III SA/Lu 541/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. U. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty należności finansowych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...]. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. U. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...] o odmowie wypłaty należności finansowych od dnia 1 września 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...] sierpnia 2006 r. T. U. złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień wniosek o natychmiastową wypłatę wszelkich zaległych należności finansowych, tj. uposażenia wraz z dodatkami, gratyfikacji urlopowych, kosztów przejazdu raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości na terenie kraju i nagród rocznych, z terminem wymagalności od dnia 1 września 2004 r. wraz z należnymi odsetkami. Roszczenia swoje wywiódł z rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2006r. stwierdzającego wygaśnięcie punktu 38 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] stycznia 2004 r. dotyczącego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 sierpnia 2004 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał w dniu [...] decyzję o odmowie wypłaty należności finansowych od dnia 1 września 2004 r. Zdaniem organu odwoławczego powyższa decyzja jest zgodna z prawem i zasługuje na utrzymanie jej w mocy. W ocenie organu II instancji zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 311/04 uchylający decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] 2004 r. Nr [...] i decyzję organu pierwszej instancji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej. Powyższy wyrok stanowił podstawę dla kolejnych rozkazów personalnych, które miały na celu uporządkowanie sytuacji prawnej skarżącego. Takie właśnie znaczenie ma powołany przez T. U. pkt 13 rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego, z którego jasno wynika, że został on wydany dla celów ewidencyjnych w związku z powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ podkreślił, że rozkaz personalny sam w sobie nie ma charakteru konstytutywnego, czyli nie tworzy żadnych skutków prawnych. Jest jedynie potwierdzeniem zaistniałych okoliczności. Odmienna jest natomiast moc prawomocnego wyroku. Zatem to właśnie fakt uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji, a nie rozkaz personalny o wygaśnięciu tej decyzji pociągnął za sobą istotne skutki prawne. Wyrok spowodował ponowne nawiązanie stosunku zawodowej służby wojskowej i jest to uzasadnione, gdyż uchylenie decyzji wywiera skutek "na przyszłość". W związku z powyższym organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty należności finansowych za okres od dnia zwolnienia do dnia ponownego nawiązania stosunku zawodowej służby wojskowej. Na powyższą decyzję T. U. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej: • naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na niepodjęciu wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy; • naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż sprawa została rozstrzygnięta decyzjami ostatecznymi: rozkazem komendanta WKU Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz decyzją Komendanta WKU Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.), rozkaz personalny jest decyzja administracyjną; • naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ decyzja Komendanta WKU została wydana bez podstawy prawnej. Kwestie finansowe żołnierzy reguluje bowiem ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 2002 r. Nr 76 poz. 693). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta WKU Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jako zasadna, podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, utrzymującą w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień o odmowie wypłaty należności finansowych od dnia 1 września 2004 r. do dnia 26 czerwca 2006 r. Jak wynika z akt sprawy, z dniem 1 września 2004 r. skarżący został rozkazem personalnym Dowódcy Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. zwolniony ze służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego decyzją Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] października 2003 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] 2004 r.. Ponieważ obie decyzje dotyczące wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 311/04, skarżący po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia (14 marca 2006 r.) stawił się w dniu 26 czerwca 2006 r. do wykonywania obowiązków służbowych. W dniu [...] czerwca 2006 r. na podstawie rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Okręgu Wojskowego stwierdzono wygaśnięcie punktu 38 rozkazu personalnego Dowódcy Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia 30 stycznia 2004 r. dotyczącego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, natomiast rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. zaliczono go do stanu ewidencyjnego i przyjęto na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie do WKU z dniem 26 czerwca 2006 r. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. NT 153, poz. 1270 ze zm.). Przez "decyzję" należy rozumieć również rozkaz personalny (art. 6 ust. 2 pkt 2). Jak wynika z powyższego, kontrolę zgodności z prawem w zakresie spraw związanych ze służbą wojskową żołnierzy zawodowych (z wyjątkami określonymi w art. 8 ust. 2) sprawują sądy administracyjne. Zatem specyfika orzekania przez te sądy ma wpływ na działania podejmowane przez organy wojskowe w sprawach, które były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowym. Odnosi się to przede wszystkim do skutków wydanych orzeczeń, w których sądy administracyjne uwzględniły skargę, a mianowicie skutków uchylenia decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności. I tak wyrok uchylający decyzję działa ex nunc, to znaczy uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności wyroku. W przypadku natomiast stwierdzenia nieważności aktu, wyrok działa ex tunc, usuwając skutki decyzji nieważnej od samego początku z mocą wsteczną. W przypadku skarżącego, po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylającego decyzje dotyczące wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jak już wcześniej była mowa, Dowódca Okręgu Wojskowego w dniu 29 czerwca 2006 r. stwierdził wygaśnięcie swojego rozkazu personalnego z dnia 30 stycznia 2004 r. dotyczącego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Następnie skarżącego zaliczono do stanu ewidencyjnego oraz przyjęto na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie do WKU z dniem 26 czerwca 2006 r., czyli z dniem kiedy stawił się do wykonywania służby. Po powrocie do jednostki, skarżący złożył w dniu 8 sierpnia 2006 r. wniosek o wypłatę zaległych należności służbowych od dnia 1 września 2004 r., a wniosek ten został negatywnie załatwiony decyzją Wojskowego Komendanta Uzupełnień oraz zaskarżoną decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. Jako, że wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzje w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, jak już wyżej była o tym mowa, nie spowodował uchylenia skutków tych decyzji z mocą wsteczną, aby ocenić zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy sięgnąć do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w celu zbadania, czy ustawodawca nie zawarł w nich szczegółowych uregulowań odnośnie uposażenia żołnierzy powracających do służby w wyniku korzystnego dla nich rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w przepisach art. 71 – 104 (Rozdział 5 ustawy). Zgodnie z art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74), a organami właściwymi w tych w sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104). Wyżej wymienione przepisy Rozdziału 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują natomiast wypłaty uposażenia żołnierzowi, który powrócił do służby, po wcześniejszym z niej zwolnieniu. Skoro zatem nie zawierają takich uregulowań, a skarżący do służby powrócił w wyniku uchylenia przez sąd administracyjny decyzji w przedmiocie wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w tym miejscu należy raz jeszcze odnieść się do skutków takiego wyroku na sytuację skarżącego odnośnie jego uprawnień związanych z pełnieniem tej służby. Jak już wyżej była mowa, wyrok uchylający decyzję działa ex nunc, to znaczy uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności wyroku. Oznacza to, że z dniem uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzje o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, tj. z dniem 14 marca 2006 r., stał się on z powrotem żołnierzem w takiej służbie z pełnią uprawnień z tego tytułu mu przysługujących. Zatem błędne jest stanowisko organów wojskowych, iż dopiero z dniem stawienia się do wykonywania obowiązków służbowych (który to dzień notabene same wyznaczyły), skarżący uzyskał prawo do uposażenia i innych świadczeń z tytułu wykonywania służby. Natomiast odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie wcześniejszego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej przysługującego mu uposażenia decyzją Komendanta WKU nr [...] z dnia [...] oraz decyzją nr [...] z dnia [...], zwrócić skarżącemu należy uwagę na fakt, iż decyzją nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego stwierdził nieważność decyzji Komendanta WKU nr [...] z dnia [...] dotyczącej przyznania skarżącemu dodatku do uposażenia zasadniczego od dnia 1 września 2004 r., a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dowódcy Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] 2007 r.. Z kolei Komendant WKU rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. anulował swój rozkaz dzienny nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w części dotyczącej daty zaliczenia do stanu ewidencyjnego i przyjęcia na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie do WKU i jako prawidłową datę wskazał 26 czerwca 2006 r., a nie jak wcześniej 1 września 2004 r. Innymi słowy, rozstrzygnięcia, na które wskazał skarżący zostały usunięte z obiegu prawnego i nie mogą stanowić podstawy do wypłaty jakichkolwiek świadczeń przez organy wojskowe na jego rzecz. Ponadto odnosząc się wskazania przez skarżącego, iż sprawy należności finansowych reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, podnieść w tym miejscu należy, że na mocy art. 159 pkt 1 i 2 w ustawie tej wprowadzono następujące zmiany: tytuł ustawy otrzymał brzmienie "o uposażeniu żołnierzy niezawodowych", a art. 1 otrzymał brzmienie: art. 1 ustawa określa uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy odbywających zasadniczą służbę wojskową, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe, ćwiczenia wojskowe i okresową służbę wojskową oraz pełniących służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny." Czyli podana przez skarżącego ustawa nie mogła być podstawą wydania rozstrzygnięcia w jego sprawie. Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.