III SA/Lu 553/25
WyrokWSA w Lublinie2025-11-26
Skład orzekający: Jerzy Drwal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, stosując art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy organ pierwszej instancji stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa, ale odmówił jej uchylenia?Ratio decidendi
Decyzja kasacyjna organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., była prawidłowa, ponieważ organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W szczególności nie wyjaśniono w sposób wystarczający kwestii charakteru budynku jako mieszkalnego wielorodzinnego oraz kręgu stron postępowania, co uzasadniało konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku B. B. o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Po wydaniu zezwoleń, P. P. i B. S. wystąpili o wznowienie postępowania, zarzucając m.in. brak udziału w postępowaniu i fałszywe dowody. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa, ale odmówił jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. B. B. wniosła sprzeciw od decyzji Kolegium.Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu B. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz odmowy uchylenia decyzji oddala sprzeciw.
Decyzją z dnia 16 września 2025 r., nr SKO.41/2325/HU/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie - po rozpoznaniu odwołania B. S. -
uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr SA-AL-I.7346.6.2023 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 5 maja 2021 r. B. B. zwróciła się do Prezydenta Miasta Lublin z wnioskiem o wydanie zezwolenia a detaliczną sprzedaż napojów alkoholowych:
- o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo;
- o zawartości powyżej 4,5% alkoholu do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa;
- o zawartości powyżej 18 % alkoholu.
W dniu 18 maja 2021 r. Prezydent Miasta Lublin udzielił wnioskodawczyni:
- zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających powyżej 18 % alkoholu w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...];
- zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających od 4,5% alkoholu do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...];
- zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwo w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...].
W zezwoleniach wskazano termin ich ważności od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
W dniu 24 maja 2023 r. P. P. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania i ponowne rozpatrzenie sprawy pozwolenia na sprzedaż alkoholu w lokalu przy ul. [...] w L.. Organ zezwalający postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania powołując się na fakt, że zdaniem organu wnioskodawca nie ma przymiotu strony. Od wspomnianego postanowienia P. P. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 września 2023. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie wskazując m. in., że brak przymiotu strony nie jest oczywisty, że Prezydent Miasta Lublin winien wszcząć postępowanie i zażądać od wnioskodawcy uzupełnienia dokumentów o oryginał aktu notarialnego, dokumentów wskazujących przejście na wnioskodawcę własności części ułamkowej nieruchomości przy ul. [...].
Organ I instancji w dniu 28 września 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku zgodnie z wytycznymi Kolegium, w tym dotyczącymi sprecyzowania przesłanki wznowienia postępowania, jak też wskazania i uprawdopodobnienia dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
P. P. odpowiedział na wezwanie i złożył pismo informacyjne z dnia 11 października 2013 r.
W dniu 26 października 2023 r. B. S., współwłaściciel budynku przy ul. [...] zawiadomił Prezydenta Miasta L. o przystąpieniu do postępowania o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia B. B. zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych pod adresem ul. [...] w L. — "W. u K." oraz pozostałych zezwoleń na sprzedaż i podawanie takich napojów pod tym adresem. B. S. wskazał, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, że nikt ze współwłaścicieli nie wiedział o wniosku złożonym przez B. B.. Z treści zawiadomienia wynikało, że przy ul. [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny, nie handlowo-usługowy. B. S. wskazał, że decyzją została wydana w wyniku przestępstwa. Stwierdził, że wnioskodawczym przedstawiła organowi fałszywe informacje, że osoba nieuprawniona p. Z. podpisała dokumenty za wspólnotę mieszkaniową oraz że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co dotyczy P. S. oraz B. S..
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2023 r. organ I instancji wznowił postępowania administracyjne zakończone wydaniem decyzji w sprawie udzielenia B. B. zezwolenia Nr [...]
Decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 r. organ I instancji stwierdził wydanie decyzji (zezwolenia) Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających do 4,5 % oraz piwa w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...] w dniu 18 maja 2021 r. z naruszeniem prawa (pkt 1) oraz odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji (pkt 2). Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji m. in., że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
B. S. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 22 kwietnia 2024 r.
Decyzją z dnia 16 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 k.p.a. Wyjaśniło znaczenie art. 151 § 1 oraz art. 146 § 2 k.p.a. Wskazało, że w świetle art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Do tego przepisu nawiązuje art. 151 § 2 k.p.a. zgodnie, z którym w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wskazało, że w sprawie zaszła przesłanka do wznowienia postępowania polegająca na tym, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podniosło, że B. S. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i jego prawo do udziału w postępowaniu wynikało z prawa własności (współwłasności) budynku, w którym miał być zlokalizowany punkt sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Nie bez znaczenia dla oceny przymiotu strony jest art. 199 zd. 1 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Nie wystąpiły jednak przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Brak jest wyroku sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa. Ponadto nie można uznać, iż doszło do przedłożenia w sprawie dokumentów, które okazały się fałszywe. Błędna interpretacja przepisów prawa, w szczególności co do konieczności dołączenia zgody w trybie art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 z późn. zm.), czy też błędna ocena przez organ dowodów w sprawie nie oznaczają, iż taka przesłanka została spełniona. Brak jest podstaw do przyjęcia, że popełnienie przestępstwa czy sfałszowanie dowodu jest oczywiste. Z akt sprawy nie wynika też, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 18 ust. 1, 2 i 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Argumentował dalej, że stosownie do art. 18 ust. 6 ww. ustawy, do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych (pkt 2), zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (pkt 3), decyzję właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (pkt 4).
Kolegium stwierdziło, że dla rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie ma zatem okoliczność, czy do wniosku winna być dołączona zgoda właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku. Zgoda taka jest wymagana, co wynika wprost z przepisu, gdy punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.
Zwróciło uwagę na wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 maja 2011 r. sygn. III SA/Lu 500/10 stanowiący wskazówkę interpretacyjną w niniejszej sprawie i wyjaśniło dalej, że pojęcie "budynek mieszkalny wielorodzinny" należy rozumieć zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stwierdziło, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie nakazuje organom stosowania autonomicznej wykładni przyjętych w niej pojęć. Odwołując się do definicji budynku zawartej w § 3 pkt 4a i b cyt. rozporządzenia Kolegium wyjaśniło, że o przeznaczeniu budynku przesądza treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków obejmująca informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zauważyło, że organ I instancji dołączył do akt sprawy podatkowej prowadzonej przez tut. Kolegium wypis z kartoteki budynków z dnia 20 maja 2020 r. (według stanu przed wydaniem zezwolenia na sprzedaż alkoholu w dniu 18 maja 2021 r.). Z wypisu wynika, że budynek położony przy ul. [...] w L. ma status budynku mieszkalnego, klasa wg PKOB — budynki o trzech i więcej mieszkaniach, główna funkcja — budynki o trzech i więcej mieszkaniach. Skoro organ I instancji prowadzi ewidencję gruntów i budynków, z której wynika, że jest to budynek o trzech lub więcej mieszkaniach i nie przedstawił dowodów na to, iż status tego budynku zmienił się, to należy uznać, że budynek ten ma charakter budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a co za tym idzie konieczne było uzyskanie przez podmiot wnioskujący o udzielenie zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych stosownej zgody właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku oraz dołączenie jej do wniosku o udzielenie zezwolenia. Organ I instancji wskazał, że nie było konieczności dołączania takiej zgody ponieważ budynek nie ma charakteru budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Organ ograniczył się przy tym do własnej interpretacji art. 3 pkt 2a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418). Powyższy przepis zawiera legalna definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
W ocenie Kolegium, interpretacja pojęcia budynku mieszkalnego wielorodzinnego dokonana przez organ I instancji stoi w sprzeczności z wygenerowanym w innej sprawie dowodem w postaci wypisu z kartoteki budynków sporządzonym na dzień 20 kwietnia 2020 r. Skoro bowiem z kartoteki budynków wynika, że jest to budynek o trzech i więcej mieszkaniach to przyjęcie przez organu I instancji interpretacji, iż nie jest to budynek mieszkalny wielorodzinny jest co najmniej wątpliwe. Organ jeszcze raz powinien przeanalizować kwestię, czy budynek przy ul. [...] w L. ma charakter wielorodzinnego budynku mieszkalnego biorąc pod uwagę zarówno całość akt sprawy, jak i zarzuty strony oraz przede wszystkim dane z kartoteki budynków. Według Kolegium, bez znaczenia jest kwestia ilości osób zameldowanych w przedmiotowym budynku, bowiem jest to okoliczność tymczasowa nie mająca wpływu na ustalenie charakteru budynku.
