III SA/Lu 538/14
PostanowienieWSA w Lublinie2015-01-21
Skład orzekający: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku śmierci strony ubiegającej się o prawo pomocy, postępowanie wpadkowe dotyczące sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego powinno zostać umorzone?Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w sprawie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego, ponieważ prawo pomocy ma charakter osobisty i wygasa ze śmiercią strony. W związku z tym, po śmierci skarżącej, nie było możliwości dalszego prowadzenia czynności procesowych w tym zakresie, w tym rozpatrywania sprzeciwu. Ponadto, sąd wskazał, że sprzeciw od zarządzenia referendarza w przedmiocie wezwania do złożenia dokumentów nie jest dopuszczalny na gruncie obowiązujących przepisów.Stan faktyczny
M. H. wniosła skargę na decyzję ZUS odmawiającą przeliczenia emerytury. Sąd odrzucił skargę. Następnie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do złożenia dokumentów, od czego pełnomocnik wniósł sprzeciw. Następnie wpłynął wniosek o zawieszenie postępowania z powodu śmierci skarżącej, a następnie akt zgonu. Sąd rozpoznał sprzeciw od zarządzenia referendarza.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie w sprawie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie odmowy przeliczenia emerytury w zakresie sprzeciwu od zarządzenia referendarza z dnia 21 października 2014 r. postanawia: umorzyć postępowanie.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. M. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] w przedmiocie odmowy przeliczenia emerytury.
Postanowieniem z dnia 3 września 2014 r. Sąd odrzucił skargę.
Pismem z 16 października 2014 r. J. H. jako pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 21 października 2014 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. J. H. w terminie wniósł sprzeciw, kwestionując zasadność wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń.
Ponadto, w dniu 20 listopada 2014 r. do sądu wpłynął wniosek J. H. o zawieszenie postępowania z powodu zgonu skarżącej M. H. Z kolei w dniu 11 grudnia 2014 r. do sądu wpłynął oryginał skróconego odpisu aktu zgonu skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), dalej także jako P.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Prawo pomocy ma charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny, uzależniony od osobistej sytuacji majątkowej i rodzinnej podmiotu, który ubiega się o nie. Świadczą w o tym w szczególności art. 246 P.p.s.a., określający przesłanki przyznania prawa pomocy oraz art. 251 P.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała.
Wobec osobistego charakteru prawa pomocy nie ma możliwości dalszego prowadzenia czynności procesowych w tym zakresie po śmierci strony, która o prawo pomocy wnioskowała. Dotyczy to również postępowania wpadkowego w zakresie złożonego sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego.
Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że gdyby nie śmierć skarżącej, sprzeciw i tak nie wywołałby skutków prawnych, z uwagi na jego niedopuszczalność. Należy bowiem zauważyć, że pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego w przedmiocie wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Natomiast obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zaskarżenia takiego zarządzenia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało umorzyć postępowanie w sprawie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło