III SA/Lu 551/11

WyrokWSA w Lublinie2012-01-24

Skład orzekający: Jerzy Drwal, Jadwiga Pastusiak, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządca infrastruktury kolejowej (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.) jest zobowiązany do mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej, a jeśli tak, to czy decyzja nakładająca taki obowiązek została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych i materialnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządca infrastruktury kolejowej, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., jest podmiotem zobowiązanym do mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej, zgodnie z art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. Jednakże, zaskarżona decyzja została uchylona z powodu istotnego naruszenia przepisów postępowania, polegającego na braku uzasadnienia terminu wykonania obowiązku oraz naruszenia prawa materialnego poprzez wyznaczenie tego terminu z naruszeniem art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a także z uwagi na fakt, że organ odwoławczy wydał decyzję po upływie terminu wykonania nałożonego obowiązku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, utrzymanej w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego, nakazującej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wykonanie mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 29 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Sąd uznał, że spółka jest zobowiązana do wykonania obowiązku, ale uchylił decyzję z powodu wadliwości proceduralnych i materialnych związanych z ustaleniem terminu wykonania prac.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, określił, że decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz P. P. L. K. Spółki Akcyjnej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. P. L. K. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie realizacji obowiązku wynikającego z przepisów przeciwpożarowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądzonej od L. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w L. na rzecz P. P. L. K. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 roku, nr [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej na podstawie § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) nakazał Dyrektorowi PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych wykonanie w terminie do 31 lipca 2011 roku mineralizacji pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej przechodzącej przez powiat [...] przy lasach Nadleśnictwa [...] na odcinku [...]. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu 5 maja 2011 roku w Nadleśnictwie [...] na terenach powiatu [...] stwierdzono, że wzdłuż linii kolejowej zarządzanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych pasy przeciwpożarowe nie zostały odnowione do stanu zapewniającego ich użyteczność. Organ stwierdził, że obowiązek w tym zakresie spoczywa na zarządcy infrastruktury w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym, co wynika z art. 55 ust. 1 w powiązaniu z art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Organ wskazał, że należy jak najszybciej odnowić pasy przeciwpożarowe w taki sposób, aby zapewniały one bezpieczeństwo kompleksów leśnych przed zagrożeniami stwarzanymi przez odbywający się w bezpośrednim sąsiedztwie ruch pociągów, w szczególności zagrożeniami powstającymi podczas hamowania pociągów, kiedy to snopy iskier lub odrywające się rozgrzane elementy mogą w sprzyjających warunkach zainicjować pożar na terenie leśnym. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 roku, nr [...], Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej po rozpatrzeniu odwołania PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie obowiązku mineralizacji pasów przeciwpożarowych. Organ odwoławczy ocenił jako nieuzasadnioną zawartą w odwołaniu argumentację, wedle której w świetle obowiązujących przepisów strona nie jest zobowiązana do utrzymywania (oczyszczania) pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych położonych na terenach leśnych. Organ podkreślił, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. Z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Zatem wskazany przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienie warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Organ zauważył, że w tym kontekście stają się całkowicie zrozumiałe z jednej strony obowiązki, z drugiej zaś uprawnienia przewoźników kolejowych i zarządców szlaków kolejowych, opisane w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, w sytuacji kiedy istnieje potrzeba, ze względu na ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska, m.in. urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Z przepisu art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym wyraźnie wynika, że odszkodowania między innymi za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych są należne właścicielom gruntów; a odszkodowanie ustalane jest w drodze umowy stron. Również zapis art. 55 ust. 3 wymienionej ustawy potwierdza słuszność tezy, iż obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją obciąża PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Tylko bowiem wyjątkowo, w sytuacji, kiedy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzania pasów, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzaniem i utrzymywaniem pasów przeciwpożarowych obciążają właścicieli lasu. Mowa jest przy tym o kosztach ponoszonych z mocy prawa przez właściciela, a nie o podmiocie zobowiązanym do realizacji obowiązku. Oznacza to, że wykonanie przedmiotowego obowiązku obciąża zarządcę infrastruktury kolejowej. Ponadto z unormowania art. 56 ustawy o transporcie kolejowym wynika jednoznacznie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzje administracyjne starosty o usunięciu drzew czy krzewów zagrażających bezpieczeństwu w ruchu pociągu, rosnących na gruncie, który nie należy do zarządcy infrastruktury. Jednocześnie co do zasady zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycięcie drzewa, z wyłączeniem okoliczności przewidzianych w art. 56 ust. 4 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego opisany stan prawny potwierdza słuszność stanowiska, iż to właśnie na PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., jako zarządcy linii kolejowej ciąży obowiązek dokonania czynności objętych zaskarżoną decyzją Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej [...]. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2011 roku, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Storna skarżąca zarzuciła naruszenie zaskarżoną decyzją: - art. 17 ust. 1, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 roku Nr 16, poz. 94 ze zm.) przez przyjęcie, że zobowiązują one PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (zarządcę infrastruktury) do mineralizacji pasów przeciwpożarowych; - art. 29 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby, która nie jest stroną w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że norma art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej. Organ administracji dokonał też błędnej wykładni art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, bowiem jest to norma określająca wyłącznie uprawnienie, skoro ustawodawca posłużył się określeniem "ma prawo" a nie "ma obowiązek". Z kolei art. 56 w ust. 1 nie zawiera żadnych regulacji dotyczących pasów przeciwpożarowych, a wskazuje jedynie sytuacje, w których zachodzi potrzeba usunięcia drzew. W ocenie skarżącego nie można zatem uznać, że ustawodawca w blankietowej normie art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym i normie wyrażającej uprawnienie w art. 55 ust. 1 tej ustawy nałożył na zarządcę infrastruktury obowiązek urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Strona skarżąca zaznaczyła, że zasadność zaprezentowanego w skardze poglądu potwierdza stanowisko Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które nie uznało, iż w świetle obowiązujących przepisów zarządca infrastruktury jest podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych, wskazując w piśmie z dnia 27 lipca 2011 roku na konieczność podjęcia stosownych prac legislacyjnych. Skarżący zarzucił nadto, że zaskarżona decyzja nie określa, jakich linii kolejowych przebiegających przez powiat [...] dotyczy nałożony obowiązek. Na tym terenie zarządcami linii kolejowych są: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. - linia kolejowa nr [...] i PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa Spółka z o.o. - linia kolejowa nr [...] (linia szerokotorowa). Wymienione linie kolejowe na odcinku [...] (powiat [...]) położone są obok siebie. Strona skarżąca zarzuciła również nieprawidłowe skierowanie decyzji administracyjnej do Dyrektora PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakładu Linii Kolejowych, podczas gdy osobowość prawną ma PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna, zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zauważył przy tym, że podczas zaprotokołowanych czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono brak wykonania pasów przeciwpożarowych jedynie wzdłuż linii kolejowej administrowanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., co znalazło odzwierciedlenie w decyzji organu pierwszej instancji. Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej w [...] nie stwierdzili natomiast naruszenia przepisów przeciwpożarowych przez zarządzającego linią kolejową PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa nr [...]. Wobec stwierdzenia, iż obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej przez ostatnio wymieniony podmiot są realizowane prawidłowo, brak było podstaw do wydania decyzji w stosunku do zarządzającego linią szerokotorową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej utrzymujące w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...], nakazującej wykonanie mineralizacji psów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej przechodzącej przez powiat [...] przy lasach Nadleśnictwa [...] na odcinku [...]. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga wniesiona na powyższe rozstrzygnięcie organu administracji zasługiwała na uwzględnienie. Wprawdzie, wbrew zarzutom strony skarżącej, organ prawidłowo zastosował wymienione w skardze sądowej przepisy prawa materialnego, w konsekwencji ich właściwej wykładni uznając zarządcę infrastruktury kolejowej za podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło jednakże do istotnego naruszenia przepisów postępowania poprzez nieuzasadnienie zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego ustalenia terminu realizacji obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych, podejmowanego w granicach uznania administracyjnego (art. 107 § 3 k.p.a.), które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenia prawa materialnego poprzez wyznaczenie powyższego terminu z naruszeniem art. 26 ust. 1 ustawy z 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 roku, Nr 12, poz. 68 ze zm.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 roku Nr 16., poz. 94 ze zm.). Przepis § 38 przywołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W ust. 2 § 38 rozporządzenia przewidziano, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Zatem w rozrządzeniu z dnia 7 czerwca 2010 roku, w przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) (§ 34 ust. 3 tego rozporządzenia), nie określono podmiotów zobowiązanych do wykonania pasów przeciwpożarowych. W tej materii rozporządzenie odsyła obecnie do przepisów właściwych ustaw. Zgodnie z art. 17 ust. 1 z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Przepis ten ma wprawdzie charakter ogólny, jeśli chodzi o sposoby realizowania ochrony przeciwpożarowej, a także bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, ale precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Natomiast przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym konkretyzuje sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiąc między innymi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (pkt 3 ust. 1 art. 55 u.t.k.). Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (ust. 2). Zatem zarządca infrastruktury kolejowej dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy korzysta z uprawnień opisanych w ust. 1 art. 55, to jest ma możliwość korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu urządzenia i utrzymywania na nich pasów przeciwpożarowych, a odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie tych pasów przez zarządcę należne są właścicielom gruntów. Nadto w ust. 3 art. 55 ustawy o transporcie kolejowym określono, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów (ust. 3). Bez wątpienia słusznie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przewidziany w art. 55 ust. 3 ustawy wyjątek w zakresie wyłącznie kwestii ponoszenia kosztów wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych potwierdza regułę, iż podmiotem zobowiązanym do wykonania i utrzymywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który w szczególnej sytuacji przewidzianej w ust. 3 art. 55 ustawy może jedynie domagać się poniesienia przez właścicieli gruntów kosztów związanych z ich urządzeniem. Należy bowiem dodatkowo zauważyć, że zarządcą infrastruktury kolejowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 55 tej ustawy są ze sobą powiązane normując – odpowiednio – obowiązki i odpowiadające im uprawnienia zarządcy infrastruktury kolejowej w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Stąd niezasadny jest zarzut dokonania przez organ błędnej wykładni art. 55 ustawy o transporcie kolejowym wobec tego, że w wymienionym przepisie mowa jest o uprawnieniach, a nie posługuje się on pojęciem obowiązku. Przeciwnie, właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej znajduje swoje potwierdzenie w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, gdyż użyty w tym przepisie zwrot "ma prawo" dotyczy możliwości korzystania z cudzych gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Tym samym nie można z treści przepisu art. 55 ust. 1 ustawy wywodzić, iż zarządca ma jedynie prawo, a nie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Należy również zauważyć, że to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, co stało się przesłanką wydania zaskarżonej decyzji. Logicznym jest zatem, że to na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej. Analogiczną regulację zawierało nieobowiązujące już rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (art. 34 ust. 3 pkt 2). Stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji nie podważa skutecznie odwołanie się skarżącego do treści pisma skierowanego w dniu 27 lipca 2011 roku z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji do Zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. Pismo to nie ma charakteru wiążącego w zakresie wykładni obowiązujących przepisów prawnych, a przy tym wyrażono w nim jedynie pogląd o potrzebie jednoznacznego uregulowania omawianej kwestii. Sąd nie podziela również stanowiska zaprezentowanego w piśmie Ministerstwa Infrastruktury z dnia 9 listopada 2011 roku (k. 49 akt sądowych). Z omówionych wcześniej względów, zdaniem Sądu przywołane wyżej obowiązujące obecnie normy prawne konkretyzują podmiot zobowiązany do urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Dlatego w ocenie Sądu kwestionowana decyzja w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie pasów przeciwpożarowych została podjęta na podstawie i w granicach prawa, jak wymaga tego art. 7 Konstytucji RP, bowiem treść art. 17 ust. 1 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której przepisów odsyła § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 roku bezsprzecznie prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Niezasadny jest przy tym zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 56 ustawy o transporcie kolejowym. Treść tego przepisu dodatkowo wzmacnia opierającą się na przepisach art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy argumentację o spoczywaniu na zarządcy obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, gdyż wskazuje na właściwość zarządcy infrastruktury kolejowej także do wycinania drzew lub krzewów zagrażających bezpieczeństwu ruchu pociągów, a rosnących na gruncie, który nie należy do zarządcy infrastruktury. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za realizację obowiązku wynikającego z przepisów przeciwpożarowych, a zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługiwały na podzielenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu postępowania – art. 29 k.p.a. trzeba wskazać, że decyzja z dnia [...] czerwca 2011 roku Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej istotnie została błędnie skierowana do Dyrektora PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakładu Linii Kolejowych, podczas gdy niewątpliwie adresatem decyzji, jako podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, winien być zarządca infrastruktury kolejowej, czyli mająca osobowość prawną spółka akcyjna PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Decyzja organu odwoławczego wskazuje, że organ dostrzegał opisaną wadliwość, skoro w samej decyzji wskazano jako odwołującą się stronę PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., a w uzasadnieniu ostatnio wymienionej decyzji stwierdzono, że obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji obciąża PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., a także ten podmiot, jako stronę, nie zaś Dyrektora Zakładu Linii Kolejowych uznano za właściwy do otrzymania decyzji. Wymaga jednak podkreślenia, że rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy winien w sposób wyraźny i jednoznaczny skorygować decyzję organu pierwszej instancji w zakresie podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonego tą decyzją obowiązku. Nie znajduje podstaw sformułowany w skardze zarzut braku określenia w zaskarżonej decyzji, jakiej linii kolejowej decyzja ta dotyczy. Z decyzji organów obu instancji wynika wprost, że określony w nich obowiązek odnowienia pasów przeciwpożarowych dotyczy linii zarządzanej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Jak podano w uzasadnieniu decyzji Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej, przy tej właśnie linii kolejowej pasy nie zostały odnowione do stanu zapewniającego ich użyteczność. Wskazane ustalenie pozostaje przy tym w zgodzie z treścią protokołu czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej z dnia 5 maja 2011 roku, w którym zaznaczono, że uchybienia stwierdzono wzdłuż normalnego toru, o czym świadczy zapis w pkt 4 ppkt 2 protokołu o stwierdzonym braku odnowienia pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych biegnących z [...] "normalny tor". Reasumując, nie ma też wątpliwości, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do pasów przy linii szerokotorowej zarządzanej przez PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa Spółkę z o.o.. Powodem, dla którego należało uwzględnić skargę, jest natomiast naruszenie przepisów przy ustalaniu terminu wykonania opisanego w decyzji obowiązku. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 12, poz. 68 ze zm.) komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] nakazując mineralizację pasów przeciwpożarowych określił termin wykonania tego obowiązku na dzień 31 lipca 2011 roku. W decyzji brak uzasadnienia dla takiego określenia terminu wykonania nakazu. Tymczasem rozstrzygnięcie w przedmiocie terminu realizacji obowiązku wynikającego z nakazu ma w rozpatrywanym przypadku charakter decyzji uznaniowej. Decyzja w przedmiocie ustalenia terminu wykonania obowiązku podejmowana w granicach uznania administracyjnego podlega kontroli pod względem jej zgodności z prawem, gdyż wymaga zbadania czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego przy wydawaniu decyzji. Dlatego zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja winna zawierać uzasadnienie rozstrzygnięcia dokonanego w tym zakresie. Nie czyni zaś temu zadość zawarte w uzasadnieniu decyzji Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej lakoniczne stwierdzenie o konieczności jak najszybszego odnowienia pasów przeciwpożarowych. Trzeba zauważyć, że ważne jest również, aby istniała realna możliwość wykonania obowiązku w terminie określonym w decyzji nakładającej określony obowiązek. W ocenie Sądu jakkolwiek nie ulega wątpliwości, że w okresie szczególnego zagrożenia pożarowego obszarów leśnych (np. w okresie letnim) istotne jest jak najszybsze zabezpieczenie tych obszarów przez pożarami, to jednak organ straży pożarnej ustalając termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości powinien uwzględnić, iż musi on być dla strony realny, to znaczy ustalony z uwzględnieniem zakresu prac, które w związku z nakazem należy wykonać, jak i całokształtu okoliczności związanych ze sposobem wykonania tych prac (pora roku, warunki atmosferyczne, stopień zagrożenia pożarowego). Ponadto należy mieć na względzie prawo strony do żądania kontroli zapadłego rozstrzygnięcia przez wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (mając na uwadze także to, że zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, zaś zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji). Natomiast w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w dniu [...] sierpnia 2011 r., a więc po upływie terminu wskazanego w decyzji organu pierwszej instancji, w związku z czym nie zachodziła już faktycznie możliwość wykonania nałożonego obowiązku w terminie określonym w decyzji. W takiej sytuacji oraz uznając, że PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jest podmiotem odpowiedzialnym za wykonanie pasów przeciwpożarowych na przedmiotowym odcinku linii kolejowej przechodzącej przez powiat [...] na odcinku [...], organ odwoławczy powinien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając co do istoty sprawy określić prawidłowo podmiot, na który obowiązek zostaje nałożony, a także ustalić nowy termin wykonania obowiązku, podając w uzasadnieniu decyzji w sposób odpowiadający normie art. 107 § 3 k.p.a. powody, którymi się kierował, w tym także w zakresie długości przewidzianego w decyzji terminu wykonania obowiązku. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji. Rozstrzygnięcie z punktu II wyroku uzasadnia art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło