III SA/Lu 545/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku P. M., Starosta P. zarejestrował pojazd marki BMW 530D, o numerze nadwozia [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], Starosta P. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z [...] czerwca 2011 r. Postępowanie wznowiono z uwagi na to, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Organ powołał się na postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. w przedmiocie dowodów rzeczowych po umorzeniu postępowania (sygn. akt [...]). Z treści postanowienia wynika, że zarejestrowany w 2011 r. pojazd został skradziony na terenie Francji w dniu 11 kwietnia 2011 r., a następnie nabyty przez P. M. na terytorium Polski, w dniu 7 maja 2011 r. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Starosta P. uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. i odmówił rejestracji ww. pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w P. dochodzenie w sprawie nabycia pochodzącego z kradzieży na terytorium Francji ww. samochodu marki BMW 530D. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. postępowanie karne zostało umorzone wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego, z uwagi na fakt, że P. M. nabywając pojazd nie wiedział, że pochodzi on z przestępstwa. W toku postępowania zabezpieczono dowody rzeczowe m.in. w postaci samochodu i jego dokumentów. Ze względu na wypłatę właścicielowi skradzionego pojazdu odszkodowania, samochód stał się własnością towarzystwa ubezpieczeniowego. W zaistniałych okolicznościach istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o rejestracji ww. pojazdu. Ponieważ zgodnie z przepisami rejestracji pojazdu można dokonać tylko na wniosek właściciela, a P. M. w dniu składania wniosku o rejestrację nie był właścicielem, należało uchylić decyzję z [...] czerwca 2011 r. i odmówić rejestracji pojazdu, który pochodzi z kradzieży. W odwołaniu od decyzji P. M. zarzucił wadliwe ustalenie, że nie jest osobą uprawnioną do rejestracji pojazdu, a pojazd pochodził z kradzieży, w sytuacji gdy sprawa własności pojazdu nie została rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd, a decyzja o zwrocie pojazdu na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego jest niezgodna z prawem. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji i wskazało, że z ustaleń poczynionych w toku postępowania karnego bezsprzecznie wynika, że przedmiotowy pojazd pochodził z przestępstwa kradzieży na terytorium Francji. Nie istnieją wprawdzie podstawy do postawienia stronie zarzutów natury prawno-karnej, z powodu niemożności ustalenia sprawcy kradzieży, jednakże sam fakt popełnienia przestępstwa nie budzi wątpliwości. Powołując się na poglądy orzecznictwa Kolegium wskazało, że rejestracji pojazdu można dokonać na podstawie dokumentów, potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych organy rejestrujące nie mogą ani kreować ani korygować tych stosunków, co oznacza, że jeżeli kierowca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organ ma obowiązek odmówić zarejestrowania pojazdu. Dokumenty przedkładane do rejestracji muszą być kompletne i zgodne ze stanem faktycznym. Przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. niewątpliwie zaistniała w sprawie, skoro okoliczność zawarcia umowy sprzedaży spornego pojazdu przez stronę z osobą, która nie mogła być jego właścicielem nie była znana organowi rejestrującemu w dniu wydania decyzji o rejestracji. P. M. przedstawił podczas rejestracji umowę, na podstawie której nie mogło dojść do przeniesienia własności spornego pojazdu, gdyż nie został on nabyty od właściciela, co wynika z ustaleń poczynionych w toku prowadzonego dochodzenia. Spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Strona zakupiła samochód w dobrej wierze, jednak nie może wykazać się umową przenoszącą jego własność. W skardze do sądu administracyjnego P. M. podniósł zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. oraz art. 38 k.c. poprzez wadliwe przyjęcie, że postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania w sprawie jest dowodem na fakt kradzieży samochodu, podczas gdy dokument ten dotyczył umorzenia dochodzenia w sprawie nabycia pojazdu pochodzącego z kradzieży ze względu na to, że czyn ten nie zawierał znamion przestępstwa. W związku z tym z postanowienia nie wynika, że samochód został rzeczywiście skradziony, a zatem nie mógł być podstawą do wydania zaskarżonych decyzji. Skarżący podniósł także błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w uznaniu, że nie jest osoba uprawnioną do rejestracji pojazdu, a pojazd był kradziony, w sytuacji gdy brak jest w materiale dowodowym jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego te tezy. Nie zostało ukończone żadne postępowanie prokuratorskie, sąd zakazał zwrotu pojazdu ubezpieczycielowi, toczy się postępowanie dotyczące podejrzenia popełnienia oszustwa ubezpieczeniowego, gdyż pojazd został zakupiony z oryginalnymi dokumentami i kluczykami. Nie ma żadnego dowodu w sprawie wskazującego, że umowa sprzedaży została sfałszowana. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które musiałyby skutkować jej uchyleniem (stwierdzeniem nieważności). Istota sporu prawnego w badanej sprawie w pierwszej kolejności dotyczy istnienia podstaw do wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2011 r. o rejestracji spornego pojazdu. Na wstępie należy zwrócić uwagę na pewną niekonsekwencję w zakresie wskazania i wyjaśnienia podstaw prawnych decyzji, widoczną w szczególności w działaniach organu I instancji. W podstawie prawnej postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. Starosta P. wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., w uzasadnieniu odniesiono się już wyłącznie do punktu 5. Podobna sytuacja zaistniała w przypadku decyzji Starosty z [...] marca 2013 r., gdzie w podstawie wskazano obydwa wspomniane punkty, a uzasadnienie odnosi się już tylko do punktu 5. Z kolei SKO w L. w swojej decyzji – zarówno w podstawach prawnych, jak i w uzasadnieniu – odwołuje się do obydwu podstaw wznowieniowych, uznając w konkluzji, że wystąpiły obydwie. Podstaw wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 nie można utożsamiać. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z punktem 5 podstawą do wznowienia postępowania jest wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Założenie racjonalności ustawodawcy każe przyjąć, że wyodrębnienie podstaw wznowieniowych w art. 145 § 1 każe traktować każdą z nich odrębnie i precyzyjnie kwalifikować każdą sytuację do jednej i konkretnej podstawy wznowieniowej. Przyjęcie takiej interpretacji nie oznacza jednak, że decyzja organu wskazująca na dwie różne podstawy wznowieniowe jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie przez sąd administracyjny. Należy przypomnieć, ze podstawą uchylenia decyzji przez sąd administracyjny mogą być tylko takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Zakłada to ustalenie, że gdyby nie doszło do uchybień proceduralnych, treść zaskarżonej decyzji mogłaby być inna. W badanej sprawie niekonsekwencja organów w zakresie wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy. Ostateczne konkluzje organów o konieczności wznowienia postępowania, uchylenia dotychczasowej decyzji i rozstrzygnięcia sprawy na nowo, były prawidłowe. W ocenie sądu właściwą podstawą prawną wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. o rejestracji spornego pojazdu powinien być art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nową okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji, a nieznaną organowi był fakt, że skarżący nie dysponował prawidłowym dowodem własności samochodu. Skarżący nie mógł skutecznie nabyć własności samochodu pochodzącego z kradzieży. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem postępowania karnego nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w P. był czyn zabroniony opisany w art. 291 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W świetle przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, ze zm.; dalej jako: P.r.d.) jedną z podstawowych przesłanek warunkujących rejestracje pojazdu jest przedstawienie dowodu jego własności (art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Potwierdza to treść aktu wykonawczego do ustawy – rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., nr 186, poz. 1322, ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza m.in. dowód własności pojazdu. Nieprzedłużenie właściwych dokumentów skutkuje odmową rejestracji pojazdu. Podstawę do rejestracji stanowić może dowód własności pojazdu. Nie spełnia tego kryterium przedstawienie dokumentu nabycia pojazdu (np. umowy zakupu) od osoby nieuprawnionej. Taka czynność nie może prowadzić do skutecznego przeniesienia własności. Wbrew argumentom podnoszonym w skardze fakt nabycia spornego pojazdu od osoby nieuprawnionej został prawidłowo ustalony przez organy. Do wniosku o rejestrację skarżący przedstawił umowę kupna-sprzedaży zawarta w dniu 7 kwietnia 2011 r. w miejscowości T. we Francji, natomiast z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym wynika iż samochód został nabyty przez skarżącego dnia 7 maja 2011 r. w T., woj. w. Fakt, że skarżący nabył samochód od osoby nieuprawnionej potwierdza postanowienie Komendy Powiatowej Policji w P. z dnia 11 stycznia 2012 r. o umorzeniu dochodzenia oraz postanowienie nadzorującej to dochodzenie Prokuratury Rejonowej w P. z dnia 15 stycznia 2013 r. w przedmiocie dowodów rzeczowych po umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania karnego nastąpiło z powodu braku znamion czynu zabronionego – braku wiedzy skarżącego co do tego, że nabywa pojazd od osoby nieuprawnionej. Sam fakt czynu zabronionego został jednak potwierdzony. Umorzenie postępowania karnego wynikało z braku możliwości przypisania odpowiedzialności za ten czyn nabywcy pojazdu – skarżącemu. Ponadto z postanowienia Prokuratury Rejonowej w P. wynika, że przedmiotowy samochód ma zostać wydany towarzystwu ubezpieczeniowemu które wypłaciło odszkodowanie właścicielowi pojazdu. Towarzystwo Ubezpieczeniowe "[...]" uważa się za właściciela tego pojazdu co oznacza, że ono również zgłosiło roszczenia do tego samochodu. Postanowienie umarzające postępowanie oraz postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, stanowi akt wymiaru sprawiedliwości, mający w gruncie rzeczy walor decyzji procesowej stwierdzającej fakt popełnienia przestępstwa w tym przypadku kradzieży samochodu osobowego marki BMW 530D o nr VIN [...] oraz wskazujący okoliczności z tym związane. Organ dokonujący rejestracji ma obowiązek zbadania mocy dowodowej wskazanego wyżej dokumentu. Brak jest bowiem, jakiejkolwiek przesłanki do uznania, że dokumenty wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie podlegają takim samym, jak inne dowody regułom dochodzenia do prawdy obiektywnej wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odmiennie sytuacja przedstawia się tylko w przypadku prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego o prawie własności pojazdu, które wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 § 1 k.p.c.). Ustalenia powyższe prowadzą do wniosku, że zasadne było wznowienie postępowania w sprawie rejestracji spornego pojazdu, uchylenie dotychczasowej decyzji (z [...] czerwca 2011 r.) oraz wydanie nowej decyzji, odmawiającej rejestracji pojazdu. Skoro skarżący nabył pojazd od osoby nieuprawnionej, nie mógł skutecznie uzyskać do niego tytułu własności, nie mógł więc przedstawić kluczowego dokumentu dającego podstawę do zarejestrowania pojazdu – w postaci dowodu własności. Okoliczność ta niewątpliwie istniała w dacie wydawania decyzji o rejestracji, nie była znana organowi i miała kluczowe znaczenie dla sprawy. Argumenty podnoszone w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że postępowanie karne doprowadziło do ustalenia, że doszło do nabycia pojazdu od osoby nieuprawnionej, jednakże przypisanie odpowiedzialności za ten czyn skarżącemu (nabywcy) nie było możliwe, gdyż nie miał on wiedzy o tym, że pojazd został wcześniej skradziony. Odnosząc się do argumentów związanych ze sporem pomiędzy skarżącym a towarzystwem ubezpieczeniowym należy zauważyć, że skarżący nie podaje żadnych konkretnych informacji potwierdzających jego tezę, że mogło dojść do oszustwa ubezpieczeniowego. Ponadto z treści argumentów podnoszonych wcześniej w odwołaniu wynika, że spór dotyczy realizacji roszczeń z tytułu ubezpieczenia spornego pojazdu. Nie zmienia to faktu, że przedstawiony przez skarżącego w postępowaniu w sprawie rejestracji dowód własności pojazdu nie był skuteczny, skoro nabycie nastąpiło do osoby nieuprawnionej. Organy rejestrujące nie mają kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących prawa własności pojazdów podlegających rejestracji, dlatego podstawą rejestracji może być tylko i wyłącznie dowód własności nie budzący żadnych wątpliwości. Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.