Kolegium wskazało, że podstawowym powodem uchylenia skarżonej decyzji organu I instancji jest brak ustalenia stron postępowania. Zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż w postępowaniu wywołanym wnioskiem o wznowienie postępowania ponownie zostały pominięte strony postępowania. Nie jest zasadne prowadzenie postępowania tylko i wyłącznie w stosunku do B. S. oraz B. B., która wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji (zezwolenia) na sprzedaż napojów alkoholowych. Z wniosku B. S. z dnia 26 października 2023 r. wynika, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co dotyczy także innych osób, w tym P. S.. W świetle pisma z dnia 4 kwietnia 2011 r. sporządzonego przez Zastępcę Dyrektora UM w L., nieruchomość położona przy ul. [...] stanowi współwłasność 22 osób. Do akt sprawy dołączono wydruk z treści księgi wieczystej Nr [...] dotyczącej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. Z księgi wieczystej wynika m.in., że właścicieli (współwłaścicieli) było więcej m.in. P. K. S., J. W. W., B. S.. Kolegium wskazało także, że P. P. złożył kserokopię aktu notarialnego z dnia 9 września 2024 r. - umowy sprzedaży warunkowej udziału wynoszącego [...] części współwłasności działki [...] o pow. [...] ha położonej w L. obręb [...] Ś. przy ul. [...]. Sprzedającym był P. K. S.. Organ I instancji powinien zbadać i potwierdzić tę okoliczność oraz ustalić, czy ma ona wpływ na krąg podmiotów, które powinny występować w charakterze strony w niniejszym postępowaniu. Nie można uznać, że tylko niektórzy ze współwłaścicieli nieruchomości mogliby mieć przymiot strony w postępowaniu, a inni takiego przymiotu nie mają. Prowadziłoby to do prowadzenia kolejnego postępowania administracyjnego i finalnie wydania decyzji obarczonej wadą mogącą być podstawą do wszczęcia i prowadzenia kolejnego postępowania w trybie wznowienia postępowania. Kolegium uznało, że postępowanie wznowieniowe nie może ograniczać się tylko do niektórych stron na przykład osoby, która żądała wszczęcia postępowania oraz adresata decyzji objętej wznowieniem. Odwołało się ponadto do poglądów wyrażonych w orzecznictwie (w tym w wyroku NSA z dnia 20 marca 2014 r. sygn. II OSK 2549/12) oraz w literaturze przedmiotu. W podsumowaniu rozważań Kolegium stwierdziło, że skarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 28 i 10 k.p.a. Podniosło, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
B. B. ("skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2025 r.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 w. zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 28 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1, ust. 2, ust. 5, ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo tego, że brak było przestanek do zastosowania powołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w powiazaniu ze wskazanymi wyżej regulacjami. Decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Z pisma z dnia 16 października 2025 r. wynikało, że Kolegium wniosło o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jest rozstrzygnięciem prawidłowym.
Wyjaśnić należy, że uregulowania dotyczące sprzeciwu zamieszczone zostały w dziale III, rozdziale 3a zatytułowanym "Sprzeciw od decyzji i postanowienia" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
W myśl art. 64b § 1 p.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d. § 1).
Istotną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Instytucja sprzeciwu ma na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie rozstrzyga zaś, jak w przypadku skarg – w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), a w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem sprowadza się zatem do dokonania przez sąd oceny, czy organ odwoławczy zasadnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej.
Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., czyli odstąpienie od zasady ogólnej – ponownego i merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie wskazanego przepisu, sąd nie jest natomiast władny odnosić się do istoty sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem.
W myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy zostaną łącznie spełnione określone w nim przesłanki. Organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przez niego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, a więc nie jest możliwe sanowanie uchybień organu pierwszej instancji w ramach dodatkowego postępowania dowodowego. W pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., gdyż organ odwoławczy zobowiązany jest podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uchylać się od tego obowiązku, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy może więc wydać decyzję kasacyjną, jeśli wydanie prawidłowej decyzji nie jest możliwe bez uzyskania szeregu dodatkowych ustaleń faktycznych.
Powyższe oznacza, że wydanie decyzji kasacyjnej jest uzasadnione w sytuacji, kiedy w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3080/19).
Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15). W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca jednoznacznie określił, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym sprzeciw inicjuje kontrolę sądową działania organu drugiej instancji w ograniczonym zakresie, wykluczając tym samym całościową kontrolę legalności postępowania administracyjnego (wyrok NSA wyrok z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. I GSK 1518/20).
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwo w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...]. W postępowaniu wznowieniowym wydano - na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. – decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 22 kwietnia 2024 r. Zgodnie z tym przepisem nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Zdaniem Sądu, w badanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) skutkującej tym, że stan faktyczny sprawy nie został definitywnie wyjaśniony. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć nie tylko dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, ale również zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (art. 18 ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi). Zgoda taka jest wymagana, co wynika wprost z powyższego przepisu, w przypadku, gdy punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. W przypadku lokalizacji punktu sprzedaży alkoholu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym i braku niezbędnej zgody, o której mowa w art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, organ nie może na podstawie art. 18 ust. 2 wymienionej ustawy udzielić zezwolenia pomimo złożenia wniosku przez przedsiębiorcę legitymującego się tytułem prawnym do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. W świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz realiów rozpoznawanej sprawy rzeczą organu zezwalającego było wyjaśnienie – we wznowionym postępowaniu - czy punkt sprzedaży alkoholu przy ul. [...] w L. znajduje się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, czy też nie. Tego zagadnienia organ I instancji nie zbadał dokładnie o czym świadczy już fragment uzasadnienia decyzji z dnia 22 kwietnia 2024 r. odnoszący się do informacji Z. w L. o dwóch lokalach mieszkalnych, o wydzieleniu pięciu lokali mieszkalnych oraz braku możliwości potwierdzenia w sposób stanowczy, czy dany lokal jest lokalem mieszkalnym. Organ I instancji przyjął w dalszej części rozważań, że budynek jest sklasyfikowany jako budynek mieszkalny, a nie mieszkalny wielorodzinny (ustalenie podjęte w oparciu o operat ewidencyjny), że należy zastosować art. 3 pkt 2a Prawa budowalnego, że budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym jest budynek, w którym wydzielono więcej niż dwa lokale mieszkalne, że wnioskodawczyni złożyła oświadczenie nie potwierdzające wykorzystywania budynku na cele mieszkalne, że wizja lokalna dowodziła istnienia dwóch lokali mieszkalnych, ale nie potwierdzała tego aby ktoś w nich przebywał, że inne lokale mają charakter użytkowy, że w dacie wydania zezwolenia w budynku była zameldowana jedna osoba, że organ zezwalający przyjął, że dla celów ustawy istotny jest faktyczny sposób korzystania z budynku i dlatego nie zażądał zgody wszystkich współwłaścicieli. Organ I instancji stwierdził, że w sposób błędny organ zezwalający nie uznał pozostałych współwłaścicieli za strony postępowania i tym samym nie zapewnił im możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Stwierdził również, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Stwierdził ponadto, że wszystkie przesłanki ustawowe zostały spełnione do wydania zezwolenia i brak zgody współwłaścicieli, w przypadku, gdy budynek nie jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, nie stanowi przesłanki negatywnej. Powyższe ustalenia były podstawą do wydania decyzji z dnia 22 kwietnia 2024 r. stwierdzającej wydanie decyzji (zezwolenia) Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających do 4,5 % oraz piwa w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...] w dniu 18 maja 2021 r. z naruszeniem prawa (pkt 1) oraz odmawiającej uchylenia przedmiotowej decyzji (pkt 2).
W ocenie Sądu, szczegółowe uzasadnienie decyzji z dnia 16 września 2025 r., nr SKO.41/2325/HU/2024 wydanej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie zawiera logiczną argumentację wskazującą na zasadność uchylenia skontrolowanej decyzji organu I instancji. Kolegium ma rację, że dla rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie ma okoliczność, czy do wniosku winna być dołączona zgoda właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku. Kolegium słusznie zwróciło uwagę na wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 maja 2011 r. sygn. III SA/Lu 500/10 mogący stanowić wskazówkę interpretacyjną w kwestii charakteru spornego budynku oraz prawidłowo wyjaśniło, że pojęcie "budynek mieszkalny wielorodzinny" należy rozumieć zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz że niewłaściwym postępowaniem jest odwoływanie się do art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane i legalnej definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Zauważyło, że o przeznaczeniu budynku przesądza treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków obejmująca informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powyższe oznacza, że czynnością niezbędną i jednocześnie obowiązkiem organu I instancji było dokonanie ustaleń w przedmiocie możliwości zakwalifikowania budynku przy ul. [...] w L. do kategorii budynku mieszkalnego wielorodzinnego.
Możliwość wydania decyzji kasacyjnej jest uzasadniona w przypadku, gdy brak jest ustaleń organu I instancji odnośnie wszystkich stron postępowania administracyjnego dotyczącego punktu sprzedaży napojów alkoholowych zlokalizowanego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Przemawia za takim poglądem zarówno art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wymagający uzyskania zgody wymienionych w tym przepisie podmiotów (przykładowo właściciela budynku), jak i art. 199 k.c. określający w zdaniu pierwszym, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.
Czynność, która nie narusza i nie zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, może być uznana za czynność zwykłego zarządu, niewymagającą uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na jej realizację (tak NSA w wyroku z dnia 7 listopada 2023 r. sygn. I OSK 1498/22). Przepisy kodeksu cywilnego nie definiują czynności zwykłego zarządu, ani kiedy ma miejsce przekroczenie zakresu zwykłego zarządu. Ustawodawca nie bez powodu pozostawił rozstrzygnięcie tej kwestii orzecznictwu sądów i doktrynie, gdyż zależy to każdorazowo od konkretnej sytuacji i stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. II OSK 2/19).
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie uzyskała zgody wszystkich współwłaścicieli na realizację przedsięwzięcia polegającego na sprzedaży i podawania napojów alkoholowych w lokalu przy ul. [...] w L. - "W. ". Powyższe oznacza, że wyraźne oświadczenia P. P. (mieszkającego w spornym budynku) w przedmiocie braku akceptacji spornego zezwolenia oraz wyjaśnienia B. S. zarzucającego m. in. w odwołaniu od decyzji z dnia 22 kwietnia 2024 r. wadliwe ustalenia odnośnie braku wymogu uzyskania zgody współwłaścicieli budynku oraz jego charakteru jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stanowią dowód tego, że wspomniane przedsięwzięcie może przekraczać zakres zwykłego zarządu.
Zatem organ odwoławczy słusznie wskazał, po pierwsze, że nie bez znaczenia dla oceny przymiotu strony ma przepis art. 199 k.c., a po drugie, że organ I instancji zaniechał ustalenia pełnego kręgu podmiotów, które mogą mieć status strony w przeprowadzonym postępowaniu.
Analiza zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wskazuje, że prawidłowo zastosowano przepis art. 138 § 2 k.p.a. upoważniający organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej, mającej charakter procesowy, nie przesądzający o istocie sprawy administracyjnej i w sposób nie merytoryczny kończący postępowanie wznowione przez organ pierwszej instancji. Powyższe oznacza, że nadal otwartą jest kwestia oceny – we wznowionym postępowaniu administracyjnym - decyzji udzielającej zezwolenia Nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwo w lokalu gastronomicznym usytuowanym w L. przy ul. [...].
W tych okolicznościach na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. sprzeciw podlegał oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło