III SA/Lu 545/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Protokolant asystent Jowita Dudek, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. z 2002 r. Nr 133, poz. 1123 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty Powiatowego z dnia [...] maja 2004 r. znak: [...] odmawiającej zarejestrowania samochodu osobowego marki Volksvagen Golf 1.9 TD, nr nadwozia [...], nr silnika [...], rok produkcji 2000, nr rejestracyjny [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że uzasadniając stanowisko organ pierwszej instancji powołał się na art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym określający wymogi dla rejestracji pojazdu. Organ podniósł niespełnienie wymogów określonych tych przepisem, ponieważ wnioskodawca nie przedłożył dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu, które, według dokumentów zgromadzonych w sprawie, są w posiadaniu poprzedniego właściciela pojazdu. Organ wskazał również na § 2 ust. 4 rozporządzenia z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, w myśl którego – wymogu, aby do wniosku o rejestrację pojazdu dołączyć kartę pojazdu, jeżeli byłą wydana i dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, nie stosuje się do pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy te nie mają zastosowania do sytuacji H. B. Decyzji tej odwołujący się zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 100 Kodeksu postępowania administracyjnego, które w konsekwencji miały istotny wpływ na wadliwe zastosowanie prawa materialnego. H. B. uważa za możliwe zastosowanie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy art. 72 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym poprzez potraktowanie braku dowodu rejestracyjnego jako przypadku utraty tego dowodu. Organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowy pojazd został zajęty przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w dniu [...] grudnia 2003 r., a następnie w dniu [...] kwietnia 2004 r. sprzedany w ramach umowy sprzedaży komisowej H. B. W dniu [...] kwietnia 2004 r. H. B. złożył wniosek o rejestrację pojazdu nie dołączając do wniosku dowodu rejestracyjnego poprzedniego właściciela i karty pojazdu. Jak ustalono w sprawie omawiany pojazd był zarejestrowany w kraju w dniu [...] października 2000 r., na którą to okoliczność jego poprzedniemu właścicielowi wydany został dowód rejestracyjny [...] oraz karta pojazdu [...]. W świetle tych ustaleń nie ulega wątpliwości, że H. B. nie spełnił warunków określonych przepisami w zakresie rejestracji pojazdu, tj. nie dołączył do wniosku dokumentów wymaganych przepisami art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 lipca 2002 r. Nie można zatem przyjąć za odwołującym, że brak dowodu rejestracyjnego pojazdu może być potraktowany jako przypadek zagubienia tegoż dowodu, jak również karty pojazdu. Na powyższą decyzję H. B. wniósł w dniu [...] sierpnia 2004 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego legalności, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 r., narusza przepisy prawa materialnego oraz zasady ogólne postępowania administracyjnego. Materię rejestracji pojazdów uregulowano w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.). Zgodnie z art. 72 tej ustawy rejestracja pojazdu dokonywana jest na wniosek właściciela pojazdu. Do wniosku właściciel dołącza między innymi: dowód własności pojazdu lub dokument potwierdzający powierzenie pojazdu, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Z obowiązku dołączenia do wniosku karty pojazdu i dowodu rejestracyjnego zwolnieni są między innymi właściciele pojazdów zakupionych po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego (art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Poza sporem w niniejszej sprawie jest, iż H. B., właściciel pojazdu, nabytego na podstawie umowy sprzedaży komisowej, nie dołączył do wniosku o rejestrację pojazdu - dowodu rejestracyjnego pojazdu. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że wnioskodawca nie dołączył do akt dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu z uwagi na fakt, że poprzedni właściciel pojazdu nie przekazał ich dokonującemu egzekucji z ruchomości komornikowi, a H. B. nie uzyskał ich od sprzedawcy w sprzedaży komisowej. Zgodzić się przy tym należy z twierdzeniem organu, że pojazd nie został zakupiony po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, tj. nie zachodzą przesłanki art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy; przedmiotowy pojazd został zajęty w trybie egzekucji sądowej z ruchomości. Rozważenia jednak wymaga zastosowanie w niniejszej sprawie wskazanego przez H. B. w skardze przepisu art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Zacytowany przepis odczytywany wprost (wykładnia językowa) wskazuje, że uregulowano w nim postępowanie w sytuacji zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu; brak jest tam odniesienia do innych form utraty wspomnianych dokumentów. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy w hipotezie tej normy prawnej mieszczą się inne możliwe przypadki utraty dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu. Ponieważ wykładnia językowa omawianego przepisu odpowiedzi na to pytanie nie daje, należy zatem sięgnąć do innych metod interpretacyjnych, przede wszystkim wykładni logicznej i celowościowo-funkcjonalnej. Zgodnie z zasadą wykładni funkcjonalnej należy tak ustalać znaczenie norm, aby były one jak najlepszym środkiem do osiągnięcia celu zamierzonego przez ustawodawcę lub żeby ich skutki były jak najbardziej korzystne dla ich adresatów czy systemu prawnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2003 r., sygn. akt FPS 13/02, ONSA 2003/3/87). Zdaniem Sądu przepis art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym należy interpretować rozszerzająco; skoro przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, w których właściciel pojazdu dopuszcza do zagubienia istotnych dokumentów związanych z pojazdem, do czego najczęściej dochodzi przez nieuwagę lub niedopatrzenie, to tym bardziej powinien mieć zastosowanie do przypadków niezależnych od uwagi i staranności, przypadków, w których poprzedni właściciel samochodu nie wydał dokumentów pojazdu i mimo to organ egzekucyjny poddał pojazd sprzedaży komisowej. Zakładając racjonalność działań ustawodawcy, Sąd stanął na stanowisku, że przepis art. 72 ust. 4 ustawy należy interpretować szeroko biorąc pod uwagę ratio legis tego przepisu; zatem słowo "zagubienie" w świetle całego przepisu art. 72 regulującego problematykę rejestrowania pojazdu czyli potocznie rzecz ujmując uzyskiwania nowego dowodu rejestracyjnego zawierającego aktualizowane dane, należy odczytywać również jako inną formę utraty (w przedmiotowej sprawie niezawinionego nieposiadania) dowodu rejestracyjnego, który miał być przedłożony przy składaniu wniosku o zarejestrowanie samochodu. W dyspozycji przepisu art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązano osobę, która utraciła dowód rejestracyjny lub kartę pojazdu poprzez zagubienie - do przedstawienia zamiast tych dokumentów zaświadczenia wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzającego dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Biorąc pod uwagę ratio legis tego przepisu należy wnioskować, iż celem wprowadzenia tego uregulowania było przesunięcie z kompetencji organu administracji publicznej ciężaru uzyskiwania dokumentów potwierdzających dane zawarte w zagubionym dowodzie rejestracyjnym, co w sytuacjach gdy organ poprzedniej rejestracji pojazdu miał odległą siedzibę, byłoby szczególnie uciążliwe. Obowiązek ten przesunięto na wnioskodawcę. W ocenie Sądu jest to racjonalne założenie w odniesieniu do okoliczności, gdy poprzednia rejestracja pojazdu oraz rejestracja prowadzona na podstawie art. 72 ust. 4 ustawy miały miejsce przed organami zróżnicowanymi miejscowo. Jednakże w sytuacjach, gdy zachodzi tożsamość miejscowa organu poprzedniej rejestracji i organu, do którego wniesiono przedmiotowy wniosek o rejestrację pojazdu (w niniejszej sprawie organem tym jest Starosta), wzgląd na racjonalność ustawodawcy oraz zasada ekonomiki postępowania uregulowana w art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazują wyłączyć spod zastosowania obowiązku przedłożenia zaświadczenia przypadki identycznej właściwości miejscowej organów. W takich sytuacjach wydawanie zaświadczenia potwierdzającego dane zawarte w zagubionym dokumencie jest zbędne; konieczne akta rejestrowe, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, znajdują się w dyspozycji organu. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy pomijanie celu normy prawnej i ustalanie jej znaczenia wyłącznie na podstawie analizy słów, choćby w powiązaniu z otoczeniem prawnym, nie dałoby efektu w postaci właściwego odczytania sensu normy prawnej wyrażonej w art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podejmując decyzje o odmowie rejestracji pojazdu H. B. organy administracji publicznej naruszyły nie tylko zasadę wnikliwego i szybkiego działania oraz posługiwania się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego), ale również zasadę praworządności, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kodeksu) oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i, w myśl której organy obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kodeksu). Z powyższych rozważań wynika, że w przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej powinny przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego i posłużyć się dokumentami dotyczącymi przedmiotowego pojazdu znajdującymi się w dyspozycji organu rejestrowego. Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji pozostałaby w obrocie prawnym poprzedzająca ją wadliwa decyzja z dnia [...] maja 2004 r., decyzja pierwszoinstancyjna również powinna zostać uchylona. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .