III SA/Lu 550/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania, skarżący w terminie do jego opłacenia, złożył wniosek o zwolnienie od tej opłaty oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podał, iż jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku, poza tym wykreślił wszystkie rubryki nie wpisując żadnych danych. W związku z tym, że urzędowy formularz zawierał braki formalne (skarżący domagał się ustanowienia jednocześnie dwóch profesjonalnych pełnomocników), skarżący został wezwany do ich usunięcia poprzez złożenie oświadczenia, czy domaga się ustanowienia radcy prawnego czy też ustanowienia adwokata. Ponadto w związku z tym, że brak było we wniosku wystarczających danych do oceny zasadności złożonego wniosku, skarżący został wezwany do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał oświadczenie, w którym wniósł o przyznanie mu radcy prawnego do dalszego prowadzenia sprawy. Do w/w pisma dołączył zaświadczenie urzędu pracy stwierdzające, iż jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od [...] i nie posiada prawa do zasiłku. Skarżący nie nadesłał natomiast pozostałych dokumentów i dodatkowych oświadczeń, do złożenia których został wezwany. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania, ponieważ skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Wykazując, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie osiągającą żadnych dochodów, skarżący nie wyjaśnił z czego w takiej sytuacji się utrzymuje, czy korzysta z pomocy społecznej. Twierdzenie skarżącego o nieosiąganiu żadnych dochodów wzbudziło wątpliwości również w świetle podanej w skardze informacji (strona druga skargi), iż w związku z trudnościami w uzyskaniu pracy w [...] jest on zmuszony pracować w terenie. Wyjaśnienia wymagała również kwestia stanu rodzinnego wnioskodawcy. Mimo, że w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy podał, że nie pozostaje z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, to jak wynika z potwierdzenia odbioru wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (k-30 a.s.) korespondencję odebrał dorosły domownik – syn skarżącego. Pod tym samym adresem korespondencję kilkakrotnie odbierał również sam skarżący. W urzędowym formularzu skarżący nie podał jednak jakie są stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje i kto je ponosi. W związku z powyższym, pismem z dnia 6 maja 2010r., wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: aktualnego zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; decyzji bądź zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i od jakiej daty; wyjaśnienia precyzującego, biorąc pod uwagę oświadczenie złożone w rubryce numer 10 urzędowego formularza nie wykazujące żadnych dochodów skarżącego, z jakich środków w takiej sytuacji się utrzymuje i zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe; oświadczenia skarżącego wykazującego, jakie i w jakiej wysokości są stałe miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje i kto je konkretnie ponosi; oświadczenia skarżącego czy korzysta ze środków pomocy społecznej, jeśli tak to nadesłanie ostatnio wydanych w tym zakresie decyzji. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał jedynie oświadczenie, iż jest osobą bezdomną bez środków do życia oraz zaświadczenie urzędu pracy stwierdzające, iż jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od [...] i nie posiada prawa do zasiłku. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na ubiegającym się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, sytuacji finansowej oraz wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w danej sprawie. Reasumując powyższe, uznać należy, że przez nienadesłanie żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń strona uniemożliwiła ustalenie istotnych okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej, a co za tym idzie dokonanie prawidłowej oceny, czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.