedry Postępowania Karnego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r., rzecznik dyscyplinarny odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku wskazując, iż przedmiotowy wniosek nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Postanowieniem nr 12/2/2024 z dnia 26 lutego 2025 r. organ I instancji po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego, odmówił uwzględnienia zażalenia obrońcy obwinionego.
W ocenie Sądu, słusznie wskazał organ w zaskarżonym orzeczeniu, że ocena tego, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, czy nie, należy do organu, a nie do strony. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie nie jest związany żądaniami dowodowymi strony. Organ jest natomiast - związany w tej mierze przepisami prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Słusznie również wskazywał, że do organu należy rozstrzygnięcie, czy dopuścić dany dowód, czy też nie.
W niniejszej sprawie dla oceny, czy zachowania skarżącego jako dowódcy konwoju, w czasie służby w dniach 5 i 6 października 2024 r. wyczerpują znamiona deliktu dyscyplinarnego nie ma zasadniczo znaczenia, czy B. B. jest osobą z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego i czy przez cały okres pobytu w szpitalu w R. istniały wskazania zdrowotne do stosowania wobec niego środków przymusu w postaci kajdanek zespolonych oraz to, czy zasadnie umieszczono go w szpitalu psychiatrycznym. Niezasadne jest również kwestionowanie przez skarżącego prawidłowości przygotowania dozorowania osadzonych w S. P. w R.. Podkreślić bowiem należy, że nawet jeżeli zarzuty te okazałyby się zasadne (chociaż w ocenie Sądu nie były), to są irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie bowiem skarżący w trakcie służby na stanowisku dowódcy konwoju w nocy z 5 na 6 października 2024 r. nie ochraniał i nie obserwował osadzonego oraz nie sprawował właściwego nadzoru nad sposobem realizacji zadań przez konwojenta, w następnie czego po wyrażeniu zgody na przeprowadzenie zmiany przez konwojenta sposobu założenia osadzonemu kajdanek zespolonych nie sprawdził poprawności i skuteczności wykonania wskazanej czynności. Analiza przebiegu służby w tym dniu (zmiana nocna) wykazała, iż służba obwinionego upłynęła głownie na rozmowach z konwojentem oraz personelem szpitala prowadzonych z pozycji foteli ustawionych przed salą chorych, w której przebywał osadzony, korzystaniu z telefonu komórkowego oraz na odpoczynku. Zachowania te są niedopuszczalne w trakcie konwojowania osadzoengo. Zwłaszcza takiego, który podejrzewany był o popełnienie czynów z art. 148 § 1 i art. 156 § 1 k.k. oraz przejawiającego zachowania autoagresywne. O tych okolicznościach dotyczących konwojowanego skarżący został poinformowany przed rozpoczęciem konwoju, co potwierdził podpisem na Instruktarzu nr 408/10/2024 z dnia 5 października 2024 r. Prawdziwość podpisu nie była kwestionowana w toku postępowania. Podczas instruktażu, skarżący otrzymał polecenia m.in., żeby "nie dopuścić do ucieczki osadzonego oraz nielegalnych kontaktów z osobami postronnymi. Nie pozostawić osadzonego bez dozoru". Ponadto sposoby ochrony, konwojowania oraz zadań ochronnych funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej zostały ustalone w Zarządzeniu nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. W szczególności zadania dowódcy konwoju wskazane w § 91 raz zadania konwojenta wymienione w § 91 Zarządzenia nr 69/23 powinny być znane skarżącemu jako funkcjonariuszowi pełniącemu długoletnią służbę w Służbie Więziennej.
Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej zmierzającej do kwestionowania zasadności umieszczenia osadzonego w szpitalu psychiatrycznym, stosowania wobec niego środków przymusu bezpośredniego oraz sposobu organizacji konwoju, w pierwszej kolejności należy wskazać, że Służba Więzienna jest sformalizowana jednostką, która charakteryzuje m.in. hierarchiczność. W art. 157 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wskazano w szczególności, że funkcjonariusz jest obowiązany odmówić wykonania polecenia przełożonego, jeśli jego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Natomiast zgodnie z art. 230 ust. 3 pkt 1 ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie polecenia lub rozkazu przełożonego lub organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń funkcjonariuszom. Oznacza to, że skarżący, skoro nie kwestionował polecenia przełożonego (nie odmówił pełnienia funkcji dowódcy konwoju) zgodnie z art. 157 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej powinien był powinien był wykonywać swoje obowiązki służbowe zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami wskazanymi m.in. w ustawie o Służbie Więziennej, Zarządzeniu nr 69/23, Regulaminu nr 1/2010. Funkcjonariusz Służby Więziennej jest również funkcjonariuszem publicznym, winien więc pełnić swoją służbę sumiennie, przestrzegając zasad i regulaminów. Natomiast zachowanie skarżącego podczas pełnienia służby 5/6 października 2024 r. dalekie było od przyjętych zasad. Jego zachowanie wskazywało w szczególności na lekceważące podejście do wykonywanych zadań i służby i stanowiło delikt dyscyplinarny.
Według zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej obowiązkiem funkcjonariusza jest sposób profesjonalny według najlepszej woli i wiedzy oraz z należytą starannością i rzetelnością (§ 7 regulaminu Nr 1/2010). W § 8 regulamin stanowi, że funkcjonariusz powinien być lojalny wobec Służby Więziennej, współpracowników oraz przełożonych. Zasady powyższe zostały naruszone. Wykonywanie czynności służbowych przez funkcjonariusza SW nie może polegać na odpoczywaniu i korzystania z telefonu komórkowego w celach niezwiązanych ze służbą w trakcie przyjętego dobrowolnie obowiązku dozorowania osadzonego. Wspomniany § 8 regulaminu zobowiązujący do lojalności wobec Służby Więziennej i pracujących w niej osób należy odczytywać jako dyrektywę dotyczącą sumiennego wykonywania obowiązków oraz chęć podejmowania dodatkowych zadań ze strony funkcjonariusza jako przejaw jego zaangażowania w ramach troski o dobro tejże Służby. W zachowaniu skarżącego nie można się było dopatrzeć żadnego zaangażowania w realizacji dozoru i dbałości o dobro służby zwłaszcza w sytuacji, kiedy niewłaściwa obserwacja umożliwiła osadzonemu podjęcie mu czynności przygotowawczych do ucieczki (zdjęcie kajdanek). Zatem zachowanie skarżącego świadczyło o nieprawidłowym wykonywaniu dozoru. Nieprawidłowe wykonywanie czynności przez skarżącego związanych z ochroną i obserwacją osadzonego było okolicznością bezsporną. Było to – wbrew stanowisku skarżącego – zachowanie zawinione i uzasadniające zastosowanie kary dyscyplinarnej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy przedstawił w sposób szczegółowy stan faktyczny tej sprawy zwracając uwagę na zakres przypisanych skarżącemu obowiązków z tytułu pełnienia funkcji konwojenta.
Wskazać również należy, że rolą sądu administracyjnego nie jest kwestionowanie zasadności objęcia osadzonego obserwacją psychiatryczną ani zastosowania wobec niego środków przymusu w postaci kajdanek zespolonych. Niemniej jednak słusznie wskazywał organ odwoławczy w zaskarżonym orzeczeniu, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej, jednym z podstawowych zadań Służby Więziennej jest ochrona społeczeństwa przed sprawcami przestępstw lub przestępstw skarbowych osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych. W myśl art. 115 Kodeksu karnego wykonawczego osadzonym zapewnia się świadczenia zdrowotne, które zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności, mogą być realizowane w zewnętrznym podmiocie leczniczym takim jak oddział psychiatryczny szpitala. W sytuacji, gdy osadzony wymaga pobytu w zewnętrznym podmiocie leczniczym kierownik jednostki organizacyjnej lub pisemnie przez niego upoważniony funkcjonariusz wyznacza skład konwoju tj. dowódcę konwoju, konwojentów oraz jego wyposażenie. Celem konwoju zgodnie z § 2 pkt 17 Zarządzenia nr 69/23 jest ochranianie oraz obserwowanie zachowania osadzonego poza terenem jednostki organizacyjnej. Zgodnie z art. 19 ustawy o Służbie Więziennej w przypadkach, o których mowa w art. 11 pkt 1-6, 8, 9 i 11-14 ustawy z dnia 24 maja 2012 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 383 ze zm.), funkcjonariusze Służby Więziennej mogą użyć środków przymusu bezpośredniego wskazanych w art. 12 ust. 1 pkt 1, 2,4, 6-9, 11, pkt 12 lit. a, c i d, pkt 13 oraz 14 powołanej ustawy, lub wykorzystać te środki. Zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy, użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz dokumentowanie tego użycia i wykorzystania odbywa się na zasadach określonych w ustawie o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Natomiast stosowanie kajdanek, w tym kajdanek zespolonych, przewiduje art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Jak stanowi art.13 ust. 1 powyższej ustawy, kajdanek można użyć także prewencyjne w celu zapobieżenia ucieczce osoby konwojowanej.
W rozpoznawanej sprawie, w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przez osadzonego czynu zabronionego z art. 148 § 1 Kodeksu karnego, postanowieniem z dnia 4 lipca 2025 r., Sąd Rejonowy w B. zastosował środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Rodzaj popełnionego przestępstwa, o które podejrzewany był osadzony, oraz zagrożenie wysoką karą, stwarzało realne zagrożenie podjęcia przez osadzonego przebywającego w szpitalu psychiatrycznym próby samouwolnienia się z tej placówki szpitalnej.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, słusznie podnosił organ odwoławczy, że prewencyjne stosowanie kajdanek zespolonych wobec osadzonego było zgodne z prawem, niezbędne i całkowicie uzasadnione.
Ponadto Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania dopuszczalności izolacji tymczasowo aresztowanego w S. P.. Skierowanie osadzonego do S. P. w R. wynikało z powodu usiłowania dokonania w dniu 26 września 2024 r. samobójstwa przez powieszenie się w celi mieszkalnej. Zasadnie zatem powoływał organ odwoławczy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, zgodnie z którym osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu, również bez jej zgody. W ust. 2 powołanego przepisu, wskazano, iż konieczność przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 1 stwierdza lekarz psychiatra, a w razie niemożności uzyskania pomocy lekarza psychiatry - inny lekarz. Jednocześnie zgodnie z art. 22 wymienionej ustawy, przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej pisemną zgodą na podstawie ważnego skierowania do szpitala, jeżeli lekarz wyznaczony do tej czynności, po osobistym zbadaniu tej osoby, stwierdzi wskazania do przyjęcia. Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2024 r. poz. 1168), w oddziale psychiatrycznym szpitala umieszcza się osobę pozbawioną wolności - skierowaną z zachowaniem zasad określonych w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 917) - przez lekarza psychiatrę podmiotu leczniczego, a w razie niemożności uzyskania pomocy lekarza psychiatry - przez innego lekarza podmiotu leczniczego, z powodu rozpoznania u niej zaburzeń psychicznych wymagających badania lub leczenia w warunkach oddziału psychiatrycznego.
W związku z powyższym niezasadny jest zarzut podniesiony w punkcie I. skargi, naruszenia art. 254 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej polegające na zaniechaniu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym pominięciu lub braku uwzględnienia istotnych okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodzić się bowiem należało z organem odwoławczym, iż ustalenie, czy konwojowany cierpiał na zaburzenia psychiczne, czy też nie, w trakcie przebywania pod konwojem funkcjonariuszy Służby Więziennej w S. P. W. S. P. w R., nie ma wpływu na ocenę prawną legalności, zasadności, celowości i adekwatności stosowania wobec niego środka przymusu bezpośredniego w postaci prewencyjnego użycia kajdanek zespolonych. Obowiązek stosowania wskazanego środka przymusu bezpośredniego wobec osadzonego, wynikał wprost z przepisów prawa i wydanych poleceń, których obwiniony nie kwestionował. Środek przymusu bezpośredniego w postaci prewencyjnego użycia kajdanek zespolonych wobec osadzonego stosowany był na podstawie i w granicach prawa oraz był celowy, adekwatny w opisanej sytuacji.
Z powyższych względów na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. Sąd odmówił - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w skardze. W sprawie nie zachodzą bowiem istotne wątpliwości niezbędne do ich wyjaśnienia. Powoływane w skardze wnioski dowodowe celem ustalenia stanu zdrowia osadzonego czy dalszej charakterystyki konwojowanego (akta osobowe, dokumentacja medyczna, opinia biegłego psychiatry) nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej skarżącego, a nie osadzonego. Sprawa dotyczy sposobu wykonywania zadań konwojowych, a okoliczności na jakie powoływany jest ww. dowód nie mają wpływu na sposób wykonania tych zadań przez skarżącego.
