III SA/Lu 548/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu podatku VAT. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...) L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L., po rozpatrzeniu odwołań H. J. i J. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty C. z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...) o odrzuceniu zarzutów H. J. zgłoszonych do danych zawartych w operacie opisowo – kartograficznym, powstałym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów oraz założenia ewidencji budynków i lokali obrębu P., gmina R. F.. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu (...) marca 2011 r. Starosta C. wszczął postępowanie w sprawie modernizacji operatu ewidencji i budynków obrębu P., gmina R. F.. W dniach (...) listopada 2011 r. – (...) grudnia 2011 r. projekt operatu opisowo – kartograficznego wyłożono w siedzibie Starostwa Powiatowego w C. do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. W ogłoszeniu z dnia (...) stycznia 2012 r. Starosta C. poinformował, że projekt operatu z modernizacji gruntów i założenia ewidencji budynków i lokali obrębu P., gmina R. F. stał się operatem ewidencji gruntów, budynków i lokali. H. J. w piśmie z dnia (...) lutego 2012 r. złożyła zarzuty do danych zawartych w w/w operacie ewidencyjnym dotyczące przebiegu granicy pomiędzy działką nr (...) i nr (...). Skarżąca podniosła, że wyniki pomiarów nie odzwierciedlają stanu prawnego nieruchomości i granica pomiędzy działkami zamiast przebiegać po ścianach dzielących budynek na dwa odrębne mieszkania, biegnie przez pokój, łazienkę, korytarz i ganek z drzwiami wejściowymi. Starosta C. decyzją z dnia (...) marca 2012 r. odrzucił zarzuty H. J. w części dotyczącej przebiegu granicy między działkami (...) i (...). Po rozpatrzeniu odwołania H. J., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia (...) stycznia 2013 r. Starosta C. orzekł o odrzuceniu zarzutów H. J. zgłoszonych do danych zawartych w operacie opisowo – kartograficznym powstałym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów oraz założenia ewidencji budynków i lokali obrębu P., gmina R. F. oraz wykazaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących przebiegu granicy między działkami o numerach (...) i (...) zgodnie z dotychczasową mapą ewidencyjną uzupełnioną o oznaczenie granicy pomiędzy w/w działkami jako "granica sporna". Organ pierwszej instancji orzekł również o pozostawieniu w rejestrze ewidencji dotychczasowych powierzchni w/w działek z dokładnością do 0,01 ha, czyli w działce nr (...) pozostawić powierzchnię 0,22 ha, a w działce nr (...) – 0,11 ha, oraz o wprowadzeniu zmian w części dotyczącej powierzchni zabudowy, zgodnie z załącznikiem do decyzji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że granica pomiędzy działkami (...) i (...) powstała podczas scalenia obrębu P. w 1981 r. Z "wykazu oświadczeń uczestników scalenia" wynika, że A. K. przyjęła bez zastrzeżeń projekt scalenia gruntów oraz warunki objęcia w posiadanie. A. K. będąc właścicielką działki (...) nie kwestionowała przebiegu granicy pomiędzy działkami (...) i (...) po scaleniu gruntów obrębu P.. H. J. została właścicielką zabudowanej działki nr (...) o powierzchni 0,11 ha na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o dział spadku po A. K. z dnia (...) listopada 2005 r., I Ns 571/04. Sąd stwierdził, że nie ma żadnych przeszkód, aby J. K. i H. J. w dalszym ciągu zajmowali odrębne mieszkania w tym samym budynku mieszkalnym, w taki sposób, jak korzystali z nich od kilkudziesięciu lat. Również wówczas strony nie kwestionowały granicy między działkami (...) i (...) oraz nie domagały się przeprowadzenia rozgraniczenia. Organ przeanalizował przedłożoną przez H. J. kserokopię szkicu orientacyjnego placu B. K., stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę z dnia (...) maja 1959 r. i stwierdził, że usytuowanie i wymiary obecnego spornego budynku mieszkalnego są inne niż było planowane. Według szkicu budynek miał być usytuowany w odległości 4 m od wschodniej granicy działki i o 0,5 m od zachodniej granicy działki, jego szerokość miała wynosić 10 m, długość 9 m. Obecny budynek mieszkalny ma szerokość 11 m, przy długości 9,20 m w części znajdującej się u H. J.. Organ wskazał, że z aktualnie wykonanej inwentaryzacji budowlanej wynika, że wewnętrzna ściana działowa nie przebiega przez środek spornego budynku mieszkalnego. Szerokość budynku położonego w większości na działce (...) wynosi 6,25 m, natomiast szerokość budynku położonego w większości na działce (...) wynosi 4,75 m. Organ zawrócił uwagę, że ściana załamuje się i zwiększa szerokość budynku przypisanego do działki (...) o około 0,25 m, a więc powoduje zwiększenie zabudowy na korzyść H. J.. Organ podał, że do protokołu uwłaszczeniowego z 1974 r. załączono oświadczenie B. K., że połowa wybudowanego domu mieszkalnego jest własnością syna J. K., z uwagi na wspólną budowę i poniesione koszty. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli H. J. i J. K.. Decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że uprawniony geodeta – wykonawca prac modernizacyjnych przeprowadził czynności zmierzające do ustalenia przebiegu granicy miedzy działkami o numerach (...) i (...) na podstawie zgodnego oświadczenia woli stron. Zlecił również wykonanie inwentaryzacji budowlanej budynku mieszkalnego przez, który przebiega granica. Nie doszło jednak do ugodowego ustalenia przebiegu granicy między w/w działkami. W ocenie organu odwoławczego, w okolicznościach niniejszej sprawy Starosta C. zasadnie uznał, że istnieje spór graniczny i przebieg granicy wykazał w oparciu o dotychczasową mapę ewidencyjną. Organ odwoławczy przywołał treść § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), z którego wynika, że spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji, a razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. J. wniosła o uchylenie powyższej decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza z granicą ustaloną przez uprawnionego geodetę, ponieważ została przeprowadzona przez należące do skarżącej pokój, łazienkę, korytarz i ganek z drzwiami wyjściowymi na dwór, powiększając część budynku należącą do małżonków K., przypisaną do działki (...). Skarżąca podniosła, że powierzchnia budynku należąca do niej, przypisana do działki (...), jest większa niż część budynku należąca do małżonków K. Podkreśliła, że w postępowaniu o podział majątku po matce A. K., spłaciła brata – J. K.. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie granicy miedzy działkami (...) i (...) według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Skarżąca podała, że aktualny podział – według faktycznego użytkowania nieruchomości – istnieje od 1970 r. Skarżąca zarzuciła organ, że nie uwzględnił całej dostępnej dokumentacji, a w szczególności rzutu budynku i uzasadnienia sądowego w sprawie (...), z których wynika, że granica pomiędzy działkami powinna przebiegać po ścianach nośnych. Skarżąca podniosła również, że nie wyjaśniono na jakiej podstawie J. K. uzyskał akt własności ziemi na działkę oznaczoną niegdyś numerem (...). W odpowiedzi na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o odrzuceniu zarzutów H. J. zgłoszonych do danych zawartych w operacie opisowo – kartograficznym, powstałym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów oraz założenia ewidencji budynków i lokali obrębu P., gmina R. F.. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: ustawa). W niniejszej sprawie skarżąca domaga się w ramach postępowania modernizacyjnego ewidencji gruntów i budynków ustalenia granicy pomiędzy należącą do niej działką o numerze (...) a działką o numerze (...), należącą do T. i J. K., a w szczególności części granicy przebiegającej przez budynek mieszkalny dwurodzinny położony na w/w działkach. Skarżąca nie zgadza się na przebieg granicy wyznaczony przez geodetę uprawnionego – wykonawcę prac modernizacyjnych J. S., ponieważ przeprowadzona została przez ganek, korytarz, łazienkę i pokój części budynku mieszkalnego dwurodzinnego należącego do skarżącej. Powyższe dowodzi istnienia sporu granicznego między skarżącą a małżonkami T. i J. K.. Skarżąca chce, aby organ ustalił granicę między działami o numerach (...) i (...) według ostatniego stanu posiadania, co potwierdza ocenę, że istnieje spór graniczny. Zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Postępowanie modernizacyjne jest jednym z rodzajów postępowania przewidzianego w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i celem tego postępowania nie jest rozstrzyganie sporów granicznych, tak jak to ma miejsce w postępowaniu rozgraniczeniowym. Postępowanie modernizacyjne różni się od postępowania rozgraniczeniowego, uregulowanego w przepisach art. 29 i art. 30 ustawy i postępowania w tym zakresie w razie powstania sporu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 ustawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 24a ust. 10 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne i rozstrzyga o przedmiocie zgłoszonych przez skarżącą na podstawie art. 24a ust. 9 ustawy zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. Z art. 24a ust. 9 ustawy wynika, że każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych. Zarzuty wynikają z przekonania skarżącej, że organ powinien nieuwzględniać danych geodezyjnych wynikających z dotychczasowej dokumentacji. Do dokumentów źródłowych umożliwiających aktualizację operatu ewidencyjnego zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zalicza się m. in. prawomocne orzeczenia sądowe. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia (...) listopada 2005 r., (...) dotyczącym działu spadku po A. K., przyznał na własność H. J. zabudowana działkę o numerze (...), o powierzchni (...) ha. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, strony postępowania spadkowego – J. K. i H. J. - nie wnosiły do sądu o rozgraniczenie, a zatem należało przyjąć, że wówczas granica między działkami o numerach (...) i (...) nie była kwestionowana. Analiza akt sprawy nie potwierdza oceny skarżącej, że prawidłowo granica powinna przebiegać po ścianie działowej budynku. Z odwołania J. K. od decyzji Starosty C. z dnia (...) stycznia 2013 r. oraz z dołączonego do odwołania szkicu sporządzonego w ramach wyceny budynków na działce numer (...) nie wynika, aby granica przebiegała po ścianie działowej budynku. Przebiega bowiem przez ganek, sień, łazienkę i pokój. Szkic ustalenia granic Gminy R. F., obręb P. (k. 181 i 188 akt adm.), inwentaryzacja budowlana budynku mieszkalnego dwurodzinnego (k. 173 akt adm.), fragment mapy ewidencji gruntów i budynków Gminy R. F., obręb P. dowodzą, że granica między działkami (...) i (...) nie przebiega po ścianie działowej budynku. Ze sprawozdania technicznego i dołączonej do niego mapy (k.140-142 akt adm.), dotyczących postępowania scaleniowego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Ch. z dnia (...) października 1979 r, nr (...), wynika, że obecne działki (...) i (...) znajdowały się na obszarze wyłączonym ze scalenia, ale objętym pomiarem. Decyzja ta nie wspomina nic o przebiegu granicy między w/w działkami. Dokumenty z postępowania scaleniowego nie wskazują na przebieg granicy, który proponuje skarżąca. Również dane zawarte w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym po scaleniu z dnia (...) listopada 1979 r. (k. 135 akt adm.) nie potwierdzają zarzutów skarżącej. Rejestr gruntów gromady P. z dnia (...) kwietnia 1968 r. (k. 110, 112 akt adm.) oraz mapa ewidencji gruntów z operatu scaleniowego (k. 106, 107, 108 akt adm.) nie są dowodem na to, że granica przebiega w miejscu wskazanym przez skarżącą. Protokół z oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez biegłego sądowego A. S. (k. 92 akt adm.), uzasadnienie w/w postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia (...) listopada 2005 r. (k. 93 akt adm.) oraz wspomniany wyżej szkic do wyceny budynków na działce (...) we wsi P. (k. 90 akt adm.) nie zawierają żadnych informacji o przebiegu granicy po ścianie działowej, rozdzielającej budynek mieszkalny skarżącej i rodziny K. "Protokół w sprawie utrwalenia na gruncie projektu scalenia" (k. 77-78 akt adm.), dotyczący punktów załamania granic działek też nie świadczy o wadliwym ustaleniu przebiegu granicy w postępowaniu modernizacyjnym. Protokół w z dnia (...) maja 2008 r. z wizji na gruncie związanej z przebiegiem granic między działkami (...) i (...) (k. 63 akt adm.) wskazuje, że między działkami istnieje prowizoryczny płot z siatki drucianej. Z treści tego protokołu wynika, że z uwagi na istniejący spór graniczny, strony nie zgadzają się na wspólnie ustaloną granicę. Przebieg granic wykazanych na mapie ewidencji gruntów Gminy R. F. z (...) maja 2008 r. (k. 59 akt adm.) potwierdza, że granica nie przebiega po ścianie działowej budynku, a odpowiada ustaleniom postępowania modernizacyjnego. Identyczny przebieg granicy ilustruje mapa sytuacyjno-wysokościowa z 1987 r. (k. 48 akt. adm.). Analiza powyższych dokumentów nie daje podstaw do uznania słuszności stanowiska skarżącej, że granica powinna przebiegać po ścianie działowej oraz prowadzi do wniosku, że nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, że organy administracji nie wykorzystały całej dostępnej dokumentacji. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nie wykorzystano oświadczenia B. K. w sprawie przebiegu granicy działek, stwierdzić należy, że w świetle § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oświadczenie nie jest źródłem danych ewidencyjnych. Na marginesie należy zauważyć, że spory graniczne, w myśl § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie wstrzymują czynności zwianych z założeniem ewidencji. Zgodnie z § 39 ust. 2 rozporządzenia, przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Stosownie do § 39 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. W myśl § 39 ust. 8 rozporządzenia, informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych ujawnia się w bazie danych ewidencyjnych oraz na wyrysach z mapy ewidencyjnej. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej, że uwagi i zastrzeżenia zostały przez Starostę wadliwie rozpatrzone. Zgodnie z § 42 ust. 2 rozporządzenia, postępowanie administracyjne w sprawie założenia ewidencji gruntów i budynków kończy decyzja starosty w sprawie zatwierdzenia operatu opisowo-kartograficznego, która poza wymogami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego powinna zawierać: 1) określenie sposobu i zakresu uwzględnionych uwag i zastrzeżeń zgłoszonych w trakcie wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego, 2) uzasadnienie stanowiska organu w sprawie uwag i zastrzeżeń nieuwzględnionych. W niniejszej sprawie organ uzasadnił swoje stanowisko i prawidłowo uznał, że nie zachodziły przesłanki do "naprawienia błędów" w dokumentacji. Celem kontrolowanego postępowania nie było również rozstrzyganie o zasadności wydania aktu własności ziemi J. K. na działkę oznaczoną numerem (...). Odnosząc się do zarzutu skargi, że aktualny podział (według faktycznego użytkowania nieruchomości) istnieje od 1970 r., a podziału budynku mieszkalnego dokonano w sposób umowny, aby korzystały z niego dwie rodziny, z zamiarem podziału według ścian nośnych, stwierdzić należy, że nie może być podstawą do ujawnienia w postępowaniu modernizacyjnym granic działki stan wynikający z "normalnego użytkowania" gruntu i posadowionego na nim budynku. Zatem zarzut o niewłaściwym ustaleniu przebiegu granicy nie jest zarzutem usprawiedliwionym w sprawie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).