III SA/Lu 541/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. M. H. działając poprzez pełnomocnika – J. H. (mąż skarżącej) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2013 r., Nr , w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem z dnia 12 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie dla niej adwokata. Następnie skarżąca nadesłała wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżąca podała, że od lutego 1994 r. pobierała rentę, natomiast od września 2013 r. jest na emeryturze. Skarżąca wyjaśniła, że miała na utrzymaniu troje dzieci, natomiast od października 2013 r. nie mieszka z nią już żadne z nich. Wskazała, że w 2009 r. ujawniono u niej dwa nowotwory, których leczenie w Warszawie jest bardzo kosztowne. Niektóre badania odbywające się 2-3 razy w roku kosztują ok. 1.500 - 2.000 zł, ponadto skarżąca opłaca anestezjologa w kwocie ok. 200 zł jednorazowo. Skarżąca podniosła, że koszty leczenia pochłaniają jej całą emeryturę, natomiast mąż ponosi wszystkie inne opłaty związane z utrzymaniem (wyżywienie, ubranie, wynajem). W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym mieszka w wynajętym lokalu. Odnośnie stanu majątkowego wykazała, że nie posiada majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Wskazała, że mąż działający w tej sprawie jako jej pełnomocnik, również nie posiada żadnego majątku. Oświadczyła, że na dochód rodziny w łącznej kwocie 1.979,15 zł składa się jej emerytura w kwocie 870,96 zł oraz renta męża w wysokości 1.108,19 zł. Wniosek został podpisany przez pełnomocnika strony. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w terminie ustawowym sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zaznaczyć, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawczyni już z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. jest z nich zwolniona. Stosownie do powyższego przepisu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Wniosek skarżącej podlega zatem rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z treści art. 246 § 1 wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Oceniając zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania w sprawie niniejszej, Sąd wziął pod uwagę znane mu z urzędu informacje podane przez męża skarżącej w urzędowym formularzu PPF z dnia 12 sierpnia 2014 r., złożonym do sprawy III SA/Lu 533/14, a także informacje wynikające z akt sprawy I SA/Lu 455/14. Analiza oświadczeń - skarżącej złożonego w sprawie niniejszej i oświadczenia jej męża złożonego w sprawie III SA/Lu 533/14 oraz dokumentów z akt sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) pozwala stwierdzić, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, a także stanu majątkowego są niepełne i sprzeczne. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 12 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 533/14 przez męża skarżącej wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą i jej mężem pozostaje córka K., której opłacają studia w Warszawie i ponoszą jej koszty utrzymania. Natomiast z wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżąca mieszka i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z mężem. Należy zauważyć, że oświadczenie złożone na urzędowym formularzu w sprawie III SA/Lu 533/14 zostało sporządzone w dniu 12 sierpnia 2014 r., tj. dwa dni po dacie wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej i podpisała je ta sama osoba. Nie można zatem przyjąć za wiarygodne informacji na temat stanu rodzinnego i kosztów utrzymania rodziny podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w sprawie niniejszej, skoro są one sprzeczne z informacjami zawartymi w urzędowym formularzu złożonym zaledwie dwa dni później. Zauważyć ponadto należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżąca nie ujawniła, że jej mąż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. (3.7782 ha przel.) oraz 0,0528 ha fiz. lasu, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia 6 lutego 2014 r., nr FN: 3123.70064.2014.LZP.1 w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca podała, że mąż nie posiada żadnego majątku, co stoi w ewidentnej sprzeczności ze stanem faktycznym. W świetle przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno odzwierciedlać aktualny i rzeczywisty stan rodzinny i materialny osoby wnioskującej o udzielenie prawa pomocy i nie powinno pozostawać w sprzeczności z innymi dokumentami i oświadczeniami złożonymi w tym samym okresie w innych sprawach. Natomiast skarżąca wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności przedstawiła niepełne i sprzeczne informacje odnośnie stanu majątkowego i rodzinnego, co nie pozwala uznać, że wykazano przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.