III SA/Lu 543/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie danych osobowych stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. wydanym z upoważnienia Wojewody L. utrzymano w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta L., orzekające o zwrocie Komornikowi Sądowemu Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w C. wniosku o udostępnienie danych osobowych dotyczących K. K. Organ drugiej instancji nie podzielił zarzutów zażalenia. Stwierdził, że art. 44h ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zawiera zamknięty katalog podmiotów, którym organ prowadzący zbiory meldunkowe jest obowiązany udostępnić dane osobowe i stosownie do ust. 8 pkt 1 udziela tych informacji nieodpłatnie następującym podmiotom: - organom administracji publicznej, sądom, prokuraturze, - organom Policji, Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Wojskowym Służbom Informacyjnym, Żandarmerii Wojskowej, ABW, Agencji Wywiadu i strażom gminnym, - organom kontroli skarbowej i wywiadu skarbowego, - państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom – w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych, określonych w odrębnych przepisach, - Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi – w zakresie danych osób poszukiwanych. Skoro komornik nie został ujęty w tym katalogu - przyjąć należy, że zaliczony został do innych podmiotów określonych w art. 44h ust. 2, które za udostępnione dane zobowiązane są uiścić opłatę (art. 44h ust. 8 pkt 2). Potwierdza to uchwala Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2004 r. , sygn. III CPZ 119/03 (OSNC 2005/5/80). Skargę sądową na powyższe postanowienie złożył Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w C., wnosząc o jego uchylenie. W ocenie skarżącego organy dokonały błędnej interpretacji obowiązujących przepisów, przytaczając wskazaną wyżej uchwałę Sądu Najwyższego. Tymczasem uchwała ta opiera się na innej, nieaktualnej już treści art. 44h ust. 1 ustawy. W obecnym brzmieniu art. 44h ust. 1 ustawy, który powinien być podstawą rozpoznawania wniosku o udostępnienie danych osobowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), dane osobowe udostępnia się nieodpłatnie, o ile są niezbędne do realizacji ustawowych zadań (zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach – art. 44 h ust. 4) innym podmiotom, do których niewątpliwie należy zaliczyć komorników sądowych. Komornicy sądowi bowiem realizują tylko i wyłącznie zadania publiczne (wykonywanie orzeczeń sądów polskich przy wykorzystaniu pochodzącego od ustawodawcy instrumentu w postaci uprawnienia do stosowania przymusu państwowego). Wojewoda L. zdaje się nadal uznawać treść ust. 4 art. 44h ustawy za treść dawnego ust. 2 art. 44h ustawy, co jest niedopuszczalne. Brak nieodpłatnego udzielenia informacji godzi, nie w interes komornika, lecz w interes państwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wnosił o jej oddalenie, podtrzymujac stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podniósł, że art. 44 h ust. 1 pkt 4 ustawy zarówno w obecnym jak poprzednim brzmieniu pozostał bez zmian, a zatem wskazana uchwała Sądu Najwyższego jest wiążąca. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zważył, co następuje: Postanowienia wydawane na podstawie art. 261 k.p.a. należą do kategorii postanowień, od których przysługuje zażalenie (art. 261 § 3 k.p.a.). Zgodnie z regulacją zawartą w art. 125 § 1 k.p.a. – postanowienia, od których stronom służy zażalenie lub skarga administracyjna, doręcza się na piśmie. W przypadkach wymienionych w art. 14§ 2 - postanowienia mogą być stronom ogłaszane ustnie (art. 125 § 2 k.p.a.). W myśl art. 141 § 2 k.p.a. – zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Przepis ten określa zatem chwilę nabycia uprawnienia do wniesienia zażalenia (doręczenie albo ustne ogłoszenie postanowienia) oraz termin do realizacji tego uprawnienia. Każdy termin – rozumiany jako określona przestrzeń czasowa, zakreślony jest zdarzeniami wyznaczającymi jego początek i koniec. Skoro ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. wyraźnie stwierdził, że bieg terminu do wniesienia zażalenia rozpoczyna się od dnia zaistnienia zdarzeń wymienionych w tym przepisie, to zażalenie złożone przed ich zaistnieniem potraktować należy jako czynność przedwczesną, a zatem nie wywołującą skutków procesowych. Analizowany przepis nie zawiera sformułowania analogicznego, jak np. w art. 148 § 1 k.p.a. (termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania). Moment dowiedzenia się o treści postanowienia, przed jego doręczeniem albo ogłoszeniem (poprzez np. uzyskanie ustnej informacji od urzędnika bądź zapoznanie się z pisemnym projektem postanowienia), nie otwiera dla strony początku biegu terminu do wniesienia zażalenia. Takiej regulacji ustawodawca nie ustanowił. Z akt administracyjnych nie wynika, aby postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta L., było ogłoszone ustnie. Czynność taka bowiem musiałaby zostać utrwalona w formie protokołu lub potwierdzona przez odpowiednią adnotację strony (art. 14 § 2 oraz art. 67 § 2 pkt 5 k.p.a.). Postanowienie pierwszoinstancyjne doręczono stronie w dniu 22 sierpnia 2007 r. (oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz pismo Kierownika zmiany Urzędu Pocztowego C. – k.22 i k. 33 akt III SA/Lu 543/07). Jak wynika z akt administracyjnych – strona wniosła zażalenie od w/w postanowienia w dniu 10 sierpnia 2007 r. (oryginał koperty zawierającej przesyłkę poleconą, na którym widnieje datownik urzędu pocztowego), a zatem przed jego doręczeniem. Na wezwanie sądu, skarżący nie wyjaśnił przyczyn przedwczesnego złożenia zażalenia (k.24 , 28 akt sądowych). Podstawowym zadaniem organu II instancji po przekazaniu środka odwoławczego, jest przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego, aby stwierdzić czy nie istnieją przeszkody do wydania właściwych decyzji / postanowień (art. 138 § 1 i § 2 w związku z art. 144 k.p.a.). Przepis art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. przewiduje dwie odrębne sytuacje procesowe: niedopuszczalność odwołania / zażalenia, - wniesienie dowołania / zażalenia z uchybieniem terminu. W przypadku zaistnienia jednej z tych sytuacji, organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania / zażalenia bądź o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania / zażalenia, co wiąże się z zakazem merytorycznej oceny sprawy, w której wniesiono odwołanie / zażalenie. Rozpoznanie zażalenia i wydanie postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., podczas gdy zażalenie wniesiono przed doręczeniem stronie postanowienia pierwszoinstancyjnego, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W takim przypadku organ II instancji powinien był orzec na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., tj. stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. W przedmiotowej sprawie – w ustawowym terminie do wniesienia zażalenia, tj. w okresie od dnia 22 sierpnia 2007 r. (data doręczenia postanowienia pierwszoinstancyjnego), do dnia 29 sierpnia 2007 r. włącznie nie wpłynęło zażalenie, ani nawet pismo strony z wnioskiem o potraktowanie bezskutecznego dotąd "zażalenia" złożonego w dniu 10 sierpnia 2007 r. , jako zażalenia. Tylko w takiej sytuacji organ II instancji mógłby merytorycznie rozpatrzyć zażalenie. Ustawodawca nie wymienił, jakie przyczyny decydują o niedopuszczalności odwołania / zażalenia. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że odwołanie może być niedopuszczalne, zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. W ocenie składu orzekającego, wniesienie środka odwoławczego przed doręczeniem decyzji / postanowienia, stanowi o jego niedopuszczalności – z przyczyn przedmiotowych. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).