Zdaniem Sądu, orzeczenie organu I instancji zostało wydane z poszanowaniem przepisów prawa. Zarzuty i wnioski podniesione w odwołaniu skarżącego nie uzasadniały stanowiska o konieczności uchylenia w całości orzeczenia Dyrektora Zakładu Karnego w Z. oraz o uniewinnieniu skarżącego. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie powołał się na obiektywne okoliczności i dowody przemawiające za uniewinnieniem go. W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, w którym zapewniono skarżącemu możliwość aktywnego udziału nie zostały przedstawione ani przez niego, ani przez jego obrońcę dowody świadczące o bezpodstawności sformułowanych zarzutów. Żaden z zebranych dowodów (oględziny zapisu zarejestrowanego przez kamery wewnętrzne S. P. w R. oraz sprawozdanie z dnia 31 października 2024 r. z czynności sprawdzających okoliczności przebiegu, przyczyny powstania oraz skutków zdarzenia z dnia 7 października 2024 r.) nie świadczył o niezawinionym zachowaniu skarżącego podczas pełnienia służby polegającej na dozorowaniu osadzonego w S. P. w R.. W dniu 7 października 2024 r. doszło do ucieczki osadzonego B. B. (tymczasowo aresztowanego). Wprawdzie skarżący nie dozorował osadzonego w tym dniu, jednakże brak nadzoru nad prawidłowością założenia osadzonemu kajdanek, ułatwił osadzonemu ucieczkę. Niewątpliwie bowiem skarżący w trakcie służby na stanowisku dowódcy konwoju w nocy z 5 na 6 października 2024 r. nie ochraniał i nie obserwował osadzonego oraz nie sprawował właściwego nadzoru nad sposobem realizacji zadań przez konwojenta, w następnie czego po wyrażeniu zgody na przeprowadzenie zmiany przez konwojenta sposobu założenia osadzonemu kajdanek zespolonych nie sprawdził poprawności i skuteczności wykonania wskazanej czynności. Analiza przebiegu służby w tym dniu (zmiana nocna) wykazała, iż służba obwinionego upłynęła głownie na rozmowach z konwojentem oraz personelem szpitala prowadzonych z pozycji foteli ustawionych przed salą chorych w której przebywał osadzony, korzystaniu z telefonu komórkowego oraz na odpoczynku. Skarżący nie dopełnił obowiązków służbowych a czynności służbowe wykonywał w sposób nieprawidłowy. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że skarżący naruszył § 91 ust. 1 pkt 11, § 81 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 91 ust. 5, § 81 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 91 ust. 5 oraz § 93 pkt 4 w zw. z § 91 ust. 5, § 91 ust. 1 pkt 14 i 15 zw. z § 91 ust. 5 oraz § 93 pkt 2 i 6 w zw. z § 91 ust. 5 zarządzenia Nr 69/23 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 31 października 2023 r. czym naruszył § 7 Regulaminu nr 1/2010 w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy został udowodniony w trakcie postępowania dyscyplinarnego. Tym samym wyczerpał dyspozycję art. 230 ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy o Służbie Więziennej.
Należy zauważyć, że postanowieniem Dyrektora Okręgowego SW w L. z dnia 25 listopada 2024 r. przedłużono na czas oznaczony do 3. miesięcy termin czynności dowodowych (do 31 stycznia 2025 r.). Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2025 r. Dyrektor Generalny SW przedłużył termin prowadzenia czynności dowodowych do dnia 30 kwietnia 2025 r. Czynności dowodowe rzecznika dyscyplinarnego zostały zakończone w dniu 29 kwietnia 2025 r. Postanowienie wydane w tej sprawie zostało doręczone stronie. Wcześniej – bo w dniu 8 kwietnia 2025 r. – zapoznano obrońcę skarżącego z aktami postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że skarżącemu zapewniono możliwość czynnego udziału w przeprowadzonym postępowaniu, w tym składania wniosków dowodowych.
Niezasadny jest także zarzut wskazany w pkt II skargi polegający na nieuzasadnionym utrzymaniu w mocy orzeczenia organu I instancji wynikające z błędnego uznania, że zachowanie obwinionego stanowi delikt dyscyplinarny w Służbie Więziennej, podczas gdy nie wyjaśniono w toku postępowania poważnych wątpliwości.
W badanej sprawie wyższy przełożony dyscyplinarny utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie i w tym zakresie działał na podstawie art. 256 ust. 4 pkt 1 ustawy SW. Nie wystąpiły podstawy do uchylenia orzeczenia organu I instancji i przekazania sprawy Dyrektorowi Zakładu Karnego w Z. do ponownego rozpatrzenia. Tego rodzaju orzeczenie jest wydawane, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy – w myśl art. 256 ust. 4 pkt 3 ustawy – wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub znacznej części. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym. Zebrano w nim wystarczający materiał dowodowy do wydania merytorycznego orzeczenia o nałożeniu na skarżącego kary dyscyplinarnej. Jak wcześniej wykazano rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 254 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o Służbie Więziennej). Nie wystąpiły podstawy do zlecenia rzecznikowi dyscyplinarnemu wykonania dodatkowych czynności dowodowych w trybie art. 254 ust. 2 zdanie drugie ustawy o Służbie Więziennej.
W świetle powyższych rozważań nietrafny okazał się - podniesiony w pkt III skargi - zarzut naruszenia art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Zarzut ten dotyczył zasadności stosowania wobec B. B. kajdanek zespolonych przez cały czas jego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Jak już wyjaśniono, zasadność zastosowania wobec osadzonego kajdanek oraz powoływane w skardze wnioski dowodowe celem ustalenia stanu zdrowia osadzonego czy dalszej charakterystyki konwojowanego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa dotyczy sposobu wykonywania przez skarżącego zadań konwojowych, a powoływane przez stronę skarżącą okoliczności nie mają wpływu na sposób wykonania tych zadań.
Na marginesie należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, że osadzonych należy traktować z poszanowaniem ich praw człowieka i środki bezpieczeństwa wobec takich osób powinno się ograniczać do niezbędnego minimum. Humanitarny stosunek do osoby osadzonej nie może polegać na tym, że funkcjonariusz Służby Więziennej podczas dozorowania osoby osadzonej w ogóle nie sprawdza sposobu założenia kajdanek.
W odpowiedzi na zarzut, że w sytuacji, kiedy doszło do naruszenia przepisów prawa, wyższy przełożony dyscyplinarny powinien uchylić zaskarżone orzeczenie organu I instancji i uniewinnić skarżącego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej przełożony dyscyplinarny na podstawie zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego wydaje orzeczenie o uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie potwierdziło zasadność wszystkich zarzutów postawianych skarżącemu, który nie złożył żadnych wyjaśnień i nie zaprzeczył twierdzeniom przełożonego dyscyplinarnego o nieprawidłowym wykonywaniu szeregu obowiązków.
Wyjaśnić należy, że ustawodawca nie wskazał, za jakie przewinienia służbowe wymierza się funkcjonariuszowi karę. Wybór kary dyscyplinarnej należy do przełożonego dyscyplinarnego. Nie oznacza to oczywiście dowolności, ponieważ przełożony dyscyplinarny jest związany dyrektywami, o których mowa art. 239 ustawy o Służbie Więziennej. Obwinionemu wymierza się karę dyscyplinarną współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia (ust. 1). Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające (ust. 1a).
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że skarżący został odpowiednio przeszkolony. Obwiniony w chwili popełniania czynów pełnił służbę od ponad 6 lat w dziale ochrony Zakładu Karnego w Z.. Dodatkowo przed rozpoczęciem służby konwojowej w S. P. S. P. w R., udzielony mu został przez Dowódcę Zamiany Zakładu Karnego w Z. stosowny instruktaż dla konwojentów oraz przedstawiono charakterystykę osadzonego, czego potwierdzeniem jest podpis złożony przez obwinionego w książce instruktażu dla konwojentów. Obwiniony posiadał także stosowną wiedzę teoretyczną i praktyczną, niezbędną do prawidłowej realizacji obowiązków służbowych. W dniu 22 kwietnia 2021 r. obwiniony ukończył szkolenie zawodowe, przygotowujące go do zajmowania stanowiska służbowego w korpusie podoficerskim. Jednym z elementów szkolenia zawodowego było przygotowanie funkcjonariusza Służby Więziennej do pełnienia służby konwojowej. Ponadto w dniach 22-25 kwietnia 2024 r. w Zakładzie Karnym w Z. skarżący uczestniczył w szkoleniu, pt.: "Aktywne i prewencyjne formy ochrony konwoju, konwojowanie osadzonych do placówek służby zdrowia znajdujących się poza jednostką penitencjarną". Dlatego problematyka pełnienia służby konwojowej powinna być skarżącemu znana.
Zasadnie przyjął organ, że przewinienie dyscyplinarne skarżącego wywołało zakłócenie realizacji zadań Służby Więziennej, w tym naruszenie dobrego imienia Służby Więziennej, co wpłynęło na zaostrzenie wymiaru kary. Natomiast dotychczasowy przebieg służby oraz nienaganna postawa funkcjonariusza nie mogła w świetle ustalonych okoliczności faktycznych stanowić okoliczności łagodzącej.
Należy podkreślić, że zaskarżone orzeczenie wydano z uwzględnieniem wszystkich okoliczności badanej sprawy oraz ustawowych dyrektyw wymiaru kary. Wymierzona kara jest adekwatna do licznych czynów popełnionych przez skarżącego w czasie dozorowania osadzonego. Podkreślenia wymaga, że zgodnie ze złożonym ślubowaniem skarżący przyjął na siebie m. in. obowiązek rzetelnego wykonywania powierzonych zadań funkcjonariusza SW i poleceń przełożonych. Funkcjonariusza SW obciąża obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem i z przepisami prawa (art. 157 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej). Wyjaśniając znaczenie treści złożonego ślubowania przy ocenie realizacji zadań służbowych przez funkcjonariusza służby więziennej w toku postępowania dyscyplinarnego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. III PSKP 12/21 stwierdził, że z treści roty ślubowania wynika, że co do zasady funkcjonariusz zobowiązuje się do należytego (rzetelnego) wykonywania powierzonych mu zadań służbowych, przestrzegania prawa, a także postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodowej. We wspomnianym wyroku Sąd Najwyższy wskazał również, że w przypadku postępowania dyscyplinarnego konieczne jest jasne i uprzednie wyznaczenie jego granic, w tym także przez wskazanie rodzaju penalizowanych zachowań.
W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie, przypisane czyny skarżącemu uzasadniały stanowisko organu o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej. Świadczyły one o umyślnym zaniechaniu czynności służbowych oraz niedopełnieniu obowiązków służbowych przez skarżącego.
Zdaniem Sądu, organ uwzględnił wszystkie okoliczności, jakie należało wziąć pod uwagę kierując się dyrektywami wymiaru kary wynikającymi z art. 239 ustawy. Organ dyscyplinarny zbadał i uwzględniły okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego, przeanalizował doświadczenie zawodowe skarżącego. Ani postawa skarżącego po popełnieniu przewinienia, ani jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy przebieg służby nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska organu odnośnie wymierzonej kary. Sąd administracyjny nie może ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ocenił całokształt okoliczności oraz zgromadzony materiał dowodowy. Orzekając o karze uwzględnił ustawowe dyrektywy jej wymiaru oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przyczyny wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że postępowanie dyscyplinarne prowadzono zgodnie z zobowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz że wymierzona kara nie jest zbyt surowa. Jest karą współmierną. Reguły procedowania nie zostały naruszone przez organ. Zaskarżone orzeczenie wydano z uwzględnieniem realiów badanej sprawy oraz ustawowych dyrektyw wymiaru kary. Wybór kary dyscyplinarnej należał do przełożonego dyscyplinarnego, który miał swobodę przy orzekaniu. Jasne i logiczne motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zaprezentowane w jego uzasadnieniu zasługiwały na akceptację. Granice swobody przy wyborze kary nie zostały przekroczone, co oznacza, że była ona karą adekwatną do licznych zawinionych przewinień popełnionych przez skarżącego. Nie ulegało wątpliwości, że wymierzona kara miała na celu również zbudowanie solidnej świadomości zagrożeń konwojowych i jakości konwojowania przez funkcjonariuszy w przyszłości. Była podyktowana potrzebą działania ogólnoprewencyjnego i wynikała z braku akceptacji dla zachowań, które godzą w dobre imię Służby Więziennej. Za słusznością przedmiotowej kary przemawiała również potrzeba utrzymania wysokiego poziomu dyscypliny w uzbrojonej formacji jaką jest Służba Więzienna. Wysoce naganna i nieodpowiedzialna postawa skarżącego spotkała się z właściwą reakcją przełożonego dyscyplinarnego. Inna kara byłaby niewłaściwą reakcją w tej sprawie, w której okoliczności zarówno łagodzące, jak i obciążające dla skarżącego zostały należycie przeanalizowane przez organ.
W tym stanie rzeczy nieusprawiedliwiona skarga podlegała oddaleniu przez Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło